Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 5.1

Quinta pregunta, mantra 1 — Satyakāma Śaibya pregunta qué mundo conquista quien medita en el oṃkāra hasta la muerte

Sánscrito en

अथ हैनं शैब्यः सत्यकामः पप्रच्छ । स यो ह वै तद् भगवन् मनुष्येषु प्रायणान्तम्

ओंकारमभिध्यायीत । कतमं वाव स तेन लोकं जयति इति । तस्मै स होवाच ॥ १ ॥

atha hainaṃ śaibyaḥ satyakāmaḥ papraccha | sa yo ha vai tad bhagavan manuṣyeṣu prāyaṇāntam

oṃkāramabhidhyāyīta | katamaṃ vāva sa tena lokaṃ jayati iti | tasmai sa hovāca || 5-1 ||

Entonces Satyakāma Śaibya le preguntó: «Venerable señor, aquel de entre los hombres que medite intensamente en el oṃkāra de ese modo [prodigioso] hasta la muerte, ¿qué mundo conquista con ello?». Él le respondió:

Palabra por palabra

अथatha0entoncesहha0(partícula)एनम्enam2/1एनद्enad ma élशैब्यःśaibyaḥ1/1शिबिśibi+taddhita (अपत्यapatya)शैब्यśaibya-अaरामःrāmaḥ mdescendiente de Śibiसत्यकामःsatyakāmaḥ1/1सत्यकामsatyakāma-अaरामःrāmaḥ mSatyakāmaपप्रच्छpapracchaIII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaripreguntóसःsaḥ1/1तद्tad maquelयःyaḥ1/1यद्yad mqueहha0(partícula)वैvai0en verdadतत्tat2/1तद्tad nde ese modo (ac. adverbial)भगवन्bhagavanS/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat m¡venerable señor!मनुष्येषुmanuṣyeṣu7/3मनुष्यmanuṣya-अaरामःrāmaḥ mentre los hombresप्रायणान्तम्prāyaṇāntam2/1प्रायणान्तprāyaṇānta-अaफलम्phalam n[प्रायणम् अन्तः यस्य तत्prāyaṇam antaḥ yasya tat] BVhasta la muerte (ac. adverbial)ओंकारम्oṃkāram2/1ओंकारoṃkāra-अaरामःrāmaḥ men el oṃkāraअभिध्यायीतabhidhyāyītaIII/1अभिabhi+√ध्यैdhyai (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartari (forma A)medite intensamenteकतमम्katamam2/1कतमkatama m¿qué?वावvāva0(partícula)सःsaḥ1/1तद्tad mélतेनtena3/1तद्tad ncon elloलोकम्lokam2/1लोकloka-अaरामःrāmaḥ mmundoजयतिjayatiIII/1√जिji (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariconquistaइतिiti0(fin de la pregunta)तस्मैtasmai4/1तद्tad ma élसःsaḥ1/1तद्tad mélहha0(partícula)उवाचuvācaIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaridijo

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अथ ह एनं शैब्यः सत्यकामः पप्रच्छatha ha enaṃ śaibyaḥ satyakāmaḥ papraccha — “भगवन्bhagavan, मनुष्येषु सः यः ह वै प्रायणान्तं तत् ओंकारम् अभिध्यायीतmanuṣyeṣu saḥ yaḥ ha vai prāyaṇāntaṃ tat oṃkāram abhidhyāyīta, सः तेन कतमं वाव लोकं जयतिsaḥ tena katamaṃ vāva lokaṃ jayati” इति । तस्मै सः ह उवाच ॥iti | tasmai saḥ ha uvāca ||

Entonces Satyakāma Śaibya le preguntó: «Venerable señor, aquel de entre los hombres que medite intensamente en el oṃkāra, de ese modo, hasta la muerte, ¿qué mundo conquista con ello?». Él le dijo:

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de अथ हैनं शैब्यः सत्यकामः पप्रच्छatha hainaṃ śaibyaḥ satyakāmaḥ papraccha: propósito de la pregunta

अथatha हैनंhainaṃ शैब्यःśaibyaḥ सत्यकामःsatyakāmaḥ पप्रच्छpapraccha। अथ इदानीं परापर | atha idānīṃ parāpara-ब्रह्मbrahma-प्राप्तिprāpti-साधनत्वेन ओंकारस्य उपासनsādhanatvena oṃkārasya upāsana-विधित्सया प्रश्नः आरभ्यतेvidhitsayā praśnaḥ ārabhyate -

«Entonces Satyakāma Śaibya le preguntó». Ahora se comienza la pregunta con el deseo de prescribir la meditación en el oṃkāra como medio para alcanzar el Brahman superior y el inferior:

Análisis palabra por palabra
अथatha0entoncesहha0(partícula)एनम्enam2/1एनद्enad ma élशैब्यःśaibyaḥ1/1शिबिśibi+taddhita (अपत्यapatya)शैब्यśaibya-अaरामःrāmaḥ mdescendiente de Śibiसत्यकामःsatyakāmaḥ1/1सत्यकामsatyakāma-अaरामःrāmaḥ mSatyakāmaपप्रच्छpapracchaIII/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaripreguntóअथatha0ahora bienइदानीम्idānīm0ahoraपरापरब्रह्मप्राप्तिसाधनत्वेनparāparabrahmaprāptisādhanatvena3/1परापरब्रह्मप्राप्तिसाधनparāparabrahmaprāptisādhana+त्वtva (taddhita)…साधनत्वsādhanatva-अaफलम्phalam n[परापरयोः ब्रह्मणोः प्राप्तेः साधनम्parāparayoḥ brahmaṇoḥ prāpteḥ sādhanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcomo medio para alcanzar el Brahman superior y el inferiorओंकारस्यoṃkārasya6/1ओंकारoṃkāra-अaरामःrāmaḥ mdel oṃkāraउपासनविधित्सयाupāsanavidhitsayā3/1विvi+√धाdhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi U)सन्san+अaउपासनविधित्साupāsanavidhitsā-आāसीताsītā f[उपासनस्य विधित्साupāsanasya vidhitsā] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcon el deseo de prescribir la meditaciónप्रश्नःpraśnaḥ1/1प्रश्नpraśna-अaरामःrāmaḥ mla preguntaआरभ्यतेārabhyateIII/1आā+√रभ्rabh (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्मणिkarmaṇise comienza

Segmento 2 — glosa de स यो ह वै तद् भगवन् मनुष्येषु प्रायणान्तम् ओंकारमभिध्यायीतsa yo ha vai tad bhagavan manuṣyeṣu prāyaṇāntam oṃkāramabhidhyāyīta

सsa यःyaḥ कश्चिद्kaścid हha वैvai भगवन्bhagavan मनुष्येषुmanuṣyeṣu मनुष्याणां मध्येmanuṣyāṇāṃ madhye तद्tad अद्भुतमिवadbhutamiva प्रायणान्तंprāyaṇāntaṃ मरणान्तम्। यावज्जीवम् इत्येतद्।maraṇāntam | yāvajjīvam ityetad | ओंकारमभिध्यायीतoṃkāramabhidhyāyīta आभिमुख्येन चिन्तयेद् बाह्यābhimukhyena cintayed bāhya-विषयेभ्यः उपसंहृतviṣayebhyaḥ upasaṃhṛta-करणः समाहितkaraṇaḥ samāhita-चित्तः भक्त्या आवेशितcittaḥ bhaktyā āveśita-ब्रह्मbrahma-भावे ओंकारे।bhāve oṃkāre |

«Venerable señor, aquel» —quienquiera que sea— «de entre los hombres» (manuṣyāṇāṃ madhye) que «de ese modo», como algo prodigioso, «hasta la muerte» (maraṇāntam), es decir, mientras viva, «medite intensamente en el oṃkāra»: que piense en él de frente, con los órganos retirados de los objetos externos y la mente concentrada, en el oṃkāra, en el que con devoción ha depositado la idea de Brahman.

Análisis palabra por palabra
सःsaḥ1/1तद्tad maquelयःyaḥ1/1यद्yad mqueकश्चित्kaścit1/1किम्kim m (+चित्cit)quienquiera que seaहha0(partícula)वैvai0en verdadभगवन्bhagavanS/1भगवत्bhagavat-त्tभगवत्bhagavat m¡venerable señor!मनुष्येषुmanuṣyeṣu7/3मनुष्यmanuṣya-अaरामःrāmaḥ mentre los hombresमनुष्याणाम्manuṣyāṇām6/3मनुष्यmanuṣya-अaरामःrāmaḥ mde los hombresमध्येmadhye7/1मध्यmadhya-अaफलम्phalam nen medio (glosa)तत्tat2/1तद्tad nde ese modo (ac. adverbial)अद्भुतम्adbhutam2/1अद्भुतadbhuta-अaफलम्phalam nalgo prodigiosoइवiva0comoप्रायणान्तम्prāyaṇāntam2/1प्रायणान्तprāyaṇānta-अaफलम्phalam n[प्रायणम् अन्तः यस्य तत्prāyaṇam antaḥ yasya tat] BVhasta la muerteमरणान्तम्maraṇāntam2/1मरणान्तmaraṇānta-अaफलम्phalam n[मरणम् अन्तः यस्य तत्maraṇam antaḥ yasya tat] BVhasta la muerte (glosa)यावज्जीवम्yāvajjīvam0mientras vivaइतिiti0asíएतत्etat1/1एतद्etad nesto [quiere decir]ओंकारम्oṃkāram2/1ओंकारoṃkāra-अaरामःrāmaḥ men el oṃkāraअभिध्यायीतabhidhyāyītaIII/1अभिabhi+√ध्यैdhyai (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartari (forma A)medite intensamenteआभिमुख्येनābhimukhyena3/1अभिमुखabhimukha+ष्यञ्ṣyañ (taddhita)आभिमुख्यābhimukhya-अaफलम्phalam nde frenteचिन्तयेत्cintayetIII/1√चिन्त्cint (10 चुरादिcurādi U)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaripiense (glosa)बाह्यविषयेभ्यःbāhyaviṣayebhyaḥ5/3बाह्यविषयbāhyaviṣaya-अaरामःrāmaḥ m[बाह्याः विषयाःbāhyāḥ viṣayāḥ] KDde los objetos externosउपसंहृतकरणःupasaṃhṛtakaraṇaḥ1/1उपसंहृतकरणupasaṃhṛtakaraṇa-अaरामःrāmaḥ m[उपसंहृतानि करणानि येन सःupasaṃhṛtāni karaṇāni yena saḥ] BVcon los órganos retiradosसमाहितचित्तःsamāhitacittaḥ1/1समाहितचित्तsamāhitacitta-अaरामःrāmaḥ m[समाहितं चित्तं यस्य सःsamāhitaṃ cittaṃ yasya saḥ] BVcon la mente concentradaभक्त्याbhaktyā3/1√भज्bhaj (1 भ्वादिbhvādi U)क्तिन्ktinभक्तिbhakti-इiमतिmati fcon devociónआवेशितब्रह्मभावेāveśitabrahmabhāve7/1आवेशितब्रह्मभावāveśitabrahmabhāva-अaरामःrāmaḥ m[आवेशितः ब्रह्मभावः यस्मिन् तस्मिन्āveśitaḥ brahmabhāvaḥ yasmin tasmin] BVen el que se ha depositado la idea de Brahmanओंकारेoṃkāre7/1ओंकारoṃkāra-अaरामःrāmaḥ men el oṃkāra

Segmento 3 — qué significa abhidhyāna

आत्मप्रत्ययātmapratyaya-संतानाविच्छेदः भिन्नsaṃtānāvicchedaḥ bhinna-जातीयjātīya-प्रत्ययान्तराखिलीकृतः निर्वातस्थpratyayāntarākhilīkṛtaḥ nirvātastha-दीपdīpa-शिखाśikhā-समः अभिध्यानsamaḥ abhidhyāna-शब्दार्थः।śabdārthaḥ |

El sentido de la palabra abhidhyāna es que la corriente de la idea de identidad [con el objeto meditado] no se interrumpe: no la quiebran otras ideas de clase distinta, y es como la llama de una lámpara en un lugar sin viento.

Nota. El corchete sigue a Gambhirananda («the idea of self-identification (with the object of meditation)»). akhilīkṛtaḥ se lee como na khilīkṛtaḥ, «no convertido en baldío», es decir, no quebrado; Gambhirananda: «not vitiated».

Análisis palabra por palabra
आत्मप्रत्ययसंतानाविच्छेदःātmapratyayasaṃtānāvicchedaḥ1/1विvi+√छिद्chid (7 रुधादिrudhādi U)घञ्ghañ…अविच्छेदaviccheda-अaरामःrāmaḥ m[आत्मप्रत्ययस्य संतानस्य अविच्छेदःātmapratyayasya saṃtānasya avicchedaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPla no interrupción de la corriente de la idea de identidadभिन्नजातीयप्रत्ययान्तराखिलीकृतःbhinnajātīyapratyayāntarākhilīkṛtaḥ1/1खिलkhila+च्विcvi+√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)क्तkta…अखिलीकृतakhilīkṛta-अaरामःrāmaḥ m[भिन्नजातीयैः प्रत्ययान्तरैः न खिलीकृतःbhinnajātīyaiḥ pratyayāntaraiḥ na khilīkṛtaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPno quebrada por otras ideas de clase distintaनिर्वातस्थदीपशिखासमःnirvātasthadīpaśikhāsamaḥ1/1निर्वातस्थदीपशिखासमnirvātasthadīpaśikhāsama-अaरामःrāmaḥ m[निर्वातस्थया दीपशिखया समःnirvātasthayā dīpaśikhayā samaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPsemejante a la llama de una lámpara en un lugar sin vientoअभिध्यानशब्दार्थःabhidhyānaśabdārthaḥ1/1अभिध्यानशब्दार्थabhidhyānaśabdārtha-अaरामःrāmaḥ m[अभिध्यानशब्दस्य अर्थःabhidhyānaśabdasya arthaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel sentido de la palabra abhidhyāna

Segmento 4 — quién hace la pregunta: el que guarda de por vida los votos

सत्यsatya-ब्रह्मचर्याहिंसाऽपरिग्रहbrahmacaryāhiṃsā'parigraha-त्यागtyāga-संन्यासsaṃnyāsa-शौचśauca-संतोषामायावित्वाद्यनेकsaṃtoṣāmāyāvitvādyaneka-यमyama-नियमानुगृहीतः स एवं यावज्जीवniyamānugṛhītaḥ sa evaṃ yāvajjīva-व्रतvrata-धारणः।dhāraṇaḥ |

[La pregunta es por] ese que, así, mantiene su voto mientras vive, sostenido por muchas disciplinas y observancias (yama y niyama): la veracidad, la castidad, la no violencia, no aceptar dádivas, la renuncia, el abandono de la acción, la pureza, el contento, la ausencia de doblez y otras.

Nota. tyāga y saṃnyāsa van aquí juntos; Gambhirananda los da como «dispassion» y «monasticism». El sujeto sa es el que en el segmento siguiente lokaṃ jayati.

Análisis palabra por palabra
सत्यब्रह्मचर्याहिंसाऽपरिग्रहत्यागसंन्यासशौचसंतोषामायावित्वाद्यनेकयमनियमानुगृहीतःsatyabrahmacaryāhiṃsā'parigrahatyāgasaṃnyāsaśaucasaṃtoṣāmāyāvitvādyanekayamaniyamānugṛhītaḥ1/1अनुanu+√ग्रह्grah (9 क्र्यादिkryādi U)क्तkta…अनुगृहीतanugṛhīta-अaरामःrāmaḥ m[सत्यादिभिः अनेकैः यमनियमैः अनुगृहीतःsatyādibhiḥ anekaiḥ yamaniyamaiḥ anugṛhītaḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPsostenido por muchos yamas y niyamas: veracidad, castidad, no violencia, no aceptar dádivas, renuncia, abandono, pureza, contento, ausencia de doblez, etc.सःsaḥ1/1तद्tad meseएवम्evam0asíयावज्जीवव्रतधारणःyāvajjīvavratadhāraṇaḥ1/1√धृdhṛ (1 भ्वादिbhvādi U)णिच्ṇic+ल्युट्lyuṭयावज्जीवव्रतधारणyāvajjīvavratadhāraṇa-अaरामःrāmaḥ m[यावज्जीवं व्रतस्य धारणं यस्य सःyāvajjīvaṃ vratasya dhāraṇaṃ yasya saḥ] BVque mantiene su voto mientras vive

Segmento 5 — glosa de कतमं वाव स तेन लोकं जयति इति । तस्मै स होवाचkatamaṃ vāva sa tena lokaṃ jayati iti | tasmai sa hovāca

कतमंkatamaṃ वावvāva। अनेके हि ज्ञान | aneke hi jñāna-कर्मभिः जेतव्याः लोकाः तिष्ठन्ति। तेषुkarmabhiḥ jetavyāḥ lokāḥ tiṣṭhanti | teṣu तेनtena ओंकाराभिध्यानेन कतमंoṃkārābhidhyānena katamaṃ सsa लोकंlokaṃ जयतिjayati इतिiti पृष्टवतेpṛṣṭavate तस्मैtasmai सsa होवाचhovāca पिप्पलादः॥ १ ॥pippalādaḥ || 1 ||

«¿Cuál?»: porque hay muchos mundos que se conquistan con el conocimiento [meditativo] y la acción [ritual]. De entre ellos, «¿qué mundo conquista él con ello», con esa meditación en el oṃkāra? «A él», que así había preguntado, «él», Pippalāda, «le dijo»: ॥||1॥ ||

Análisis palabra por palabra
कतमम्katamam2/1कतमkatama m¿cuál?वावvāva0(partícula)अनेकेaneke1/3अनेकaneka mmuchosहिhi0porqueज्ञानकर्मभिःjñānakarmabhiḥ3/3ज्ञानकर्मन्jñānakarman-न्nनामnāma n[ज्ञानं च कर्म चjñānaṃ ca karma ca] DVcon el conocimiento y la acciónजेतव्याःjetavyāḥ1/3√जिji (1 भ्वादिbhvādi P)तव्यtavyaजेतव्यjetavya-अaरामःrāmaḥ mque han de conquistarseलोकाःlokāḥ1/3लोकloka-अaरामःrāmaḥ mmundosतिष्ठन्तिtiṣṭhantiIII/3√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarihayतेषुteṣu7/3तद्tad mde entre ellosतेनtena3/1तद्tad ncon elloओंकाराभिध्यानेनoṃkārābhidhyānena3/1अभिabhi+√ध्यैdhyai (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭओंकाराभिध्यानoṃkārābhidhyāna-अaफलम्phalam n[ओंकारस्य अभिध्यानम्oṃkārasya abhidhyānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcon la meditación en el oṃkāraकतमम्katamam2/1कतमkatama m¿qué?सःsaḥ1/1तद्tad mélलोकम्lokam2/1लोकloka-अaरामःrāmaḥ mmundoजयतिjayatiIII/1√जिji (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariconquistaइतिiti0(fin de la pregunta)पृष्टवतेpṛṣṭavate4/1√प्रच्छ्pracch (6 तुदादिtudādi P)क्तवतुktavatuपृष्टवत्pṛṣṭavat-त्tभगवत्bhagavat mque había preguntadoतस्मैtasmai4/1तद्tad ma élसःsaḥ1/1तद्tad mélहha0(partícula)उवाचuvācaIII/1√वच्vac (2 अदादिadādi P)लिट्liṭकर्तरिkartaridijoपिप्पलादःpippalādaḥ1/1पिप्पलादpippalāda-अaरामःrāmaḥ mPippalāda

॥ इति पञ्चमप्रश्ने प्रथमो मन्त्रः ॥|| iti pañcamapraśne prathamo mantraḥ ||
Así, el primer mantra de la quinta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.