Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 4.6

Cuarta pregunta, mantra 6 — cuando la mente queda dominada por la luz, no ve sueños: surge en el cuerpo la dicha del sueño profundo

Sánscrito en

स यदा तेजसा अभिभूतः भवति । अत्रैष देवः स्वप्नान् न पश्यति । अथ तदैतस्मिन्

शरीरे एतत्सुखं भवति ॥ ६ ॥

sa yadā tejasā abhibhūtaḥ bhavati | atraiṣa devaḥ svapnān na paśyati | atha tadaitasmin

śarīre etatsukhaṃ bhavati || 4-6 ||

Cuando él [la mente] queda dominado por la luz, entonces esta divinidad no ve sueños. Entonces surge en este cuerpo esta dicha.

Palabra por palabra

सःsaḥ1/1तद्tad mélयदाyadā0cuandoतेजसाtejasā3/1तेजस्tejas-स्sमनस्manas npor la luzअभिभूतःabhibhūtaḥ1/1अभिabhi+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअभिभूतabhibhūta-अaरामःrāmaḥ mdominadoभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariquedaअत्रatra0entoncesएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mestaदेवःdevaḥ1/1देवdeva-अaरामःrāmaḥ mdivinidadस्वप्नान्svapnān2/3√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)नन्nanस्वप्नsvapna-अaरामःrāmaḥ msueñosनna0noपश्यतिpaśyatiIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariveअथatha0entoncesतदाtadā0en ese momentoएतस्मिन्etasmin7/1एतद्etad nen esteशरीरेśarīre7/1शरीरśarīra-अaफलम्phalam ncuerpoएतत्etat1/1एतद्etad nestaसुखम्sukham1/1सुखsukha-अaफलम्phalam ndichaभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarisurge

Anvaya (el verso en orden de prosa)

यदा सः तेजसा अभिभूतः भवतिyadā saḥ tejasā abhibhūtaḥ bhavati, अत्र एषः देवः स्वप्नान् न पश्यति । अथ तदा एतस्मिन् शरीरे एतत् सुखं भवति ॥atra eṣaḥ devaḥ svapnān na paśyati | atha tadā etasmin śarīre etat sukhaṃ bhavati ||

Cuando él queda dominado por la luz, entonces esta divinidad no ve sueños. Entonces, en ese momento, surge en este cuerpo esta dicha.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de स यदा तेजसा अभिभूतः भवतिsa yadā tejasā abhibhūtaḥ bhavati

सsaःḥ यदाyadā मनोरूपः देवः यस्मिन् काले सौरेण पित्ताख्येनmanorūpaḥ devaḥ yasmin kāle saureṇa pittākhyena तेजसाtejasā नाडीnāḍī-शयेन सर्वतःśayena sarvataḥ अभिभूतabhibhūtaःḥ भवतिbhavati तिरस्कृतtiraskṛta-वासनाvāsanā-द्वारः भवति।dvāraḥ bhavati |

«Cuando» —en el momento en que— «él», la divinidad que tiene forma de mente, «queda» por completo «dominado por la luz» solar llamada bilis, que reside en las nāḍīs, quedan cerradas las puertas de sus impresiones.

Análisis palabra por palabra
सःsaḥ1/1तद्tad mélयदाyadā0cuandoमनोरूपःmanorūpaḥ1/1मनोरूपmanorūpa-अaरामःrāmaḥ m[मनः रूपं यस्य सःmanaḥ rūpaṃ yasya saḥ] BVque tiene forma de menteदेवःdevaḥ1/1देवdeva-अaरामःrāmaḥ mla divinidadयस्मिन्yasmin7/1यद्yad men el queकालेkāle7/1कालkāla-अaरामःrāmaḥ mmomentoसौरेणsaureṇa3/1सूर्यsūrya+अण्aṇ (taddhita)सौरsaura-अaफलम्phalam nsolarपित्ताख्येनpittākhyena3/1पित्ताख्यpittākhya-अaफलम्phalam n[पित्तम् आख्या यस्य तत्pittam ākhyā yasya tat] BVllamada bilisतेजसाtejasā3/1तेजस्tejas-स्sमनस्manas npor la luzनाडीशयेनnāḍīśayena3/1√शीśī (2 अदादिadādi A)अच्acनाडीशयnāḍīśaya-अaफलम्phalam n[नाडीषु शेते इतिnāḍīṣu śete iti] उपपदupapada-TPque reside en las nāḍīsसर्वतःsarvataḥ0सर्वsarva+तसिल्tasil (taddhita)por completoअभिभूतःabhibhūtaḥ1/1अभिabhi+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअभिभूतabhibhūta-अaरामःrāmaḥ mdominadoभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariquedaतिरस्कृतवासनाद्वारःtiraskṛtavāsanādvāraḥ1/1तिरस्कृतवासनाद्वारtiraskṛtavāsanādvāra-अaरामःrāmaḥ m[तिरस्कृतानि वासनाद्वाराणि यस्य सःtiraskṛtāni vāsanādvārāṇi yasya saḥ] BVcon las puertas de sus impresiones cerradasभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariqueda

Segmento 2 — el sueño profundo: la mente penetra el cuerpo como el fuego la leña

तदा सह करणैः मनसः रश्मयः हृद्युपसंहृताः भवन्ति। यदा मनः दार्वग्निवद् अविशेषtadā saha karaṇaiḥ manasaḥ raśmayaḥ hṛdyupasaṃhṛtāḥ bhavanti | yadā manaḥ dārvagnivad aviśeṣa-विज्ञानvijñāna-रूपेण कृत्स्नं शरीरं व्याप्य अवतिष्ठते तदा सुषुप्तो भवति।rūpeṇa kṛtsnaṃ śarīraṃ vyāpya avatiṣṭhate tadā suṣupto bhavati |

Entonces los rayos de la mente, junto con los órganos, quedan recogidos en el corazón. Cuando la mente permanece impregnando todo el cuerpo en forma de conciencia indiferenciada, como el fuego en la leña, entonces [la persona] está en sueño profundo.

Análisis palabra por palabra
तदाtadā0entoncesसहsaha0junto conकरणैःkaraṇaiḥ3/3√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्युट्lyuṭकरणkaraṇa-अaफलम्phalam nlos órganosमनसःmanasaḥ6/1मनस्manas-स्sमनस्manas nde la menteरश्मयःraśmayaḥ1/3रश्मिraśmi-इiहरिःhariḥ mlos rayosहृदिhṛdi7/1हृद्hṛd-द्dजगत्jagat (aquí n)en el corazónउपसंहृताःupasaṃhṛtāḥ1/3उपupa+सम्sam+√हृhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)क्तktaउपसंहृतupasaṃhṛta-अaरामःrāmaḥ mrecogidosभवन्तिbhavantiIII/3√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariquedanयदाyadā0cuandoमनःmanaḥ1/1मनस्manas-स्sमनस्manas nla menteदार्वग्निवत्dārvagnivat0दार्वग्निdārvagni+वतिvati (taddhita)[दारुणि अग्निःdāruṇi agniḥ] सप्तमीsaptamī-TPcomo el fuego en la leñaअविशेषविज्ञानरूपेणaviśeṣavijñānarūpeṇa3/1अविशेषविज्ञानरूपaviśeṣavijñānarūpa-अaफलम्phalam n[अविशेषं विज्ञानम्aviśeṣaṃ vijñānam, तत् एव रूपम्tat eva rūpam] KDen forma de conciencia indiferenciadaकृत्स्नम्kṛtsnam2/1कृत्स्नkṛtsna-अaफलम्phalam ntodoशरीरम्śarīram2/1शरीरśarīra-अaफलम्phalam nel cuerpoव्याप्यvyāpya0विvi+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)ल्यप्lyapimpregnandoअवतिष्ठतेavatiṣṭhateIII/1अवava+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartari (A por समवप्रविभ्यः स्थःsamavapravibhyaḥ sthaḥ)permaneceतदाtadā0entoncesसुषुप्तःsuṣuptaḥ1/1सुsu+√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)क्तktaसुषुप्तsuṣupta-अaरामःrāmaḥ men sueño profundoभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariestá

Segmento 3 — glosa de अत्रैष देवः स्वप्नान् न पश्यतिatraiṣa devaḥ svapnān na paśyati

अत्रatra एतस्मिन् कालेetasmin kāle एषeṣa मनmana-आख्यःākhyaḥ देवdevaःḥ स्वप्नान्svapnān नna पश्यतिpaśyati, दर्शनdarśana-द्वारस्य निरुद्धत्वात् तेजसा।dvārasya niruddhatvāt tejasā |

«Entonces», en este momento, «esta divinidad» llamada mente «no ve sueños», porque la luz ha cerrado la puerta de la visión.

Análisis palabra por palabra
अत्रatra0entoncesएतस्मिन्etasmin7/1एतद्etad men esteकालेkāle7/1कालkāla-अaरामःrāmaḥ mmomentoएषःeṣaḥ1/1एतद्etad mestaमनआख्यःmanaākhyaḥ1/1मनआख्यmanaākhya-अaरामःrāmaḥ m[मनः आख्या यस्य सःmanaḥ ākhyā yasya saḥ] BVllamada menteदेवःdevaḥ1/1देवdeva-अaरामःrāmaḥ mdivinidadस्वप्नान्svapnān2/3√स्वप्svap (2 अदादिadādi P)नन्nanस्वप्नsvapna-अaरामःrāmaḥ msueñosनna0noपश्यतिpaśyatiIII/1√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariveदर्शनद्वारस्यdarśanadvārasya6/1दर्शनद्वारdarśanadvāra-अaफलम्phalam n[दर्शनस्य द्वारम्darśanasya dvāram] षष्ठीṣaṣṭhī-TPde la puerta de la visiónनिरुद्धत्वात्niruddhatvāt5/1निरुद्धniruddha+त्वtva (taddhita)निरुद्धत्वniruddhatva-अaफलम्phalam npor estar cerradaतेजसाtejasā3/1तेजस्tejas-स्sमनस्manas npor la luz

Segmento 4 — glosa de अथ तदैतस्मिन् शरीरे एतत्सुखं भवतिatha tadaitasmin śarīre etatsukhaṃ bhavati

अथatha तदाtadā एतस्मिन्etasmin शरीरेśarīre एतत्सुखंetatsukhaṃ भवतिbhavati यद्विज्ञानं निराबाधम् अविशेषेण शरीरyadvijñānaṃ nirābādham aviśeṣeṇa śarīra-व्यापकं प्रसन्नं भवति इत्यर्थः।। ६ ।।vyāpakaṃ prasannaṃ bhavati ityarthaḥ | | 6 | |

«Entonces», en ese momento, «surge en este cuerpo esta dicha». El sentido es que la conciencia se vuelve serena, sin obstáculo, y penetra el cuerpo entero sin distinción. ॥||6॥ ||

Análisis palabra por palabra
अथatha0entoncesतदाtadā0en ese momentoएतस्मिन्etasmin7/1एतद्etad nen esteशरीरेśarīre7/1शरीरśarīra-अaफलम्phalam ncuerpoएतत्etat1/1एतद्etad nestaसुखम्sukham1/1सुखsukha-अaफलम्phalam ndichaभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarisurgeयत्yat1/1यद्yad nqueविज्ञानम्vijñānam1/1विvi+√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)ल्युट्lyuṭविज्ञानvijñāna-अaफलम्phalam nla concienciaनिराबाधम्nirābādham1/1निराबाधnirābādha-अaफलम्phalam n[निर्गतः आबाधः यस्मात् तत्nirgataḥ ābādhaḥ yasmāt tat] BVsin obstáculoअविशेषेणaviśeṣeṇa3/1अविशेषaviśeṣa-अaरामःrāmaḥ m[न विशेषःna viśeṣaḥ] नञ्nañ-TPsin distinciónशरीरव्यापकम्śarīravyāpakam1/1विvi+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)ण्वुल्ṇvulशरीरव्यापकśarīravyāpaka-अaफलम्phalam n[शरीरस्य व्यापकम्śarīrasya vyāpakam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPque penetra el cuerpoप्रसन्नम्prasannam1/1प्रpra+√सद्sad (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaप्रसन्नprasanna-अaफलम्phalam nserenaभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise vuelveइतिiti0asíअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[es] el sentido

॥ इति चतुर्थप्रश्ने षष्ठो मन्त्रः ॥|| iti caturthapraśne ṣaṣṭho mantraḥ ||
Así, el sexto mantra de la cuarta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.