प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 5.1

Quinta pregunta, mantra 1 — Satyakāma Śaibya pregunta qué mundo conquista quien medita en el oṃkāra hasta la muerte

अथ हैनं शैब्यः सत्यकामः पप्रच्छ । स यो ह वै तद् भगवन् मनुष्येषु प्रायणान्तम्

ओंकारमभिध्यायीत । कतमं वाव स तेन लोकं जयति इति । तस्मै स होवाच ॥ १ ॥

atha hainaṃ śaibyaḥ satyakāmaḥ papraccha | sa yo ha vai tad bhagavan manuṣyeṣu prāyaṇāntam

oṃkāramabhidhyāyīta | katamaṃ vāva sa tena lokaṃ jayati iti | tasmai sa hovāca || 5-1 ||

Entonces Satyakāma Śaibya le preguntó: «Venerable señor, aquel de entre los hombres que medite intensamente en el oṃkāra de ese modo [prodigioso] hasta la muerte, ¿qué mundo conquista con ello?». Él le respondió:

Palabra por palabra

अथ0entoncesह0(partícula)एनम्2/1एनद् ma élशैब्यः1/1शिबि+taddhita (अपत्य)शैब्य-अरामः mdescendiente de Śibiसत्यकामः1/1सत्यकाम-अरामः mSatyakāmaपप्रच्छIII/1√प्रच्छ् (6 तुदादि P)लिट्कर्तरिpreguntóसः1/1तद् maquelयः1/1यद् mqueह0(partícula)वै0en verdadतत्2/1तद् nde ese modo (ac. adverbial)भगवन्S/1भगवत्-त्भगवत् m¡venerable señor!मनुष्येषु7/3मनुष्य-अरामः mentre los hombresप्रायणान्तम्2/1प्रायणान्त-अफलम् n[प्रायणम् अन्तः यस्य तत्] BVhasta la muerte (ac. adverbial)ओंकारम्2/1ओंकार-अरामः men el oṃkāraअभिध्यायीतIII/1अभि+√ध्यै (1 भ्वादि P)विधिलिङ्कर्तरि (forma A)medite intensamenteकतमम्2/1कतम m¿qué?वाव0(partícula)सः1/1तद् mélतेन3/1तद् ncon elloलोकम्2/1लोक-अरामः mmundoजयतिIII/1√जि (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिconquistaइति0(fin de la pregunta)तस्मै4/1तद् ma élसः1/1तद् mélह0(partícula)उवाचIII/1√वच् (2 अदादि P)लिट्कर्तरिdijo

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अथ ह एनं शैब्यः सत्यकामः पप्रच्छ — “भगवन्, मनुष्येषु सः यः ह वै प्रायणान्तं तत् ओंकारम् अभिध्यायीत, सः तेन कतमं वाव लोकं जयति” इति । तस्मै सः ह उवाच ॥

Entonces Satyakāma Śaibya le preguntó: «Venerable señor, aquel de entre los hombres que medite intensamente en el oṃkāra, de ese modo, hasta la muerte, ¿qué mundo conquista con ello?». Él le dijo:

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de अथ हैनं शैब्यः सत्यकामः पप्रच्छ: propósito de la pregunta

अथ हैनं शैब्यः सत्यकामः पप्रच्छ। अथ इदानीं परापर-ब्रह्म-प्राप्ति-साधनत्वेन ओंकारस्य उपासन-विधित्सया प्रश्नः आरभ्यते -

«Entonces Satyakāma Śaibya le preguntó». Ahora se comienza la pregunta con el deseo de prescribir la meditación en el oṃkāra como medio para alcanzar el Brahman superior y el inferior:

Análisis palabra por palabra

अथ0entoncesह0(partícula)एनम्2/1एनद् ma élशैब्यः1/1शिबि+taddhita (अपत्य)शैब्य-अरामः mdescendiente de Śibiसत्यकामः1/1सत्यकाम-अरामः mSatyakāmaपप्रच्छIII/1√प्रच्छ् (6 तुदादि P)लिट्कर्तरिpreguntóअथ0ahora bienइदानीम्0ahoraपरापरब्रह्मप्राप्तिसाधनत्वेन3/1परापरब्रह्मप्राप्तिसाधन+त्व (taddhita)…साधनत्व-अफलम् n[परापरयोः ब्रह्मणोः प्राप्तेः साधनम्] षष्ठी-TPcomo medio para alcanzar el Brahman superior y el inferiorओंकारस्य6/1ओंकार-अरामः mdel oṃkāraउपासनविधित्सया3/1वि+√धा (3 जुहोत्यादि U)सन्+अउपासनविधित्सा-आसीता f[उपासनस्य विधित्सा] षष्ठी-TPcon el deseo de prescribir la meditaciónप्रश्नः1/1प्रश्न-अरामः mla preguntaआरभ्यतेIII/1आ+√रभ् (1 भ्वादि A)लट्कर्मणिse comienza

Segmento 2 — glosa de स यो ह वै तद् भगवन् मनुष्येषु प्रायणान्तम् ओंकारमभिध्यायीत

स यः कश्चिद् ह वै भगवन् मनुष्येषु मनुष्याणां मध्ये तद् अद्भुतमिव प्रायणान्तं मरणान्तम्। यावज्जीवम् इत्येतद्। ओंकारमभिध्यायीत आभिमुख्येन चिन्तयेद् बाह्य-विषयेभ्यः उपसंहृत-करणः समाहित-चित्तः भक्त्या आवेशित-ब्रह्म-भावे ओंकारे।

«Venerable señor, aquel» —quienquiera que sea— «de entre los hombres» (manuṣyāṇāṃ madhye) que «de ese modo», como algo prodigioso, «hasta la muerte» (maraṇāntam), es decir, mientras viva, «medite intensamente en el oṃkāra»: que piense en él de frente, con los órganos retirados de los objetos externos y la mente concentrada, en el oṃkāra, en el que con devoción ha depositado la idea de Brahman.

Análisis palabra por palabra

सः1/1तद् maquelयः1/1यद् mqueकश्चित्1/1किम् m (+चित्)quienquiera que seaह0(partícula)वै0en verdadभगवन्S/1भगवत्-त्भगवत् m¡venerable señor!मनुष्येषु7/3मनुष्य-अरामः mentre los hombresमनुष्याणाम्6/3मनुष्य-अरामः mde los hombresमध्ये7/1मध्य-अफलम् nen medio (glosa)तत्2/1तद् nde ese modo (ac. adverbial)अद्भुतम्2/1अद्भुत-अफलम् nalgo prodigiosoइव0comoप्रायणान्तम्2/1प्रायणान्त-अफलम् n[प्रायणम् अन्तः यस्य तत्] BVhasta la muerteमरणान्तम्2/1मरणान्त-अफलम् n[मरणम् अन्तः यस्य तत्] BVhasta la muerte (glosa)यावज्जीवम्0mientras vivaइति0asíएतत्1/1एतद् nesto [quiere decir]ओंकारम्2/1ओंकार-अरामः men el oṃkāraअभिध्यायीतIII/1अभि+√ध्यै (1 भ्वादि P)विधिलिङ्कर्तरि (forma A)medite intensamenteआभिमुख्येन3/1अभिमुख+ष्यञ् (taddhita)आभिमुख्य-अफलम् nde frenteचिन्तयेत्III/1√चिन्त् (10 चुरादि U)विधिलिङ्कर्तरिpiense (glosa)बाह्यविषयेभ्यः5/3बाह्यविषय-अरामः m[बाह्याः विषयाः] KDde los objetos externosउपसंहृतकरणः1/1उपसंहृतकरण-अरामः m[उपसंहृतानि करणानि येन सः] BVcon los órganos retiradosसमाहितचित्तः1/1समाहितचित्त-अरामः m[समाहितं चित्तं यस्य सः] BVcon la mente concentradaभक्त्या3/1√भज् (1 भ्वादि U)क्तिन्भक्ति-इमति fcon devociónआवेशितब्रह्मभावे7/1आवेशितब्रह्मभाव-अरामः m[आवेशितः ब्रह्मभावः यस्मिन् तस्मिन्] BVen el que se ha depositado la idea de Brahmanओंकारे7/1ओंकार-अरामः men el oṃkāra

Segmento 3 — qué significa abhidhyāna

आत्मप्रत्यय-संतानाविच्छेदः भिन्न-जातीय-प्रत्ययान्तराखिलीकृतः निर्वातस्थ-दीप-शिखा-समः अभिध्यान-शब्दार्थः।

El sentido de la palabra abhidhyāna es que la corriente de la idea de identidad [con el objeto meditado] no se interrumpe: no la quiebran otras ideas de clase distinta, y es como la llama de una lámpara en un lugar sin viento.

Nota. El corchete sigue a Gambhirananda («the idea of self-identification (with the object of meditation)»). akhilīkṛtaḥ se lee como na khilīkṛtaḥ, «no convertido en baldío», es decir, no quebrado; Gambhirananda: «not vitiated».

Análisis palabra por palabra

आत्मप्रत्ययसंतानाविच्छेदः1/1वि+√छिद् (7 रुधादि U)घञ्…अविच्छेद-अरामः m[आत्मप्रत्ययस्य संतानस्य अविच्छेदः] षष्ठी-TPla no interrupción de la corriente de la idea de identidadभिन्नजातीयप्रत्ययान्तराखिलीकृतः1/1खिल+च्वि+√कृ (8 तनादि U)क्त…अखिलीकृत-अरामः m[भिन्नजातीयैः प्रत्ययान्तरैः न खिलीकृतः] तृतीया-TPno quebrada por otras ideas de clase distintaनिर्वातस्थदीपशिखासमः1/1निर्वातस्थदीपशिखासम-अरामः m[निर्वातस्थया दीपशिखया समः] तृतीया-TPsemejante a la llama de una lámpara en un lugar sin vientoअभिध्यानशब्दार्थः1/1अभिध्यानशब्दार्थ-अरामः m[अभिध्यानशब्दस्य अर्थः] षष्ठी-TPel sentido de la palabra abhidhyāna

Segmento 4 — quién hace la pregunta: el que guarda de por vida los votos

सत्य-ब्रह्मचर्याहिंसाऽपरिग्रह-त्याग-संन्यास-शौच-संतोषामायावित्वाद्यनेक-यम-नियमानुगृहीतः स एवं यावज्जीव-व्रत-धारणः।

[La pregunta es por] ese que, así, mantiene su voto mientras vive, sostenido por muchas disciplinas y observancias (yama y niyama): la veracidad, la castidad, la no violencia, no aceptar dádivas, la renuncia, el abandono de la acción, la pureza, el contento, la ausencia de doblez y otras.

Nota. tyāga y saṃnyāsa van aquí juntos; Gambhirananda los da como «dispassion» y «monasticism». El sujeto sa es el que en el segmento siguiente lokaṃ jayati.

Análisis palabra por palabra

सत्यब्रह्मचर्याहिंसाऽपरिग्रहत्यागसंन्यासशौचसंतोषामायावित्वाद्यनेकयमनियमानुगृहीतः1/1अनु+√ग्रह् (9 क्र्यादि U)क्त…अनुगृहीत-अरामः m[सत्यादिभिः अनेकैः यमनियमैः अनुगृहीतः] तृतीया-TPsostenido por muchos yamas y niyamas: veracidad, castidad, no violencia, no aceptar dádivas, renuncia, abandono, pureza, contento, ausencia de doblez, etc.सः1/1तद् meseएवम्0asíयावज्जीवव्रतधारणः1/1√धृ (1 भ्वादि U)णिच्+ल्युट्यावज्जीवव्रतधारण-अरामः m[यावज्जीवं व्रतस्य धारणं यस्य सः] BVque mantiene su voto mientras vive

Segmento 5 — glosa de कतमं वाव स तेन लोकं जयति इति । तस्मै स होवाच

कतमं वाव। अनेके हि ज्ञान-कर्मभिः जेतव्याः लोकाः तिष्ठन्ति। तेषु तेन ओंकाराभिध्यानेन कतमं स लोकं जयति इति पृष्टवते तस्मै स होवाच पिप्पलादः॥ १ ॥

«¿Cuál?»: porque hay muchos mundos que se conquistan con el conocimiento [meditativo] y la acción [ritual]. De entre ellos, «¿qué mundo conquista él con ello», con esa meditación en el oṃkāra? «A él», que así había preguntado, «él», Pippalāda, «le dijo»: ॥1॥

Análisis palabra por palabra

कतमम्2/1कतम m¿cuál?वाव0(partícula)अनेके1/3अनेक mmuchosहि0porqueज्ञानकर्मभिः3/3ज्ञानकर्मन्-न्नाम n[ज्ञानं च कर्म च] DVcon el conocimiento y la acciónजेतव्याः1/3√जि (1 भ्वादि P)तव्यजेतव्य-अरामः mque han de conquistarseलोकाः1/3लोक-अरामः mmundosतिष्ठन्तिIII/3√स्था (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिhayतेषु7/3तद् mde entre ellosतेन3/1तद् ncon elloओंकाराभिध्यानेन3/1अभि+√ध्यै (1 भ्वादि P)ल्युट्ओंकाराभिध्यान-अफलम् n[ओंकारस्य अभिध्यानम्] षष्ठी-TPcon la meditación en el oṃkāraकतमम्2/1कतम m¿qué?सः1/1तद् mélलोकम्2/1लोक-अरामः mmundoजयतिIII/1√जि (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिconquistaइति0(fin de la pregunta)पृष्टवते4/1√प्रच्छ् (6 तुदादि P)क्तवतुपृष्टवत्-त्भगवत् mque había preguntadoतस्मै4/1तद् ma élसः1/1तद् mélह0(partícula)उवाचIII/1√वच् (2 अदादि P)लिट्कर्तरिdijoपिप्पलादः1/1पिप्पलाद-अरामः mPippalāda

॥ इति पञ्चमप्रश्ने प्रथमो मन्त्रः ॥
Así, el primer mantra de la quinta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.

Ver el recorrido de estudio o empieza por el curso gratuito →