प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 4.9

Cuarta pregunta, mantra 9 — el que ve, oye y actúa, cuya naturaleza es conocer, se establece en el ātman supremo, el akṣara

एष हि द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता घ्राता रसयिता मन्ता बोद्धा कर्ता विज्ञानात्मा पुरुषः स परे

अक्षरे आत्मनि संप्रतिष्ठते ॥ ९ ॥

eṣa hi draṣṭā spraṣṭā śrotā ghrātā rasayitā mantā boddhā kartā vijñānātmā puruṣaḥ sa pare

akṣare ātmani saṃpratiṣṭhate || 4-9 ||

Pues este es el que ve, el que toca, el que oye, el que huele, el que gusta, el que piensa, el que discierne, el que actúa: la persona (puruṣa) cuya naturaleza es conocer. Él se establece en el ātman supremo, el akṣara.

Palabra por palabra

Anvaya (el verso en orden de prosa)

एषः हि द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता घ्राता रसयिता मन्ता बोद्धा कर्ता विज्ञानात्मा पुरुषः । सः परे अक्षरे आत्मनि संप्रतिष्ठते ॥

Pues este es el que ve, toca, oye, huele, gusta, piensa, discierne y actúa, la persona cuya naturaleza es conocer. Él se establece en el ātman supremo, el akṣara.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: el ātman que ha entrado en el cuerpo como gozador y agente

अतः परं यदात्मरूपं जल-सूर्यकादिवद् भोक्तृत्व-कर्तृत्वेन इहानुप्रविष्टम् -

A continuación, la forma del ātman que ha entrado aquí [en el cuerpo] como gozador y agente, al modo del sol reflejado en el agua, etc.:

Análisis palabra por palabra

अतः0aपरम्0continuaciónयत्1/1यद् nla queआत्मरूपम्1/1आत्मरूप-अफलम् n[आत्मनः रूपम्] षष्ठी-TPforma del ātmanजलसूर्यकादिवत्0जलसूर्यकादि+वति (taddhita)[जले सूर्यकः आदिः येषां ते] BV (TP interno)al modo del sol reflejado en el agua, etc.भोक्तृत्वकर्तृत्वेन3/1भोक्तृत्वकर्तृत्व-अफलम् n[भोक्तृत्वं च कर्तृत्वं च] DVcomo gozador y agenteइह0aquíअनुप्रविष्टम्1/1अनु+प्र+√विश् (6 तुदादि P)क्तअनुप्रविष्ट-अफलम् nha entrado

Segmento 2 — glosa de एष हि द्रष्टा … विज्ञानात्मा: qué es vijñāna

एष हि द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता घ्राता रसयिता मन्ता बोद्धा कर्ता विज्ञानात्मा विज्ञानं विज्ञायते अनेन इति, करण-भूतं बुद्ध्यादि। इदं तु विजानाति इति विज्ञानम्, कर्तृ-कारक-रूपं तदात्मा तत्स्वभावः। विज्ञातृ-स्वभावः इत्यर्थः।

«Pues este es el que ve, el que toca, el que oye, el que huele, el que gusta, el que piensa, el que discierne, el que actúa, cuya naturaleza es conocer» (vijñānātmā). Vijñāna, entendido como «aquello por lo que se conoce», es el intelecto, etc., que son instrumentos. Pero aquí vijñāna es «el que conoce», en forma de agente; vijñānātmā es quien tiene eso por ātman, por naturaleza. El sentido es: aquel cuya naturaleza es ser conocedor.

Análisis palabra por palabra

एषः1/1एतद् mesteहि0puesद्रष्टा1/1√दृश् (1 भ्वादि P)तृच्द्रष्टृ-ऋदातृ mel que veस्प्रष्टा1/1√स्पृश् (6 तुदादि P)तृच्स्प्रष्टृ-ऋदातृ mel que tocaश्रोता1/1√श्रु (1 भ्वादि P)तृच्श्रोतृ-ऋदातृ mel que oyeघ्राता1/1√घ्रा (1 भ्वादि P)तृच्घ्रातृ-ऋदातृ mel que hueleरसयिता1/1√रस (10 चुरादि U)तृच्रसयितृ-ऋदातृ mel que gustaमन्ता1/1√मन् (4 दिवादि A)तृच्मन्तृ-ऋदातृ mel que piensaबोद्धा1/1√बुध् (4 दिवादि A)तृच्बोद्धृ-ऋदातृ mel que discierneकर्ता1/1√कृ (8 तनादि U)तृच्कर्तृ-ऋदातृ mel que actúaविज्ञानात्मा1/1विज्ञानात्मन्-न्आत्मन् m[विज्ञानम् आत्मा यस्य सः] BVcuya naturaleza es conocerविज्ञानम्1/1वि+√ज्ञा (9 क्र्यादि P)ल्युट् (करणे)विज्ञान-अफलम् nvijñānaविज्ञायतेIII/1वि+√ज्ञा (9 क्र्यादि P)लट्कर्मणिse conoceअनेन3/1इदम् npor estoइति0asíकरणभूतम्1/1√भू (1 भ्वादि P)क्तकरणभूत-अफलम् n[करणं भूतम्] सुप्सुपाque es instrumentoबुद्ध्यादि1/1बुद्ध्यादि-इवारि n[बुद्धिः आदिः यस्य तत्] BVel intelecto, etc.इदम्1/1इदम् nestoतु0peroविजानातिIII/1वि+√ज्ञा (9 क्र्यादि P)लट्कर्तरिconoceइति0asíविज्ञानम्1/1वि+√ज्ञा (9 क्र्यादि P)ल्युट् (कर्तरि)विज्ञान-अफलम् nvijñānaकर्तृकारकरूपम्1/1कर्तृकारकरूप-अफलम् n[कर्तृकारकं रूपं यस्य तत्] BVen forma de agenteतदात्मा1/1तदात्मन्-न्आत्मन् m[तत् आत्मा यस्य सः] BVquien tiene eso por ātmanतत्स्वभावः1/1तत्स्वभाव-अरामः m[तत् स्वभावः यस्य सः] BVquien tiene eso por naturalezaविज्ञातृस्वभावः1/1विज्ञातृस्वभाव-अरामः m[विज्ञाता स्वभावः यस्य सः] BVaquel cuya naturaleza es ser conocedorइति0asíअर्थः1/1अर्थ-अरामः m[es] el sentido

Segmento 3 — glosa de पुरुषः

पुरुषः कार्य-करण-संघातोक्तोपाधि-पूर्णत्वात् पुरुषः।

«Puruṣa»: se le llama puruṣa porque llena (pūrṇa) el condicionante ya mencionado, el conjunto de efectos e instrumentos.

Análisis palabra por palabra

पुरुषः1/1पुरुष-अरामः mpuruṣaकार्यकरणसंघातोक्तोपाधिपूर्णत्वात्5/1पूर्ण+त्व (taddhita)कार्यकरणसंघातोक्तोपाधिपूर्णत्व-अफलम् n[कार्यकरणसंघातः उक्तः उपाधिः, तेन पूर्णत्वम्] तृतीया-TP (KD interno)porque llena el condicionante mencionado, el conjunto de efectos e instrumentosपुरुषः1/1पुरुष-अरामः m[se llama] puruṣa

Segmento 4 — glosa de स परे अक्षरे आत्मनि संप्रतिष्ठते

स च जल-सूर्यकादि-प्रतिबिम्बस्य सूर्यादि-प्रवेशवत् जगदाधारशेषे परे अक्षरे आत्मनि संप्रतिष्ठते।। ९ ।।

«Y él se establece en el ātman supremo, el akṣara», que queda como soporte del universo, igual que el reflejo del sol en el agua, etc., entra en el sol, etc. ॥9॥

Análisis palabra por palabra

सः1/1तद् mélच0yजलसूर्यकादिप्रतिबिम्बस्य6/1जलसूर्यकादिप्रतिबिम्ब-अफलम् n[जले सूर्यकादीनां प्रतिबिम्बम्] षष्ठी-TPdel reflejo del sol en el agua, etc.सूर्यादिप्रवेशवत्0सूर्यादिप्रवेश+वति (taddhita)[सूर्यादौ प्रवेशः] सप्तमी-TPcomo la entrada en el sol, etc.जगदाधारशेषे7/1जगदाधारशेष-अरामः m[जगतः आधारः, सः एव शेषः] KDque queda como soporte del universoपरे7/1पर msupremoअक्षरे7/1अक्षर-अरामः makṣaraआत्मनि7/1आत्मन्-न्आत्मन् men el ātmanसंप्रतिष्ठतेIII/1सम्+प्र+√स्था (1 भ्वादि P)लट्कर्तरि (A por समवप्रविभ्यः स्थः)se establece

॥ इति चतुर्थप्रश्ने नवमो मन्त्रः ॥
Así, el noveno mantra de la cuarta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →