Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 4.5

Cuarta pregunta, mantra 5 — en el sueño la mente experimenta su grandeza: vuelve a ver lo visto y lo no visto; siendo todo, lo ve todo

Sánscrito en

अत्रैष देवः स्वप्ने महिमानमनुभवति । यद्दृष्टं दृष्टमनुपश्यति । श्रुतं श्रुतमेवार्थमनुश्रुणोति ।

देशदिगन्तरैश्च प्रत्यनुभूतं पुनः पुनः प्रत्यनुभवति ।

दृष्टं चादृष्टं च श्रुतं चाश्रुतं चानुभूतं चाननुभूतं च सच्चासच्च सर्वं पश्यति ।

सर्वः पश्यति ॥ ५ ॥

atraiṣa devaḥ svapne mahimānamanubhavati | yaddṛṣṭaṃ dṛṣṭamanupaśyati | śrutaṃ śrutamevārthamanuśṛṇoti |

deśadigantaraiśca pratyanubhūtaṃ punaḥ punaḥ pratyanubhavati |

dṛṣṭaṃ cādṛṣṭaṃ ca śrutaṃ cāśrutaṃ cānubhūtaṃ cānanubhūtaṃ ca saccāsacca sarvaṃ paśyati |

sarvaḥ paśyati || 4-5 ||

Aquí, en el sueño, esta divinidad experimenta su grandeza. Lo que ha visto, lo vuelve a ver; lo que ha oído, eso mismo lo vuelve a oír; lo que ha experimentado en otros lugares y regiones, lo vuelve a experimentar una y otra vez. Lo visto y lo no visto, lo oído y lo no oído, lo experimentado y lo no experimentado, lo real y lo irreal: lo ve todo. Siendo todo, ve.

Palabra por palabra

अत्रatra0aquíएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mestaदेवःdevaḥ1/1देवdeva-अaरामःrāmaḥ mdivinidadस्वप्नेsvapne7/1√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)नन्nanस्वप्नsvapna-अaरामःrāmaḥ men el sueñoमहिमानम्mahimānam2/1महत्mahat+इमनिच्imanic (taddhita)महिमन्mahiman-न्nराजन्rājan msu grandezaअनुभवतिanubhavatiIII/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariexperimentaयत्yat2/1यद्yad nlo queदृष्टम्dṛṣṭam2/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaदृष्टdṛṣṭa-अaफलम्phalam nha vistoदृष्टम्dṛṣṭam2/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaदृष्टdṛṣṭa-अaफलम्phalam nlo vistoअनुपश्यतिanupaśyatiIII/1अनुanu+√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivuelve a verश्रुतम्śrutam2/1√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaश्रुतśruta-अaरामःrāmaḥ moídoश्रुतम्śrutam2/1√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaश्रुतśruta-अaरामःrāmaḥ moídoएवeva0mismoअर्थम्artham2/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ mel objetoअनुशृणोतिanuśṛṇotiIII/1अनुanu+√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivuelve a oírदेशदिगन्तरैःdeśadigantaraiḥ3/3देशदिगन्तरdeśadigantara-अaफलम्phalam n[देशान्तराणि च दिगन्तराणि चdeśāntarāṇi ca digantarāṇi ca] DVen otros lugares y regionesचca0yप्रत्यनुभूतम्pratyanubhūtam2/1प्रतिprati+अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaप्रत्यनुभूतpratyanubhūta-अaफलम्phalam nlo experimentadoपुनः पुनःpunaḥ punaḥ0una y otra vezप्रत्यनुभवतिpratyanubhavatiIII/1प्रतिprati+अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivuelve a experimentarदृष्टम्dṛṣṭam2/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaदृष्टdṛṣṭa-अaफलम्phalam nlo vistoचca0yअदृष्टम्adṛṣṭam2/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअदृष्टadṛṣṭa-अaफलम्phalam n[न दृष्टम्na dṛṣṭam] नञ्nañ-TPlo no vistoचca0yश्रुतम्śrutam2/1√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaश्रुतśruta-अaफलम्phalam nlo oídoचca0yअश्रुतम्aśrutam2/1√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअश्रुतaśruta-अaफलम्phalam n[न श्रुतम्na śrutam] नञ्nañ-TPlo no oídoचca0yअनुभूतम्anubhūtam2/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअनुभूतanubhūta-अaफलम्phalam nlo experimentadoचca0yअननुभूतम्ananubhūtam2/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअननुभूतananubhūta-अaफलम्phalam n[न अनुभूतम्na anubhūtam] नञ्nañ-TPlo no experimentadoचca0yसत्sat2/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat nlo realचca0yअसत्asat2/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tपचत्pacat n[न सत्na sat] नञ्nañ-TPlo irrealचca0yसर्वम्sarvam2/1सर्वsarva ntodoपश्यतिpaśyatiIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariveसर्वःsarvaḥ1/1सर्वsarva msiendo todoपश्यतिpaśyatiIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarive

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अत्र स्वप्ने एषः देवः महिमानम् अनुभवति । यत् दृष्टंatra svapne eṣaḥ devaḥ mahimānam anubhavati | yat dṛṣṭaṃ (तत्tat) दृष्टम् अनुपश्यतिdṛṣṭam anupaśyati; श्रुतं श्रुतम् एव अर्थम् अनुशृणोतिśrutaṃ śrutam eva artham anuśṛṇoti; देशदिगन्तरैः च प्रत्यनुभूतं पुनः पुनः प्रत्यनुभवतिdeśadigantaraiḥ ca pratyanubhūtaṃ punaḥ punaḥ pratyanubhavati; दृष्टं च अदृष्टं चdṛṣṭaṃ ca adṛṣṭaṃ ca, श्रुतं च अश्रुतं चśrutaṃ ca aśrutaṃ ca, अनुभूतं च अननुभूतं चanubhūtaṃ ca ananubhūtaṃ ca, सत् च असत् च सर्वं पश्यतिsat ca asat ca sarvaṃ paśyati; सर्वःsarvaḥ (सन्san) पश्यति ॥paśyati ||

Aquí, en el sueño, esta divinidad experimenta su grandeza. Lo que ha visto, lo vuelve a ver; el objeto que ha oído, eso mismo lo vuelve a oír; lo que ha experimentado en otros lugares y regiones, lo vuelve a experimentar una y otra vez; lo visto y lo no visto, lo oído y lo no oído, lo experimentado y lo no experimentado, lo real y lo irreal: lo ve todo; siendo todo, ve.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: respuesta a la tercera pregunta

यत्पृष्टं कतर एष देवः स्वप्नान् पश्यति इति तदाहyatpṛṣṭaṃ katara eṣa devaḥ svapnān paśyati iti tadāha -

Lo que se preguntó —«¿cuál es esta divinidad que ve los sueños?»—, eso lo responde [ahora]:

Análisis palabra por palabra
यत्yat1/1यद्yad nlo queपृष्टम्pṛṣṭam1/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)क्तktaपृष्टpṛṣṭa-अaफलम्phalam nse preguntóकतरःkataraḥ1/1कतरkatara m¿cuálएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mestaदेवःdevaḥ1/1देवdeva-अaरामःrāmaḥ mdivinidadस्वप्नान्svapnān2/3√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)नन्nanस्वप्नsvapna-अaरामःrāmaḥ mlos sueñosपश्यतिpaśyatiIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarive?इतिiti0(fin de la cita)तत्tat2/1तद्tad nesoआहāhaIII/1√ब्रूbrū (2 अदादिadādi U)लट्laṭ (आहāha)कर्तरिkartarilo responde

Segmento 2 — glosa de अत्रैष देवः स्वप्ने महिमानमनुभवतिatraiṣa devaḥ svapne mahimānamanubhavati

अत्रatra उपरतेषु श्रोत्रादिषु देहuparateṣu śrotrādiṣu deha-रक्षायै जाग्रत्सु प्राणादिrakṣāyai jāgratsu prāṇādi-वायुषु प्राक् सुषुप्तिप्रतिपत्तेः एतस्मिन् अन्तरालेvāyuṣu prāk suṣuptipratipatteḥ etasmin antarāle एषःeṣaḥ देवःdevaḥ अर्कarka-रश्मिवत् स्वात्मनि संहृतraśmivat svātmani saṃhṛta-श्रोत्रादिśrotrādi-करणःkaraṇaḥ स्वप्नेsvapne महिमानंmahimānaṃ विभूतिं विषयvibhūtiṃ viṣaya-विषयिviṣayi-लक्षणम् अनेकात्मभावlakṣaṇam anekātmabhāva-गमनम्gamanam अनुभवतिanubhavati प्रतिपद्यते।pratipadyate |

«Aquí» —en este intervalo antes de llegar al sueño profundo, cuando el oído y los demás han cesado y los aires, prāṇa y los demás, velan para proteger el cuerpo—, «esta divinidad», que ha recogido en sí misma los órganos, el oído y los demás, como el sol sus rayos, «experimenta» (pratipadyate) «en el sueño su grandeza» (vibhūti): hacerse múltiple, como objeto y como sujeto.

Análisis palabra por palabra
अत्रatra0aquíउपरतेषुuparateṣu7/3उपupa+√रम्ram (1 भ्वादिbhvādi A)क्तktaउपरतuparata-अaफलम्phalam ncuando han cesadoश्रोत्रादिषुśrotrādiṣu7/3श्रोत्रादिśrotrādi-इiवारिvāri n[श्रोत्रम् आदिः येषां तानिśrotram ādiḥ yeṣāṃ tāni] BVel oído y los demásदेहरक्षायैdeharakṣāyai4/1√रक्ष्rakṣ (1 भ्वादिbhvādi P)अa+टाप्ṭāpदेहरक्षाdeharakṣā-आāसीताsītā f[देहस्य रक्षाdehasya rakṣā] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpara proteger el cuerpoजाग्रत्सुjāgratsu7/3√जागृjāgṛ (2 अदादिadādi P)शतृśatṛजाग्रत्jāgrat-त्tपचत्pacat mcuando velanप्राणादिवायुषुprāṇādivāyuṣu7/3प्राणादिवायुprāṇādivāyu-उuगुरुःguruḥ m[प्राणादयः वायवःprāṇādayaḥ vāyavaḥ] KDlos aires, prāṇa y los demásप्राक्prāk0antesसुषुप्तिप्रतिपत्तेःsuṣuptipratipatteḥ5/1प्रतिprati+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinसुषुप्तिप्रतिपत्तिsuṣuptipratipatti-इiमतिmati f[सुषुप्तेः प्रतिपत्तिःsuṣupteḥ pratipattiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPde llegar al sueño profundoएतस्मिन्etasmin7/1एतद्etad nen esteअन्तरालेantarāle7/1अन्तरालantarāla-अaफलम्phalam nintervaloएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mestaदेवःdevaḥ1/1देवdeva-अaरामःrāmaḥ mdivinidadअर्करश्मिवत्arkaraśmivat0अर्करश्मिarkaraśmi+वतिvati (taddhita)[अर्कस्य रश्मयःarkasya raśmayaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcomo el sol sus rayosस्वात्मनिsvātmani7/1स्वात्मन्svātman-न्nआत्मन्ātman m[स्वः आत्माsvaḥ ātmā] KDen sí mismaसंहृतश्रोत्रादिकरणःsaṃhṛtaśrotrādikaraṇaḥ1/1संहृतश्रोत्रादिकरणsaṃhṛtaśrotrādikaraṇa-अaरामःrāmaḥ m[संहृतानि श्रोत्रादीनि करणानि येन सःsaṃhṛtāni śrotrādīni karaṇāni yena saḥ] BVque ha recogido los órganos, el oído y los demásस्वप्नेsvapne7/1√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)नन्nanस्वप्नsvapna-अaरामःrāmaḥ men el sueñoमहिमानम्mahimānam2/1महत्mahat+इमनिच्imanic (taddhita)महिमन्mahiman-न्nराजन्rājan msu grandezaविभूतिम्vibhūtim2/1विvi+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinविभूतिvibhūti-इiमतिmati fmanifestación (glosa)विषयविषयिलक्षणम्viṣayaviṣayilakṣaṇam2/1विषयविषयिलक्षणviṣayaviṣayilakṣaṇa-अaरामःrāmaḥ m[विषयः च विषयी च लक्षणं यस्य सःviṣayaḥ ca viṣayī ca lakṣaṇaṃ yasya saḥ] BVcomo objeto y como sujetoअनेकात्मभावगमनम्anekātmabhāvagamanam2/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭअनेकात्मभावगमनanekātmabhāvagamana-अaफलम्phalam n[अनेकात्मभावस्य गमनम्anekātmabhāvasya gamanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel hacerse múltipleअनुभवतिanubhavatiIII/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariexperimentaप्रतिपद्यतेpratipadyateIII/1प्रतिprati+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarialcanza (glosa)

Segmento 3 — objeción (आक्षेपःākṣepaḥ): la mente es solo un instrumento; el independiente es el kṣetrajña

ननु महिमानुभवने करणं मनः अनुभवितुः। तत्कथं स्वातन्त्र्येण अनुभवति इति उच्यतेnanu mahimānubhavane karaṇaṃ manaḥ anubhavituḥ | tatkathaṃ svātantryeṇa anubhavati iti ucyate? स्वतन्त्रो हि क्षेत्रज्ञः।।svatantro hi kṣetrajñaḥ | |

Objeción: En la experiencia de la grandeza, la mente es el instrumento del que experimenta. ¿Cómo se dice entonces que [ella] experimenta con independencia? Pues el independiente es el conocedor del campo (kṣetrajña).

Análisis palabra por palabra
ननुnanu0pero (objeción)महिमानुभवनेmahimānubhavane7/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭमहिमानुभवनmahimānubhavana-अaफलम्phalam n[महिम्नः अनुभवनम्mahimnaḥ anubhavanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen la experiencia de la grandezaकरणम्karaṇam1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्युट्lyuṭकरणkaraṇa-अaफलम्phalam n[es] el instrumentoमनःmanaḥ1/1मनस्manas-स्sमनस्manas nla menteअनुभवितुःanubhavituḥ6/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)तृच्tṛcअनुभवितृanubhavitṛ-ऋṛदातृdātṛ mdel que experimentaतत्tat0entoncesकथम्katham0¿cómoस्वातन्त्र्येणsvātantryeṇa3/1स्वतन्त्रsvatantra+ष्यञ्ṣyañ (taddhita)स्वातन्त्र्यsvātantrya-अaफलम्phalam ncon independenciaअनुभवतिanubhavatiIII/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariexperimentaइतिiti0asíउच्यतेucyateIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise dice?स्वतन्त्रःsvatantraḥ1/1स्वतन्त्रsvatantra-अaरामःrāmaḥ m[स्वं तन्त्रं यस्य सःsvaṃ tantraṃ yasya saḥ] BVindependienteहिhi0puesक्षेत्रज्ञःkṣetrajñaḥ1/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaक्षेत्रज्ञkṣetrajña-अaरामःrāmaḥ m[क्षेत्रं जानाति इतिkṣetraṃ jānāti iti] उपपदupapada-TP[es] el conocedor del campo

Segmento 4 — respuesta (समाधानम्samādhānam): la independencia del kṣetrajña se debe al condicionante mente

नैष दोषः। क्षेत्रज्ञस्य स्वातन्त्र्यस्य मनnaiṣa doṣaḥ | kṣetrajñasya svātantryasya mana-उपाधिupādhi-कृतत्वात्। न हि क्षेत्रज्ञः परमार्थतः स्वतः स्वपिति जागर्त्ति वा। मनkṛtatvāt | na hi kṣetrajñaḥ paramārthataḥ svataḥ svapiti jāgartti vā | mana-उपाधिupādhi-कृतमेव तस्य जागरणं स्वप्नश्च इत्युक्तं वाजसनेयकेkṛtameva tasya jāgaraṇaṃ svapnaśca ityuktaṃ vājasaneyake - “सधीः स्वप्नो भूत्वा ध्यायतीव लेलायतीवsadhīḥ svapno bhūtvā dhyāyatīva lelāyatīva (बृbṛ.उपupa. ४4.३3.७7)” इत्यादि। तस्मान्मनसो विभूत्यनुभवे स्वातन्त्र्यityādi | tasmānmanaso vibhūtyanubhave svātantrya-वचनं न्याय्यमेव।।vacanaṃ nyāyyameva | |

Respuesta: No hay tal defecto, porque la independencia del conocedor del campo está producida por el condicionante (upādhi) que es la mente. Pues el conocedor del campo, en realidad, no duerme ni vela por sí mismo: su vigilia y su sueño están producidos precisamente por el condicionante mente. Así se dice en el Vājasaneyaka: «Unido a la mente (sadhīḥ), hecho sueño, parece pensar, parece moverse» (BU 4.3.7), etc. Por tanto, cuando la mente experimenta su grandeza, es del todo lógico hablar de su independencia.

Nota. लेलायतिlelāyati («se mueve, oscila») es un denominativo que no figura en la base de dhātus consultada; no se le asigna gaṇa. मनmana-उपाधिupādhi es la grafía de la edición del compuesto मनउपाधिmanaupādhi (manas + upādhi).

Análisis palabra por palabra
नna0noएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mesteदोषःdoṣaḥ1/1दोषdoṣa-अaरामःrāmaḥ mdefectoक्षेत्रज्ञस्यkṣetrajñasya6/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaक्षेत्रज्ञkṣetrajña-अaरामःrāmaḥ m[क्षेत्रं जानाति इतिkṣetraṃ jānāti iti] उपपदupapada-TPdel conocedor del campoस्वातन्त्र्यस्यsvātantryasya6/1स्वतन्त्रsvatantra+ष्यञ्ṣyañ (taddhita)स्वातन्त्र्यsvātantrya-अaफलम्phalam nde la independenciaमनउपाधिकृतत्वात्manaupādhikṛtatvāt5/1मनउपाधिकृतmanaupādhikṛta+त्वtva (taddhita)मनउपाधिकृतत्वmanaupādhikṛtatva-अaफलम्phalam n[मनः उपाधिःmanaḥ upādhiḥ, तेन कृतम्tena kṛtam] तृतीयाtṛtīyā-TP (KD interno)por estar producida por el condicionante menteनna0noहिhi0puesक्षेत्रज्ञःkṣetrajñaḥ1/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaक्षेत्रज्ञkṣetrajña-अaरामःrāmaḥ m[क्षेत्रं जानाति इतिkṣetraṃ jānāti iti] उपपदupapada-TPel conocedor del campoपरमार्थतःparamārthataḥ0परमार्थparamārtha+तसिल्tasil (taddhita)en realidadस्वतःsvataḥ0स्वsva+तसिल्tasil (taddhita)por sí mismoस्वपितिsvapitiIII/1√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartariduermeजागर्त्तिjāgarttiIII/1√जागृjāgṛ (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivelaवाvā0niमनउपाधिकृतम्manaupādhikṛtam1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तktaमनउपाधिकृतmanaupādhikṛta-अaफलम्phalam n[मनउपाधिना कृतम्manaupādhinā kṛtam] तृतीयाtṛtīyā-TPproducido por el condicionante menteएवeva0precisamenteतस्यtasya6/1तद्tad msuजागरणम्jāgaraṇam1/1√जागृjāgṛ (2 अदादिadādi P)ल्युट्lyuṭजागरणjāgaraṇa-अaफलम्phalam nvigiliaस्वप्नःsvapnaḥ1/1√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)नन्nanस्वप्नsvapna-अaरामःrāmaḥ msueñoचca0yइतिiti0asíउक्तम्uktam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaफलम्phalam nse diceवाजसनेयकेvājasaneyake7/1वाजसनेयकvājasaneyaka-अaफलम्phalam nen el Vājasaneyakaसधीःsadhīḥ1/1सधीsadhī-ईīसुधीsudhī m (modelo propio)[धिया सह वर्ततेdhiyā saha vartate] BVunido a la menteस्वप्नःsvapnaḥ1/1√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)नन्nanस्वप्नsvapna-अaरामःrāmaḥ msueñoभूत्वाbhūtvā0√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्त्वाktvāhechoध्यायतिdhyāyatiIII/1√ध्यैdhyai (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartaripiensaइवiva0pareceलेलायतिlelāyatiIII/1लेलायlelāya (नामधातुnāmadhātu) ⚠️लट्laṭकर्तरिkartarise mueveइवiva0pareceइतिiti0asíआदिādi1/1आदिādi-इiवारिvāri netcéteraतस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor tantoमनसःmanasaḥ6/1मनस्manas-स्sमनस्manas nde la menteविभूत्यनुभवेvibhūtyanubhave7/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)अप्apविभूत्यनुभवvibhūtyanubhava-अaरामःrāmaḥ m[विभूतेः अनुभवःvibhūteḥ anubhavaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPal experimentar su grandezaस्वातन्त्र्यवचनम्svātantryavacanam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)ल्युट्lyuṭस्वातन्त्र्यवचनsvātantryavacana-अaफलम्phalam n[स्वातन्त्र्यस्य वचनम्svātantryasya vacanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPhablar de independenciaन्याय्यम्nyāyyam1/1न्यायnyāya+यत्yat (taddhita)न्याय्यnyāyya-अaफलम्phalam nlógicoएवeva0del todo

Segmento 5 — otra duda: ¿queda negada la autoluminosidad del kṣetrajña?

मनmana-उपाधिupādhi-सहितत्वे स्वप्नsahitatve svapna-काले क्षेत्रज्ञस्य स्वयंkāle kṣetrajñasya svayaṃ-ज्योतिष्ट्वं बाध्येत इति केचित्। तन्न। श्रुत्यर्थापरिज्ञानjyotiṣṭvaṃ bādhyeta iti kecit | tanna | śrutyarthāparijñāna-कृता भ्रान्तिः तेषाम्।kṛtā bhrāntiḥ teṣām |

Algunos dicen: «Si en el tiempo del sueño [el conocedor del campo] está acompañado del condicionante mente, su autoluminosidad quedaría negada». No es así. Es un error suyo, producido por no comprender el sentido de la śruti.

Análisis palabra por palabra
मनउपाधिसहितत्वेmanaupādhisahitatve7/1मनउपाधिसहितmanaupādhisahita+त्वtva (taddhita)मनउपाधिसहितत्वmanaupādhisahitatva-अaफलम्phalam n[मनउपाधिना सहितःmanaupādhinā sahitaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPsi está acompañado del condicionante menteस्वप्नकालेsvapnakāle7/1स्वप्नकालsvapnakāla-अaरामःrāmaḥ m[स्वप्नस्य कालःsvapnasya kālaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el tiempo del sueñoक्षेत्रज्ञस्यkṣetrajñasya6/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaक्षेत्रज्ञkṣetrajña-अaरामःrāmaḥ m[क्षेत्रं जानाति इतिkṣetraṃ jānāti iti] उपपदupapada-TPdel conocedor del campoस्वयंज्योतिष्ट्वम्svayaṃjyotiṣṭvam1/1स्वयंज्योतिस्svayaṃjyotis+त्वtva (taddhita)स्वयंज्योतिष्ट्वsvayaṃjyotiṣṭva-अaफलम्phalam n[स्वयं ज्योतिः यस्य सःsvayaṃ jyotiḥ yasya saḥ] BVla autoluminosidadबाध्येतbādhyetaIII/1√बाध्bādh (1 भ्वादिbhvādi A)विधिलिङ्vidhiliṅकर्मणिkarmaṇiquedaría negadaइतिiti0asíकेचित्kecit1/3किम्kim m (+चित्cit)[dicen] algunosतत्tat1/1तद्tad nesoनna0no [es así]श्रुत्यर्थापरिज्ञानकृताśrutyarthāparijñānakṛtā1/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तktaश्रुत्यर्थापरिज्ञानकृताśrutyarthāparijñānakṛtā-आāसीताsītā f[श्रुत्यर्थस्य अपरिज्ञानेन कृताśrutyarthasya aparijñānena kṛtā] तृतीयाtṛtīyā-TPproducido por no comprender el sentido de la śrutiभ्रान्तिःbhrāntiḥ1/1√भ्रम्bhram (4 दिवादिdivādi P)क्तिन्ktinभ्रान्तिbhrānti-इiमतिmati f[es] un errorतेषाम्teṣām6/3तद्tad msuyo

Segmento 6 — todo hablar del ātman, hasta la liberación, está en el ámbito de la ignorancia

यस्मात् स्वयंyasmāt svayaṃ-ज्योतिष्ट्वादिjyotiṣṭvādi-व्यवहारः अपि आमोक्षान्तः सर्वः अविद्याvyavahāraḥ api āmokṣāntaḥ sarvaḥ avidyā-विषयः एव मनviṣayaḥ eva mana-आद्युपाधिādyupādhi-जनितः।janitaḥ | “यत्र वा अन्यदिव स्यात् तत्र अन्यः अन्यत्पश्येत्yatra vā anyadiva syāt tatra anyaḥ anyatpaśyet (बृbṛ.उपupa. ४4.३3.३१31)” “मात्राऽसंसर्गस्त्वस्य भवतिmātrā'saṃsargastvasya bhavati (माध्यन्दिन बृmādhyandina bṛ.उपupa. ४4.३3.१५15)” “यत्रत्वस्य सर्वमात्मैवाभूत् तत्केन कं पश्येत्yatratvasya sarvamātmaivābhūt tatkena kaṃ paśyet (बृbṛ.उपupa. ४4.५5.१५15)” इत्यादिityādi-श्रुतिभ्यः। अतो मन्दśrutibhyaḥ | ato manda-ब्रह्मbrahma-विदामेव इयमाशंकाvidāmeva iyamāśaṃkā, न तु एकात्मविदाम्।।na tu ekātmavidām | |

Porque todo el hablar de autoluminosidad, etc., incluso hasta la liberación, cae dentro del ámbito de la ignorancia y está producido por condicionantes como la mente. Así lo muestran śrutis como: «Donde hay como otra cosa, allí uno ve otra cosa» (BU 4.3.31); «pero él no tiene contacto con los elementos» (BU Mādhyandina 4.3.15); «pero donde para él todo se ha vuelto el ātman, ¿con qué y a quién vería?» (BU 4.5.15). Por eso esta duda es solo de los conocedores de Brahman torpes, no de quienes conocen el ātman único.

Análisis palabra por palabra
यस्मात्yasmāt0porqueस्वयंज्योतिष्ट्वादिव्यवहारःsvayaṃjyotiṣṭvādivyavahāraḥ1/1विvi+अवava+√हृhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañस्वयंज्योतिष्ट्वादिव्यवहारsvayaṃjyotiṣṭvādivyavahāra-अaरामःrāmaḥ m[स्वयंज्योतिष्ट्वम् आदिः यस्य सः व्यवहारःsvayaṃjyotiṣṭvam ādiḥ yasya saḥ vyavahāraḥ] BV (KD)el hablar de autoluminosidad, etc.अपिapi0inclusoआमोक्षान्तःāmokṣāntaḥ1/1आमोक्षान्तāmokṣānta-अaरामःrāmaḥ m[आ मोक्षात्ā mokṣāt, मोक्षः अन्तः यस्य सःmokṣaḥ antaḥ yasya saḥ] BVhasta la liberaciónसर्वःsarvaḥ1/1सर्वsarva mtodoअविद्याविषयःavidyāviṣayaḥ1/1अविद्याविषयavidyāviṣaya-अaरामःrāmaḥ m[अविद्यायाः विषयःavidyāyāḥ viṣayaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPdentro del ámbito de la ignoranciaएवeva0precisamenteमनआद्युपाधिजनितःmanaādyupādhijanitaḥ1/1√जन्jan (4 दिवादिdivādi A)णिच्ṇic+क्तktaमनआद्युपाधिजनितmanaādyupādhijanita-अaरामःrāmaḥ m[मनआदिभिः उपाधिभिः जनितःmanaādibhiḥ upādhibhiḥ janitaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPproducido por condicionantes como la menteयत्रyatra0dondeवाvā0(partícula)अन्यत्anyat1/1अन्यanya notra cosaइवiva0comoस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartarihayतत्रtatra0allíअन्यःanyaḥ1/1अन्यanya munoअन्यत्anyat2/1अन्यanya notra cosaपश्येत्paśyetIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartariveमात्रासंसर्गःmātrāsaṃsargaḥ1/1सम्sam+√सृज्sṛj (6 तुदादिtudādi P)घञ्ghañमात्रासंसर्गmātrāsaṃsarga-अaरामःrāmaḥ m[मात्राभिः असंसर्गःmātrābhiḥ asaṃsargaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TP (नञ्nañ-TP interno)ausencia de contacto con los elementosतुtu0peroअस्यasya6/1इदम्idam mde élभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarihayयत्रyatra0dondeतुtu0peroअस्यasya6/1इदम्idam mpara élसर्वम्sarvam1/1सर्वsarva ntodoआत्माātmā1/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mel ātmanएवeva0precisamenteअभूत्abhūtIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लुङ्luṅकर्तरिkartarise ha vueltoतत्tat0entoncesकेनkena3/1किम्kim n¿con quéकम्kam2/1किम्kim ma quiénपश्येत्paśyetIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartarivería?इत्यादिश्रुतिभ्यःityādiśrutibhyaḥ5/3√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinइत्यादिश्रुतिityādiśruti-इiमतिmati f[इति आदिः यासां ताः श्रुतयःiti ādiḥ yāsāṃ tāḥ śrutayaḥ] BVpor śrutis como estasअतःataḥ0por esoमन्दब्रह्मविदाम्mandabrahmavidām6/3√विद्vid (2 अदादिadādi P)क्विप्kvipमन्दब्रह्मविद्mandabrahmavid-द्dजगत्jagat (aquí m)[मन्दाः ब्रह्मविदःmandāḥ brahmavidaḥ] KDde los conocedores de Brahman torpesएवeva0soloइयम्iyam1/1इदम्idam festaआशंकाāśaṃkā1/1आā+√शङ्क्śaṅk (1 भ्वादिbhvādi A)अa+टाप्ṭāpआशङ्काāśaṅkā-आāसीताsītā fdudaनna0noतुtu0en cambioएकात्मविदाम्ekātmavidām6/3√विद्vid (2 अदादिadādi P)क्विप्kvipएकात्मविद्ekātmavid-द्dजगत्jagat (aquí m)[एकम् आत्मानं विदन्ति इतिekam ātmānaṃ vidanti iti] उपपदupapada-TPde quienes conocen el ātman único

Segmento 7 — objeción (आक्षेपःākṣepaḥ): entonces sobra decir «aquí esta persona es autoluminosa»

ननु एवं सतिnanu evaṃ sati “अत्र अयं पुरुषः स्वयंज्योतिःatra ayaṃ puruṣaḥ svayaṃjyotiḥ (बृbṛ.उपupa. ४4.३3.९9,१४14)” इति विशेषणमनर्थकं भवति।।iti viśeṣaṇamanarthakaṃ bhavati | |

Objeción: Pero, siendo así, la especificación «aquí esta persona es autoluminosa» (BU 4.3.9, 14) queda sin sentido.

Análisis palabra por palabra
ननुnanu0pero (objeción)एवम्evam0asíसतिsati7/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat nsiendoअत्रatra0aquíअयम्ayam1/1इदम्idam mestaपुरुषःpuruṣaḥ1/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mpersonaस्वयंज्योतिःsvayaṃjyotiḥ1/1स्वयंज्योतिस्svayaṃjyotis-स्sमनस्manas (aquí m)[स्वयं ज्योतिः यस्य सःsvayaṃ jyotiḥ yasya saḥ] BV[es] autoluminosaइतिiti0asíविशेषणम्viśeṣaṇam1/1विvi+√शिष्śiṣ (7 रुधादिrudhādi P)ल्युट्lyuṭविशेषणviśeṣaṇa-अaफलम्phalam nla especificaciónअनर्थकम्anarthakam1/1अनर्थकanarthaka-अaफलम्phalam n[न विद्यते अर्थः यस्य तत्na vidyate arthaḥ yasya tat] BVsin sentidoभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariqueda

Segmento 8 — respuesta (समाधानम्samādhānam): con el espacio del corazón la dificultad sería aún mayor

अत्र उच्यते। अत्यल्पमिदम् उच्यते।atra ucyate | atyalpamidam ucyate | “यः एषः अन्तर्हृदय आकाशस्तस्मिन् शेतेyaḥ eṣaḥ antarhṛdaya ākāśastasmin śete (बृbṛ.उपupa. २2.१1.१७17)” इत्यन्तर्हृदयityantarhṛdaya-परिच्छेदे सुतरां स्वयंparicchede sutarāṃ svayaṃ-ज्योतिष्ट्वं बाध्येत।।jyotiṣṭvaṃ bādhyeta | |

A esto se responde: eso es decir muy poco. Con la delimitación dentro del corazón —«ese espacio que está dentro del corazón: en él yace» (BU 2.1.17)—, la autoluminosidad quedaría negada con mucha más razón.

Análisis palabra por palabra
अत्रatra0a estoउच्यतेucyateIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise respondeअत्यल्पम्atyalpam1/1अत्यल्पatyalpa-अaफलम्phalam n[अति अल्पम्ati alpam] प्रादिprādi-TPmuy pocoइदम्idam1/1इदम्idam nestoउच्यतेucyateIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise diceयःyaḥ1/1यद्yad meseएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mqueअन्तर्हृदयेantarhṛdaye7/1अन्तर्हृदयantarhṛdaya-अaफलम्phalam n[हृदयस्य अन्तःhṛdayasya antaḥ] अव्ययीभावavyayībhāvadentro del corazónआकाशःākāśaḥ1/1आकाशākāśa-अaरामःrāmaḥ mespacioतस्मिन्tasmin7/1तद्tad men élशेतेśeteIII/1√शीśī (2 अदादिadādi A)लट्laṭकर्तरिkartariyaceइतिiti0asíअन्तर्हृदयपरिच्छेदेantarhṛdayaparicchede7/1परिpari+√छिद्chid (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañअन्तर्हृदयपरिच्छेदantarhṛdayapariccheda-अaरामःrāmaḥ m[अन्तर्हृदये परिच्छेदःantarhṛdaye paricchedaḥ] सप्तमीsaptamī-TPcon la delimitación dentro del corazónसुतराम्sutarām0con mucha más razónस्वयंज्योतिष्ट्वम्svayaṃjyotiṣṭvam1/1स्वयंज्योतिस्svayaṃjyotis+त्वtva (taddhita)स्वयंज्योतिष्ट्वsvayaṃjyotiṣṭva-अaफलम्phalam nla autoluminosidadबाध्येतbādhyetaIII/1√बाध्bādh (1 भ्वादिbhvādi A)विधिलिङ्vidhiliṅकर्मणिkarmaṇiquedaría negada

Segmento 9 — objeción (आक्षेपःākṣepaḥ): al menos en el sueño se quita la mitad de la carga

सत्यमेवम् अयं दोषः यद्यपि स्यात्satyamevam ayaṃ doṣaḥ yadyapi syāt, स्वप्ने केवलतया स्वयंsvapne kevalatayā svayaṃ-ज्योतिष्ट्वेन अर्धं तावत् अपनीतं भारस्य इति चेत्।।jyotiṣṭvena ardhaṃ tāvat apanītaṃ bhārasya iti cet | |

Si se dice: «Aunque sea cierto que existe este defecto, al menos en el sueño, por estar [el ātman] solo, la mitad de la carga queda quitada con la autoluminosidad»...

Análisis palabra por palabra
सत्यम्satyam0ciertoएवम्evam0asíअयम्ayam1/1इदम्idam mesteदोषःdoṣaḥ1/1दोषdoṣa-अaरामःrāmaḥ mdefectoयद्यपिyadyapi0aunqueस्यात्syātIII/1√अस्as (2 अदादिadādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartariexistaस्वप्नेsvapne7/1√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)नन्nanस्वप्नsvapna-अaरामःrāmaḥ men el sueñoकेवलतयाkevalatayā3/1केवलkevala+तल्tal (taddhita)केवलताkevalatā-आāसीताsītā fpor estar soloस्वयंज्योतिष्ट्वेनsvayaṃjyotiṣṭvena3/1स्वयंज्योतिस्svayaṃjyotis+त्वtva (taddhita)स्वयंज्योतिष्ट्वsvayaṃjyotiṣṭva-अaफलम्phalam ncon la autoluminosidadअर्धम्ardham1/1अर्धardha-अaफलम्phalam nla mitadतावत्tāvat0al menosअपनीतम्apanītam1/1अपapa+√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)क्तktaअपनीतapanīta-अaफलम्phalam n[queda] quitadaभारस्यbhārasya6/1√भृbhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañभारbhāra-अaरामःrāmaḥ mde la cargaइतिiti0asíचेत्cet0si [se dice]

Segmento 10 — respuesta (समाधानम्samādhānam): tampoco, porque en el sueño profundo hay relación con las nāḍīs

न। तत्रापिna | tatrāpi “पुरीतति नाडीषु शेतेpurītati nāḍīṣu śete (बृbṛ.उपupa. २2.१1.१९19)” इति श्रुतेःiti śruteḥ, पुरीतति नाडीpurītati nāḍī-संबन्धात्। तत्रापि पुरुषस्य स्वयंsaṃbandhāt | tatrāpi puruṣasya svayaṃ-ज्योतिष्ट्वेन अर्धjyotiṣṭvena ardha-भारापनयाभिप्रायः मृषैव।।bhārāpanayābhiprāyaḥ mṛṣaiva | |

No. También allí [en el sueño profundo] hay relación con las nāḍīs en el pericardio, según la śruti: «yace en el pericardio, en las nāḍīs» (BU 2.1.19). Por eso también allí es vana la pretensión de quitar la mitad de la carga con la autoluminosidad de la persona.

Análisis palabra por palabra
नna0noतत्रtatra0allíअपिapi0tambiénपुरीततिpurītati7/1पुरीतत्purītat-त्tजगत्jagat (aquí m)en el pericardioनाडीषुnāḍīṣu7/3नाडीnāḍī-ईīनदीnadī fen las nāḍīsशेतेśeteIII/1√शीśī (2 अदादिadādi A)लट्laṭकर्तरिkartariyaceइतिiti0asíश्रुतेःśruteḥ5/1√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinश्रुतिśruti-इiमतिmati fsegún la śrutiपुरीततिpurītati7/1पुरीतत्purītat-त्tजगत्jagat (aquí m)en el pericardioनाडीसंबन्धात्nāḍīsaṃbandhāt5/1सम्sam+√बन्ध्bandh (9 क्र्यादिkryādi P)घञ्ghañनाडीसंबन्धnāḍīsaṃbandha-अaरामःrāmaḥ m[नाडीभिः संबन्धःnāḍībhiḥ saṃbandhaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPpor la relación con las nāḍīsतत्रtatra0allíअपिapi0tambiénपुरुषस्यpuruṣasya6/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mde la personaस्वयंज्योतिष्ट्वेनsvayaṃjyotiṣṭvena3/1स्वयंज्योतिस्svayaṃjyotis+त्वtva (taddhita)स्वयंज्योतिष्ट्वsvayaṃjyotiṣṭva-अaफलम्phalam ncon la autoluminosidadअर्धभारापनयाभिप्रायःardhabhārāpanayābhiprāyaḥ1/1अभिabhi+प्रpra+√इi (2 अदादिadādi P)अच्acअर्धभारापनयाभिप्रायardhabhārāpanayābhiprāya-अaरामःrāmaḥ m[अर्धस्य भारस्य अपनयस्य अभिप्रायःardhasya bhārasya apanayasya abhiprāyaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla pretensión de quitar la mitad de la cargaमृषाmṛṣā0vanaएवeva0del todo

Segmento 11 — objeción (आक्षेपःākṣepaḥ): ¿qué significa entonces el texto del Bṛhadāraṇyaka?

कथं तर्हिkathaṃ tarhi “अत्रायं पुरुषः स्वयंज्योतिःatrāyaṃ puruṣaḥ svayaṃjyotiḥ (बृbṛ.उपupa. ४4.३3.९9,१४14)” इतिiti? अन्यanya-शाखात्वाद् अनपेक्षा सा श्रुतिः इति चेत्।।śākhātvād anapekṣā sā śrutiḥ iti cet | |

¿Cómo se entiende entonces «aquí esta persona es autoluminosa» (BU 4.3.9, 14)? Si se dice: «Esa śruti, por pertenecer a otra rama [del Veda], no ha de tenerse en cuenta»...

Nota. Gambhirananda reparte este tramo de otro modo que los rótulos de la edición: la pregunta es del objetor; «pertenece a otra rama» es una respuesta provisional; el segmento siguiente (न। अर्थैकत्वस्यna | arthaikatvasya…) es la réplica del objetor, y la respuesta del vedāntin empieza en एवं तर्हि शृणुevaṃ tarhi śṛṇu. La traducción sigue el sánscrito sin atribuir hablantes.

Análisis palabra por palabra
कथम्katham0¿cómoतर्हिtarhi0entoncesअत्रatra0aquíअयम्ayam1/1इदम्idam mestaपुरुषःpuruṣaḥ1/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mpersonaस्वयंज्योतिःsvayaṃjyotiḥ1/1स्वयंज्योतिस्svayaṃjyotis-स्sमनस्manas (aquí m)[स्वयं ज्योतिः यस्य सःsvayaṃ jyotiḥ yasya saḥ] BV[es] autoluminosaइतिiti0(fin de la cita)अन्यशाखात्वात्anyaśākhātvāt5/1अन्यशाखाanyaśākhā+त्वtva (taddhita)अन्यशाखात्वanyaśākhātva-अaफलम्phalam n[अन्या शाखा यस्याः साanyā śākhā yasyāḥ sā] BVpor pertenecer a otra ramaअनपेक्षाanapekṣā1/1अनपेक्षाanapekṣā-आāसीताsītā f[न विद्यते अपेक्षा यस्याः साna vidyate apekṣā yasyāḥ sā] BVno ha de tenerse en cuentaसाsā1/1तद्tad fesaश्रुतिःśrutiḥ1/1√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinश्रुतिśruti-इiमतिmati fśrutiइतिiti0asíचेत्cet0si [se dice]

Segmento 12 — respuesta (समाधानम्samādhānam): todas las śrutis tienen un único sentido, el ātman

न। अर्थैकत्वस्य इष्टत्वात्। एको ह्यात्मा सर्वna | arthaikatvasya iṣṭatvāt | eko hyātmā sarva-वेदान्तानामर्थः विजिज्ञापयिषितः बुभुत्सितश्च। तस्माद् युक्ता स्वप्ने आत्मनः स्वयंvedāntānāmarthaḥ vijijñāpayiṣitaḥ bubhutsitaśca | tasmād yuktā svapne ātmanaḥ svayaṃ-ज्योतिष्ट्वोपपत्तिः वक्तुम्। श्रुतेः यथार्थjyotiṣṭvopapattiḥ vaktum | śruteḥ yathārtha-तत्वtatva-प्रकाशकत्वात्।prakāśakatvāt |

No, porque se admite la unidad de sentido: el ātman único es el sentido de todos los Vedāntas, lo que se quiere dar a conocer y lo que se quiere conocer. Por tanto, es correcto afirmar que la autoluminosidad del ātman en el sueño está justificada, ya que la śruti revela la realidad tal como es.

Análisis palabra por palabra
नna0noअर्थैकत्वस्यarthaikatvasya6/1एकeka+त्वtva (taddhita)अर्थैकत्वarthaikatva-अaफलम्phalam n[अर्थस्य एकत्वम्arthasya ekatvam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPde la unidad de sentidoइष्टत्वात्iṣṭatvāt5/1इष्टiṣṭa+त्वtva (taddhita)इष्टत्वiṣṭatva-अaफलम्phalam nporque se admiteएकःekaḥ1/1एकeka múnicoहिhi0puesआत्माātmā1/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mel ātmanसर्ववेदान्तानाम्sarvavedāntānām6/3सर्ववेदान्तsarvavedānta-अaरामःrāmaḥ m[सर्वे वेदान्ताःsarve vedāntāḥ] KDde todos los Vedāntasअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[es] el sentidoविजिज्ञापयिषितःvijijñāpayiṣitaḥ1/1विvi+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)णिच्ṇic+सन्san+क्तktaविजिज्ञापयिषितvijijñāpayiṣita-अaरामःrāmaḥ mlo que se quiere dar a conocerबुभुत्सितःbubhutsitaḥ1/1√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)सन्san+क्तktaबुभुत्सितbubhutsita-अaरामःrāmaḥ mlo que se quiere conocerचca0yतस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor tantoयुक्ताyuktā1/1√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaयुक्ताyuktā-आāसीताsītā f[es] correctoस्वप्नेsvapne7/1√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)नन्nanस्वप्नsvapna-अaरामःrāmaḥ men el sueñoआत्मनःātmanaḥ6/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mdel ātmanस्वयंज्योतिष्ट्वोपपत्तिःsvayaṃjyotiṣṭvopapattiḥ1/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinस्वयंज्योतिष्ट्वोपपत्तिsvayaṃjyotiṣṭvopapatti-इiमतिmati f[स्वयंज्योतिष्ट्वस्य उपपत्तिःsvayaṃjyotiṣṭvasya upapattiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla justificación de la autoluminosidadवक्तुम्vaktum0√वच्vac (2 अदादिadādi P)तुमुन्tumunafirmarश्रुतेःśruteḥ6/1√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinश्रुतिśruti-इiमतिmati fde la śrutiयथार्थतत्वप्रकाशकत्वात्yathārthatatvaprakāśakatvāt5/1यथार्थतत्वप्रकाशकyathārthatatvaprakāśaka+त्वtva (taddhita)यथार्थतत्वप्रकाशकत्वyathārthatatvaprakāśakatva-अaफलम्phalam n[यथार्थस्य तत्त्वस्य प्रकाशकःyathārthasya tattvasya prakāśakaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque revela la realidad tal como es

Segmento 13 — el sentido de la śruti solo se entiende sin orgullo

एवं तर्हि श्रृणु श्रुत्यर्थम्evaṃ tarhi śrṛṇu śrutyartham, हित्वा सर्वाभिमानम्। न तु अभिमानेन वर्षhitvā sarvābhimānam | na tu abhimānena varṣa-शतेनापि श्रुत्यर्थः ज्ञातुं शक्यते सर्वैः पण्डितंśatenāpi śrutyarthaḥ jñātuṃ śakyate sarvaiḥ paṇḍitaṃ-मन्यैः।।manyaiḥ | |

Si es así, escucha el sentido de la śruti dejando todo orgullo. Porque con orgullo, ni en cien años pueden conocer el sentido de la śruti todos los que se tienen por eruditos.

Análisis palabra por palabra
एवम्evam0asíतर्हिtarhi0entoncesशृणुśṛṇuII/1√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)लोट्loṭकर्तरिkartariescuchaश्रुत्यर्थम्śrutyartham2/1श्रुत्यर्थśrutyartha-अaरामःrāmaḥ m[श्रुतेः अर्थःśruteḥ arthaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel sentido de la śrutiहित्वाhitvā0√हाhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi P)क्त्वाktvādejandoसर्वाभिमानम्sarvābhimānam2/1अभिabhi+√मन्man (4 दिवादिdivādi A)घञ्ghañसर्वाभिमानsarvābhimāna-अaरामःrāmaḥ m[सर्वः अभिमानःsarvaḥ abhimānaḥ] KDtodo orgulloनna0noतुtu0porqueअभिमानेनabhimānena3/1अभिabhi+√मन्man (4 दिवादिdivādi A)घञ्ghañअभिमानabhimāna-अaरामःrāmaḥ mcon orgulloवर्षशतेनvarṣaśatena3/1वर्षशतvarṣaśata-अaफलम्phalam n[वर्षाणां शतम्varṣāṇāṃ śatam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen cien añosअपिapi0niश्रुत्यर्थःśrutyarthaḥ1/1श्रुत्यर्थśrutyartha-अaरामःrāmaḥ m[श्रुतेः अर्थःśruteḥ arthaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel sentido de la śrutiज्ञातुम्jñātum0√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)तुमुन्tumunconocerशक्यतेśakyateIII/1√शक्śak (5 स्वादिsvādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇipuedeसर्वैःsarvaiḥ3/3सर्वsarva mpor todosपण्डितंमन्यैःpaṇḍitaṃmanyaiḥ3/3√मन्man (4 दिवादिdivādi A)खश्khaśपण्डितंमन्यpaṇḍitaṃmanya-अaरामःrāmaḥ m[आत्मानं पण्डितं मन्यते इतिātmānaṃ paṇḍitaṃ manyate iti] उपपदupapada-TPlos que se tienen por eruditos

Segmento 14 — como en el espacio del corazón, el ātman se distingue de lo que lo acompaña

यथा हृदयाकाशेyathā hṛdayākāśe, पुरीतति नाडीषु च स्वपतः तत्संबन्धाभावात् ततो विविच्य दर्शयितुं शक्यते इति आत्मनः स्वयंpurītati nāḍīṣu ca svapataḥ tatsaṃbandhābhāvāt tato vivicya darśayituṃ śakyate iti ātmanaḥ svayaṃ-ज्योतिष्ट्वं न बाध्यते।jyotiṣṭvaṃ na bādhyate |

Del que duerme en el espacio del corazón y en las nāḍīs del pericardio se puede mostrar [el ātman] separado de ellos, porque no tiene relación con ellos; y así la autoluminosidad del ātman no queda negada.

Análisis palabra por palabra
यथाyathā0así comoहृदयाकाशेhṛdayākāśe7/1हृदयाकाशhṛdayākāśa-अaरामःrāmaḥ m[हृदयस्य आकाशःhṛdayasya ākāśaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el espacio del corazónपुरीततिpurītati7/1पुरीतत्purītat-त्tजगत्jagat (aquí m)en el pericardioनाडीषुnāḍīṣu7/3नाडीnāḍī-ईīनदीnadī fen las nāḍīsचca0yस्वपतःsvapataḥ6/1√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)शतृśatṛस्वपत्svapat-त्tपचत्pacat mdel que duermeतत्संबन्धाभावात्tatsaṃbandhābhāvāt5/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)घञ्ghañतत्संबन्धाभावtatsaṃbandhābhāva-अaरामःrāmaḥ m[तैः संबन्धस्य अभावःtaiḥ saṃbandhasya abhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque no tiene relación con ellosततःtataḥ0तद्tad+तसिल्tasil (taddhita)de ellosविविच्यvivicya0विvi+√विच्vic (7 रुधादिrudhādi U)ल्यप्lyapseparadoदर्शयितुम्darśayitum0√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)णिच्ṇic+तुमुन्tumunmostrarशक्यतेśakyateIII/1√शक्śak (5 स्वादिsvādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise puedeइतिiti0por esoआत्मनःātmanaḥ6/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman mdel ātmanस्वयंज्योतिष्ट्वम्svayaṃjyotiṣṭvam1/1स्वयंज्योतिस्svayaṃjyotis+त्वtva (taddhita)स्वयंज्योतिष्ट्वsvayaṃjyotiṣṭva-अaफलम्phalam nla autoluminosidadनna0noबाध्यतेbādhyateIII/1√बाध्bādh (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्मणिkarmaṇiqueda negada

Segmento 15 — del mismo modo en el sueño: el vidente es distinto de las impresiones que ve

एवं मनसि अविद्याevaṃ manasi avidyā-कामkāma-कर्मनिमित्तोद्भूतkarmanimittodbhūta-वासनावति कर्मvāsanāvati karma-निमित्तnimitta-वासनाः अविद्यया अन्यद् वस्त्वन्तरमिव पश्यतःvāsanāḥ avidyayā anyad vastvantaramiva paśyataḥ, सर्वsarva-कार्यkārya-करणेभ्यः प्रविविक्तस्य द्रष्टुः वासनाभ्यः दृश्यkaraṇebhyaḥ praviviktasya draṣṭuḥ vāsanābhyaḥ dṛśya-रूपाभ्यः अन्यत्वेन स्वयंrūpābhyaḥ anyatvena svayaṃ-ज्योतिष्ट्वं सुदर्पितेनापि तार्किकेण न वारयितुं शक्यते।jyotiṣṭvaṃ sudarpitenāpi tārkikeṇa na vārayituṃ śakyate |

Del mismo modo, en la mente, llena de impresiones surgidas por causa de la ignorancia, el deseo y la acción, [el ātman] ve por ignorancia las impresiones causadas por la acción como si fueran otra cosa distinta; y ese vidente está totalmente separado de todos los efectos e instrumentos. Ni el lógico más soberbio puede negar su autoluminosidad, porque es distinto de las impresiones, que tienen forma de objeto visto.

Análisis palabra por palabra
एवम्evam0del mismo modoमनसिmanasi7/1मनस्manas-स्sमनस्manas nen la menteअविद्याकामकर्मनिमित्तोद्भूतवासनावतिavidyākāmakarmanimittodbhūtavāsanāvati7/1…वासनाvāsanā+मतुप्matup (taddhita)अविद्याकामकर्मनिमित्तोद्भूतवासनावत्avidyākāmakarmanimittodbhūtavāsanāvat-त्tभगवत्bhagavat n[अविद्याकामकर्मभिः निमित्तैः उद्भूताः वासनाः अस्य सन्तिavidyākāmakarmabhiḥ nimittaiḥ udbhūtāḥ vāsanāḥ asya santi] (मतुप्matup)llena de impresiones surgidas por causa de la ignorancia, el deseo y la acciónकर्मनिमित्तवासनाःkarmanimittavāsanāḥ2/3कर्मनिमित्तवासनाkarmanimittavāsanā-आāसीताsītā f[कर्म निमित्तं यासां ताः वासनाःkarma nimittaṃ yāsāṃ tāḥ vāsanāḥ] BVlas impresiones causadas por la acciónअविद्ययाavidyayā3/1अविद्याavidyā-आāसीताsītā fpor ignoranciaअन्यत्anyat2/1अन्यanya notraवस्त्वन्तरम्vastvantaram2/1वस्त्वन्तरvastvantara-अaफलम्phalam n[अन्यत् वस्तुanyat vastu] मयूरव्यंसकादिmayūravyaṃsakādicosa distintaइवiva0como siपश्यतःpaśyataḥ6/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)शतृśatṛपश्यत्paśyat-त्tपचत्pacat mdel que veसर्वकार्यकरणेभ्यःsarvakāryakaraṇebhyaḥ5/3सर्वकार्यकरणsarvakāryakaraṇa-अaफलम्phalam n[सर्वाणि कार्याणि करणानि चsarvāṇi kāryāṇi karaṇāni ca] KD (DV interno)de todos los efectos e instrumentosप्रविविक्तस्यpraviviktasya6/1प्रpra+विvi+√विच्vic (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaप्रविविक्तpravivikta-अaरामःrāmaḥ mtotalmente separadoद्रष्टुःdraṣṭuḥ6/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)तृच्tṛcद्रष्टृdraṣṭṛ-ऋṛदातृdātṛ mdel videnteवासनाभ्यःvāsanābhyaḥ5/3वासनाvāsanā-आāसीताsītā fde las impresionesदृश्यरूपाभ्यःdṛśyarūpābhyaḥ5/3दृश्यरूपाdṛśyarūpā-आāसीताsītā f[दृश्यं रूपं यासां ताःdṛśyaṃ rūpaṃ yāsāṃ tāḥ] BVque tienen forma de objeto vistoअन्यत्वेनanyatvena3/1अन्यanya+त्वtva (taddhita)अन्यत्वanyatva-अaफलम्phalam npor ser distintoस्वयंज्योतिष्ट्वम्svayaṃjyotiṣṭvam2/1स्वयंज्योतिस्svayaṃjyotis+त्वtva (taddhita)स्वयंज्योतिष्ट्वsvayaṃjyotiṣṭva-अaफलम्phalam nla autoluminosidadसुदर्पितेनsudarpitena3/1सुदर्पितsudarpita-अaरामःrāmaḥ mpor el más soberbioअपिapi0ni siquieraतार्किकेणtārkikeṇa3/1तर्कtarka+ठक्ṭhak (taddhita)तार्किकtārkika-अaरामःrāmaḥ mlógicoनna0noवारयितुम्vārayitum0√वृvṛ (10 चुरादिcurādi U)तुमुन्tumunnegarशक्यतेśakyateIII/1√शक्śak (5 स्वादिsvādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise puede

Segmento 16 — conclusión: el hecho de mente ve los sueños

तस्मात् साधु उक्तं मनसि प्रलीनेषु करणेषुtasmāt sādhu uktaṃ manasi pralīneṣu karaṇeṣu, अप्रलीने च मनसिapralīne ca manasi, मनोमयः स्वप्नान् पश्यति इति।।manomayaḥ svapnān paśyati iti | |

Por tanto, está bien dicho que, cuando los órganos se han disuelto en la mente y la mente no se ha disuelto, el que está hecho de mente ve los sueños.

Análisis palabra por palabra
तस्मात्tasmāt5/1तद्tad npor tantoसाधुsādhu0bienउक्तम्uktam1/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तukta-अaफलम्phalam nestá dichoमनसिmanasi7/1मनस्manas-स्sमनस्manas nen la menteप्रलीनेषुpralīneṣu7/3प्रpra+√लीlī (4 दिवादिdivādi A)क्तktaप्रलीनpralīna-अaफलम्phalam ncuando se han disueltoकरणेषुkaraṇeṣu7/3√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्युट्lyuṭकरणkaraṇa-अaफलम्phalam nlos órganosअप्रलीनेapralīne7/1प्रpra+√लीlī (4 दिवादिdivādi A)क्तktaअप्रलीनapralīna-अaफलम्phalam n[न प्रलीनम्na pralīnam] नञ्nañ-TPno disueltaचca0yमनसिmanasi7/1मनस्manas-स्sमनस्manas nla menteमनोमयःmanomayaḥ1/1मनस्manas+मयट्mayaṭ (taddhita)मनोमयmanomaya-अaरामःrāmaḥ mel que está hecho de menteस्वप्नान्svapnān2/3√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)नन्nanस्वप्नsvapna-अaरामःrāmaḥ mlos sueñosपश्यतिpaśyatiIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariveइतिiti0así

Segmento 17 — glosa de यद्दृष्टं दृष्टमनुपश्यतिyaddṛṣṭaṃ dṛṣṭamanupaśyati: cómo experimenta su grandeza

कथं महिमानम् अनुभवति इतिkathaṃ mahimānam anubhavati iti? उच्यते।ucyate | यद्yad मित्रं पुत्रादि वा पूर्वंmitraṃ putrādi vā pūrvaṃ दृष्टंdṛṣṭaṃ तद्वासनाtadvāsanā-वासितः पुत्रvāsitaḥ putra-मित्रादिmitrādi-वासनाvāsanā-समुद्भूतं पुत्रं मित्रम् इव वा अविद्यया पश्यति इत्येवं मन्यते।samudbhūtaṃ putraṃ mitram iva vā avidyayā paśyati ityevaṃ manyate |

¿Cómo experimenta su grandeza? Se explica: «lo que» «ha visto» antes —un amigo, un hijo, etc.—, impregnado de sus impresiones, [lo vuelve a ver]: por ignorancia cree ver algo así como un hijo o un amigo, surgido de las impresiones del hijo, el amigo, etc.

Análisis palabra por palabra
कथम्katham0¿cómoमहिमानम्mahimānam2/1महत्mahat+इमनिच्imanic (taddhita)महिमन्mahiman-न्nराजन्rājan msu grandezaअनुभवतिanubhavatiIII/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariexperimentaइतिiti0(fin de la pregunta)उच्यतेucyateIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise explicaयत्yat2/1यद्yad nlo queमित्रम्mitram2/1मित्रmitra-अaफलम्phalam nun amigoपुत्रादिputrādi2/1पुत्रादिputrādi-इiवारिvāri n[पुत्रः आदिः यस्य तत्putraḥ ādiḥ yasya tat] BVun hijo, etc.वाvā0oपूर्वम्pūrvam0antesदृष्टम्dṛṣṭam2/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaदृष्टdṛṣṭa-अaफलम्phalam nha vistoतद्वासनावासितःtadvāsanāvāsitaḥ1/1√वस्vas (1 भ्वादिbhvādi P)णिच्ṇic+क्तkta ⚠️तद्वासनावासितtadvāsanāvāsita-अaरामःrāmaḥ m[तस्य वासनया वासितःtasya vāsanayā vāsitaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPimpregnado de sus impresionesपुत्रमित्रादिवासनासमुद्भूतम्putramitrādivāsanāsamudbhūtam2/1सम्sam+उत्ut+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaपुत्रमित्रादिवासनासमुद्भूतputramitrādivāsanāsamudbhūta-अaरामःrāmaḥ m[पुत्रमित्रादिवासनाभ्यः समुद्भूतःputramitrādivāsanābhyaḥ samudbhūtaḥ] पञ्चमीpañcamī-TPsurgido de las impresiones del hijo, el amigo, etc.पुत्रम्putram2/1पुत्रputra-अaरामःrāmaḥ mun hijoमित्रम्mitram2/1मित्रmitra-अaफलम्phalam nun amigoइवiva0algo así comoवाvā0oअविद्ययाavidyayā3/1अविद्याavidyā-आāसीताsītā fpor ignoranciaपश्यतिpaśyatiIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariveइतिiti0asíएवम्evam0de este modoमन्यतेmanyateIII/1√मन्man (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartaricree

Segmento 18 — glosa de श्रुतं श्रुतमेवार्थमनुश्रुणोति देशदिगन्तरैश्च प्रत्यनुभूतं पुनः पुनः प्रत्यनुभवतिśrutaṃ śrutamevārthamanuśruṇoti deśadigantaraiśca pratyanubhūtaṃ punaḥ punaḥ pratyanubhavati

तथाtathā श्रुतमर्थंśrutamarthaṃ तद्वासनयाtadvāsanayā अनुश्रुणोतिanuśruṇoti इव।iva | देशदिगन्तरैश्चdeśadigantaraiśca देशान्तरैः दिगन्तरैः चdeśāntaraiḥ digantaraiḥ ca प्रत्यनुभूतंpratyanubhūtaṃ पुनःpunaḥ पुनःpunaḥ तत्tat प्रत्यनुभवतिpratyanubhavati इव अविद्यया।iva avidyayā |

Así también, «el objeto oído» «lo vuelve a oír», por así decir, con sus impresiones. «Lo que ha experimentado en otros lugares y regiones» (deśāntaraiḥ digantaraiḥ), eso «lo vuelve a experimentar una y otra vez», por así decir, por ignorancia.

Análisis palabra por palabra
तथाtathā0así tambiénश्रुतम्śrutam2/1√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaश्रुतśruta-अaरामःrāmaḥ moídoअर्थम्artham2/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ mel objetoतद्वासनयाtadvāsanayā3/1तद्वासनाtadvāsanā-आāसीताsītā f[तस्य वासनाtasya vāsanā] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcon sus impresionesअनुशृणोतिanuśṛṇotiIII/1अनुanu+√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivuelve a oírइवiva0por así decirदेशदिगन्तरैःdeśadigantaraiḥ3/3देशदिगन्तरdeśadigantara-अaफलम्phalam n[देशान्तराणि च दिगन्तराणि चdeśāntarāṇi ca digantarāṇi ca] DVen otros lugares y regionesचca0yदेशान्तरैःdeśāntaraiḥ3/3देशान्तरdeśāntara-अaफलम्phalam n[अन्यः देशःanyaḥ deśaḥ] मयूरव्यंसकादिmayūravyaṃsakādien otros lugares (glosa)दिगन्तरैःdigantaraiḥ3/3दिगन्तरdigantara-अaफलम्phalam n[अन्या दिक्anyā dik] मयूरव्यंसकादिmayūravyaṃsakādien otras regiones (glosa)चca0yप्रत्यनुभूतम्pratyanubhūtam2/1प्रतिprati+अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaप्रत्यनुभूतpratyanubhūta-अaफलम्phalam nlo experimentadoपुनःpunaḥ0unaपुनःpunaḥ0y otra vezतत्tat2/1तद्tad nesoप्रत्यनुभवतिpratyanubhavatiIII/1प्रतिprati+अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivuelve a experimentarइवiva0por así decirअविद्ययाavidyayā3/1अविद्याavidyā-आāसीताsītā fpor ignorancia

Segmento 19 — glosa de दृष्टं चादृष्टं च श्रुतं चाश्रुतं चानुभूतं चाननुभूतं चdṛṣṭaṃ cādṛṣṭaṃ ca śrutaṃ cāśrutaṃ cānubhūtaṃ cānanubhūtaṃ ca: lo no visto es lo visto en otro nacimiento

तथाtathā दृष्टंdṛṣṭaṃ चca अस्मिन् जन्मनिasmin janmani अदृष्टंadṛṣṭaṃ चca जन्मान्तरjanmāntara-दृष्टम् इत्यर्थः। अत्यन्तादृष्टे वासनानुपपत्तेः। एवंdṛṣṭam ityarthaḥ | atyantādṛṣṭe vāsanānupapatteḥ | evaṃ श्रुतंśrutaṃ चca अश्रुतंaśrutaṃ चca अनुभूतंanubhūtaṃ चca अस्मिन् जन्मनि केवलेन मनसाasmin janmani kevalena manasā अननुभूतंananubhūtaṃ चca। मनसैव जन्मान्तरे अनुभूतम् इत्यर्थः। | manasaiva janmāntare anubhūtam ityarthaḥ |

Así también, «lo visto» en este nacimiento «y lo no visto», es decir, lo visto en otro nacimiento; porque de lo que no se ha visto nunca no puede haber impresión. Del mismo modo, «lo oído y lo no oído»; «lo experimentado» en este nacimiento solo con la mente «y lo no experimentado», es decir, lo experimentado con la mente misma en otro nacimiento.

Análisis palabra por palabra
तथाtathā0así tambiénदृष्टम्dṛṣṭam2/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaदृष्टdṛṣṭa-अaफलम्phalam nlo vistoचca0yअस्मिन्asmin7/1इदम्idam nen esteजन्मनिjanmani7/1जन्मन्janman-न्nनामnāma nnacimientoअदृष्टम्adṛṣṭam2/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअदृष्टadṛṣṭa-अaफलम्phalam n[न दृष्टम्na dṛṣṭam] नञ्nañ-TPlo no vistoचca0yजन्मान्तरदृष्टम्janmāntaradṛṣṭam2/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaजन्मान्तरदृष्टjanmāntaradṛṣṭa-अaफलम्phalam n[जन्मान्तरे दृष्टम्janmāntare dṛṣṭam] सप्तमीsaptamī-TPlo visto en otro nacimientoइतिiti0asíअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[es] el sentidoअत्यन्तादृष्टेatyantādṛṣṭe7/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअत्यन्तादृष्टatyantādṛṣṭa-अaफलम्phalam n[अत्यन्तम् अदृष्टम्atyantam adṛṣṭam] KDen lo nunca vistoवासनानुपपत्तेःvāsanānupapatteḥ5/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तिन्ktinवासनानुपपत्तिvāsanānupapatti-इiमतिmati f[वासनायाः अनुपपत्तिःvāsanāyāḥ anupapattiḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPporque no puede haber impresiónएवम्evam0del mismo modoश्रुतम्śrutam2/1√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaश्रुतśruta-अaफलम्phalam nlo oídoचca0yअश्रुतम्aśrutam2/1√श्रुśru (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअश्रुतaśruta-अaफलम्phalam n[न श्रुतम्na śrutam] नञ्nañ-TPlo no oídoचca0yअनुभूतम्anubhūtam2/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअनुभूतanubhūta-अaफलम्phalam nlo experimentadoचca0yअस्मिन्asmin7/1इदम्idam nen esteजन्मनिjanmani7/1जन्मन्janman-न्nनामnāma nnacimientoकेवलेनkevalena3/1केवलkevala nsoloमनसाmanasā3/1मनस्manas-स्sमनस्manas ncon la menteअननुभूतम्ananubhūtam2/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअननुभूतananubhūta-अaफलम्phalam n[न अनुभूतम्na anubhūtam] नञ्nañ-TPlo no experimentadoचca0yमनसाmanasā3/1मनस्manas-स्sमनस्manas ncon la menteएवeva0mismaजन्मान्तरेjanmāntare7/1जन्मान्तरjanmāntara-अaफलम्phalam n[अन्यत् जन्मanyat janma] मयूरव्यंसकादिmayūravyaṃsakādien otro nacimientoअनुभूतम्anubhūtam2/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअनुभूतanubhūta-अaफलम्phalam nlo experimentadoइतिiti0asíअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[es] el sentido

Segmento 20 — glosa de सच्चासच्च सर्वं पश्यति सर्वः पश्यतिsaccāsacca sarvaṃ paśyati sarvaḥ paśyati

सत्sat चca परमार्थोदकादि।paramārthodakādi | असत्asat चca मरीच्युदकादि। किं बहुना। उक्तानुक्तंmarīcyudakādi | kiṃ bahunā | uktānuktaṃ सर्वंsarvaṃ पश्यतिpaśyati। | सर्वःsarvaḥ पश्यतिpaśyati सर्वमनोवासनोपाधिः सन्। एवं सर्वकरणात्मा मनोदेवः स्वप्नान् पश्यति।। ५ ।।sarvamanovāsanopādhiḥ san | evaṃ sarvakaraṇātmā manodevaḥ svapnān paśyati | | 5 | |

«Lo real», como el agua verdadera, «y lo irreal», como el agua del espejismo. ¿Para qué decir más? «Lo ve todo», lo dicho y lo no dicho. «Siendo todo, ve», al tener por condicionante todas las impresiones de la mente. Así, la divinidad mente, que es el ser de todos los órganos, ve los sueños. ॥||5॥ ||

Análisis palabra por palabra
सत्sat2/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat nlo realचca0yपरमार्थोदकादिparamārthodakādi2/1परमार्थोदकादिparamārthodakādi-इiवारिvāri n[परमार्थोदकम् आदिः यस्य तत्paramārthodakam ādiḥ yasya tat] BVcomo el agua verdaderaअसत्asat2/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛअसत्asat-त्tपचत्pacat n[न सत्na sat] नञ्nañ-TPlo irrealचca0yमरीच्युदकादिmarīcyudakādi2/1मरीच्युदकादिmarīcyudakādi-इiवारिvāri n[मरीच्युदकम् आदिः यस्य तत्marīcyudakam ādiḥ yasya tat] BVcomo el agua del espejismoकिम्kim0¿para quéबहुनाbahunā3/1बहुbahu-उuमधुmadhu ndecir más?उक्तानुक्तम्uktānuktam2/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)क्तktaउक्तानुक्तuktānukta-अaफलम्phalam n[उक्तं च अनुक्तं चuktaṃ ca anuktaṃ ca] DVlo dicho y lo no dichoसर्वम्sarvam2/1सर्वsarva ntodoपश्यतिpaśyatiIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariveसर्वःsarvaḥ1/1सर्वsarva msiendo todoपश्यतिpaśyatiIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariveसर्वमनोवासनोपाधिःsarvamanovāsanopādhiḥ1/1सर्वमनोवासनोपाधिsarvamanovāsanopādhi-इiहरिःhariḥ m[सर्वाः मनोवासनाः उपाधयः यस्य सःsarvāḥ manovāsanāḥ upādhayaḥ yasya saḥ] BVque tiene por condicionante todas las impresiones de la menteसन्san1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat msiendoएवम्evam0asíसर्वकरणात्माsarvakaraṇātmā1/1सर्वकरणात्मन्sarvakaraṇātman-न्nआत्मन्ātman m[सर्वेषां करणानाम् आत्माsarveṣāṃ karaṇānām ātmā] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel ser de todos los órganosमनोदेवःmanodevaḥ1/1मनोदेवmanodeva-अaरामःrāmaḥ m[मनः एव देवःmanaḥ eva devaḥ] KDla divinidad menteस्वप्नान्svapnān2/3√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)नन्nanस्वप्नsvapna-अaरामःrāmaḥ mlos sueñosपश्यतिpaśyatiIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarive

॥ इति चतुर्थप्रश्ने पञ्चमो मन्त्रः ॥|| iti caturthapraśne pañcamo mantraḥ ||
Así, el quinto mantra de la cuarta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.