Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 5.3

Quinta pregunta, mantra 3 — quien medita en el oṃkāra de una sola mātrā renace pronto como hombre, llevado por los ṛcs

Sánscrito en

स यद्येकमात्रमभिध्यायीत स तेनैव संवेदितस्तूर्णमेव जगत्यामभिसंपद्यते ।

तमृचो मनुष्यलोकमुपनयन्ते ।

स तत्र तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया संपन्नो महिमानमनुभवति ॥ ३ ॥

sa yadyekamātramabhidhyāyīta sa tenaiva saṃveditastūrṇameva jagatyāmabhisaṃpadyate |

tamṛco manuṣyalokamupanayante |

sa tatra tapasā brahmacaryeṇa śraddhayā saṃpanno mahimānamanubhavati || 5-3 ||

Si medita [en el oṃkāra] como de una sola mātrā, instruido por eso mismo, [renace] enseguida en la tierra. Los ṛcs lo conducen al mundo de los hombres. Allí, dotado de austeridad, castidad y fe, experimenta grandeza.

Palabra por palabra

सःsaḥ1/1तद्tad mélयदिyadi0siएकमात्रम्ekamātram2/1एकमात्रekamātra-अaरामःrāmaḥ m[एका मात्रा यस्य तम्ekā mātrā yasya tam] BVcomo de una sola mātrāअभिध्यायीतabhidhyāyītaIII/1अभिabhi+√ध्यैdhyai (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartari (forma A)meditaसःsaḥ1/1तद्tad mélतेनtena3/1तद्tad npor esoएवeva0mismoसंवेदितःsaṃveditaḥ1/1सम्sam+√विद्vid (2 अदादिadādi P)णिच्ṇic+क्तktaसंवेदितsaṃvedita-अaरामःrāmaḥ minstruidoतूर्णम्tūrṇam0enseguidaएवeva0precisamenteजगत्याम्jagatyām7/1जगतीjagatī-ईīनदीnadī fen la tierraअभिसंपद्यतेabhisaṃpadyateIII/1अभिabhi+सम्sam+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarillega [a nacer]तम्tam2/1तद्tad ma élऋचःṛcaḥ1/3ऋच्ṛc-च्cवाच्vāc flos ṛcsमनुष्यलोकम्manuṣyalokam2/1मनुष्यलोकmanuṣyaloka-अaरामःrāmaḥ m[मनुष्याणां लोकःmanuṣyāṇāṃ lokaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPal mundo de los hombresउपनयन्तेupanayanteIII/3उपupa+√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)लट्laṭकर्तरिkartariconducenसःsaḥ1/1तद्tad mélतत्रtatra0allíतपसाtapasā3/1तपस्tapas-स्sमनस्manas nde austeridadब्रह्मचर्येणbrahmacaryeṇa3/1√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)यत्yatब्रह्मचर्यbrahmacarya-अaफलम्phalam nde castidadश्रद्धयाśraddhayā3/1श्रत्śrat+√धाdhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi U)अङ्aṅश्रद्धाśraddhā-आāसीताsītā fde feसंपन्नःsaṃpannaḥ1/1सम्sam+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तktaसंपन्नsaṃpanna-अaरामःrāmaḥ mdotadoमहिमानम्mahimānam2/1महिमन्mahiman-न्nआत्मन्ātman mgrandezaअनुभवतिanubhavatiIII/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariexperimenta

Anvaya (el verso en orden de prosa)

सः यदि एकमात्रम्saḥ yadi ekamātram (ओंकारम्oṃkāram) अभिध्यायीतabhidhyāyīta, सः तेन एव संवेदितः तूर्णम् एव जगत्याम् अभिसंपद्यते । तं ऋचः मनुष्यलोकम् उपनयन्ते । सः तत्र तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया संपन्नः महिमानम् अनुभवति ॥saḥ tena eva saṃveditaḥ tūrṇam eva jagatyām abhisaṃpadyate | taṃ ṛcaḥ manuṣyalokam upanayante | saḥ tatra tapasā brahmacaryeṇa śraddhayā saṃpannaḥ mahimānam anubhavati ||

Si medita [en el oṃkāra] como de una sola mātrā, instruido solo por eso, llega enseguida [a nacer] en la tierra. Los ṛcs lo conducen al mundo de los hombres. Allí, dotado de austeridad, castidad y fe, experimenta grandeza.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: aun con un conocimiento parcial del oṃkāra no se va a mal destino

सःsaḥ यदिyadi अपि ओंकारस्य सकलapi oṃkārasya sakala-मात्राmātrā-विभागज्ञः न भवति तथा अपि ओंकाराभिध्यानvibhāgajñaḥ na bhavati tathā api oṃkārābhidhyāna-प्रभावाद् विशिष्टामेव गतिं गच्छति एतद् एकदेशprabhāvād viśiṣṭāmeva gatiṃ gacchati etad ekadeśa-ज्ञानjñāna-वैगुण्यतया ओंकारvaiguṇyatayā oṃkāra-शरणः कर्मśaraṇaḥ karma-ज्ञानोभयjñānobhaya-भ्रष्टः न दुर्गतिं गच्छति। किं तर्हिbhraṣṭaḥ na durgatiṃ gacchati | kiṃ tarhi -

Aunque «él» no conozca la división de todas las mātrās del oṃkāra, aun así, por el poder de la meditación en el oṃkāra, alcanza un destino excelente. Quien se ha refugiado en el oṃkāra no va a mal destino por haber caído de ambos, del ritual y del conocimiento, a causa de la deficiencia de conocer solo una parte de él. ¿Qué [le ocurre], entonces?

Nota. La edición separa एतद्etad de एकदेशekadeśa-ज्ञानjñāna-वैगुण्यतयाvaiguṇyatayā. Se lee como un solo compuesto, «la deficiencia de conocer [solo] una parte de esto (del oṃkāra)», como Gambhirananda («the defect of such partial knowledge»). ⚠️ Si etad fuera palabra suelta («esto [es lo que se quiere decir]:»), el sentido no cambia.

Análisis palabra por palabra
सःsaḥ1/1तद्tad mélयदिyadi0siअपिapi0aunqueओंकारस्यoṃkārasya6/1ओंकारoṃkāra-अaरामःrāmaḥ mdel oṃkāraसकलमात्राविभागज्ञःsakalamātrāvibhāgajñaḥ1/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaसकलमात्राविभागज्ञsakalamātrāvibhāgajña-अaरामःrāmaḥ m[सकलानां मात्राणां विभागं जानाति इतिsakalānāṃ mātrāṇāṃ vibhāgaṃ jānāti iti] उपपदupapada-TPconocedor de la división de todas las mātrāsनna0noभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariesतथाtathā0asíअपिapi0aunओंकाराभिध्यानप्रभावात्oṃkārābhidhyānaprabhāvāt5/1ओंकाराभिध्यानप्रभावoṃkārābhidhyānaprabhāva-अaरामःrāmaḥ m[ओंकाराभिध्यानस्य प्रभावःoṃkārābhidhyānasya prabhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor el poder de la meditación en el oṃkāraविशिष्टाम्viśiṣṭām2/1विvi+√शिष्śiṣ (7 रुधादिrudhādi P)क्तktaविशिष्टाviśiṣṭā-आāसीताsītā fexcelenteएवeva0precisamenteगतिम्gatim2/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinगतिgati-इiमतिmati fun destinoगच्छतिgacchatiIII/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarialcanzaएतदेकदेशज्ञानवैगुण्यतयाetadekadeśajñānavaiguṇyatayā3/1…वैगुण्यvaiguṇya+तल्tal (taddhita)…वैगुण्यताvaiguṇyatā-आāसीताsītā f[एतस्य एकदेशस्य ज्ञानेन वैगुण्यम्etasya ekadeśasya jñānena vaiguṇyam] तृतीयाtṛtīyā-TPpor la deficiencia de conocer solo una parte de estoओंकारशरणःoṃkāraśaraṇaḥ1/1ओंकारशरणoṃkāraśaraṇa-अaरामःrāmaḥ m[ओंकारः शरणं यस्य सःoṃkāraḥ śaraṇaṃ yasya saḥ] BVel que se ha refugiado en el oṃkāraकर्मज्ञानोभयभ्रष्टःkarmajñānobhayabhraṣṭaḥ1/1√भ्रंश्bhraṃś (4 दिवादिdivādi P)क्तktaकर्मज्ञानोभयभ्रष्टkarmajñānobhayabhraṣṭa-अaरामःrāmaḥ m[कर्मज्ञानोभयात् भ्रष्टःkarmajñānobhayāt bhraṣṭaḥ] पञ्चमीpañcamī-TPcaído de ambos, ritual y conocimientoनna0noदुर्गतिम्durgatim2/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinदुर्गतिdurgati-इiमतिmati f[दुष्टा गतिःduṣṭā gatiḥ] KDa mal destinoगच्छतिgacchatiIII/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarivaकिम्kim0¿qué?तर्हिtarhi0entonces

Segmento 2 — glosa de स यद्येकमात्रमभिध्यायीत स तेनैव संवेदितस्तूर्णमेव जगत्यामभिसंपद्यतेsa yadyekamātramabhidhyāyīta sa tenaiva saṃveditastūrṇameva jagatyāmabhisaṃpadyate

यद्यपि एवम् ओंकारमेव एकyadyapi evam oṃkārameva eka-मात्राmātrā-विभागज्ञः एव केवलःvibhāgajñaḥ eva kevalaḥ अभिध्यायीतabhidhyāyīta एकमात्रम्ekamātram सदा ध्यायीतsadā dhyāyīta सsa तेनैवtenaiva एकeka-मात्राmātrā-विशिष्टोंकाराभिध्यानेनैवviśiṣṭoṃkārābhidhyānenaiva संवेदितःsaṃveditaḥ संबोधितःsaṃbodhitaḥ तूर्णम्tūrṇam क्षिप्रम्kṣipram एवeva जगत्याम्jagatyām पृथिव्याम्pṛthivyām अभिसंपद्यतेabhisaṃpadyate। |

Aunque, así, conociendo solo la división de una única mātrā, «medite» siempre en el oṃkāra mismo «como de una sola mātrā», «él», «instruido» (saṃbodhitaḥ) «por eso mismo» —por la meditación en el oṃkāra cualificado por una sola mātrā—, «llega enseguida» (kṣipram) [a nacer] «en la tierra» (pṛthivyām).

Nota. Paramārthānanda entiende «una sola mātrā» como la meditación en el oṃkāra con predominio de la a, es decir, en Virāṭ, y saṃveditaḥ como la identificación total con esa deidad (tanmayatva). Śaṅkara glosa saṃveditaḥ por saṃbodhitaḥ, «instruido, iluminado».

Análisis palabra por palabra
यद्यपिyadyapi0aunqueएवम्evam0asíओंकारम्oṃkāram2/1ओंकारoṃkāra-अaरामःrāmaḥ men el oṃkāraएवeva0mismoएकमात्राविभागज्ञःekamātrāvibhāgajñaḥ1/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaएकमात्राविभागज्ञekamātrāvibhāgajña-अaरामःrāmaḥ m[एकमात्रायाः विभागं जानाति इतिekamātrāyāḥ vibhāgaṃ jānāti iti] उपपदupapada-TPque conoce la división de una sola mātrāएवeva0soloकेवलःkevalaḥ1/1केवलkevala-अaरामःrāmaḥ múnicamenteअभिध्यायीतabhidhyāyītaIII/1अभिabhi+√ध्यैdhyai (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartari (forma A)mediteएकमात्रम्ekamātram2/1एकमात्रekamātra-अaरामःrāmaḥ m[एका मात्रा यस्य तम्ekā mātrā yasya tam] BVcomo de una sola mātrāसदाsadā0siempreध्यायीतdhyāyītaIII/1√ध्यैdhyai (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartari (forma A)medite (glosa)सःsaḥ1/1तद्tad mélतेनtena3/1तद्tad npor esoएवeva0mismoएकमात्राविशिष्टोंकाराभिध्यानेनekamātrāviśiṣṭoṃkārābhidhyānena3/1अभिabhi+√ध्यैdhyai (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭ…अभिध्यानabhidhyāna-अaफलम्phalam n[एकमात्रया विशिष्टस्य ओंकारस्य अभिध्यानम्ekamātrayā viśiṣṭasya oṃkārasya abhidhyānam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor la meditación en el oṃkāra cualificado por una sola mātrāएवeva0mismoसंवेदितःsaṃveditaḥ1/1सम्sam+√विद्vid (2 अदादिadādi P)णिच्ṇic+क्तktaसंवेदितsaṃvedita-अaरामःrāmaḥ minstruidoसंबोधितःsaṃbodhitaḥ1/1सम्sam+√बुध्budh (4 दिवादिdivādi A)णिच्ṇic+क्तktaसंबोधितsaṃbodhita-अaरामःrāmaḥ miluminado (glosa)तूर्णम्tūrṇam0enseguidaक्षिप्रम्kṣipram0rápidamente (glosa)एवeva0precisamenteजगत्याम्jagatyām7/1जगतीjagatī-ईīनदीnadī fen la tierraपृथिव्याम्pṛthivyām7/1पृथिवीpṛthivī-ईīनदीnadī fen la tierra (glosa)अभिसंपद्यतेabhisaṃpadyateIII/1अभिabhi+सम्sam+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarillega [a nacer]

Segmento 3 — glosa de तमृचो मनुष्यलोकमुपनयन्तेtamṛco manuṣyalokamupanayante

किम्kim? मनुष्यलोकम्manuṣyalokam। अनेकानि हि जन्मानि जगत्यां संभवन्ति। तत्र | anekāni hi janmāni jagatyāṃ saṃbhavanti | tatra तंtaṃ साधकं जगत्यां मनुष्यलोकमेवsādhakaṃ jagatyāṃ manuṣyalokameva ऋचोṛco उपनयन्तेupanayante उपनिगमयन्ति ऋचः। ऋग्वेदupanigamayanti ṛcaḥ | ṛgveda-रूपा हि ओंकारस्य प्रथमैकमात्राऽभिध्याता। तेन।rūpā hi oṃkārasya prathamaikamātrā'bhidhyātā | tena |

¿A qué [llega]? «Al mundo de los hombres». Porque en la tierra son posibles muchos nacimientos; entre ellos, «los ṛcs» «conducen» (upanigamayanti) a ese aspirante precisamente al mundo de los hombres en la tierra. Porque la primera mātrā del oṃkāra, sobre la que meditó, tiene la forma del Ṛgveda. Por eso.

Análisis palabra por palabra
किम्kim0¿qué?मनुष्यलोकम्manuṣyalokam2/1मनुष्यलोकmanuṣyaloka-अaरामःrāmaḥ m[मनुष्याणां लोकःmanuṣyāṇāṃ lokaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPal mundo de los hombresअनेकानिanekāni1/3अनेकaneka nmuchosहिhi0porqueजन्मानिjanmāni1/3जन्मन्janman-न्nनामnāma nnacimientosजगत्याम्jagatyām7/1जगतीjagatī-ईīनदीnadī fen la tierraसंभवन्तिsaṃbhavantiIII/3सम्sam+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarison posiblesतत्रtatra0entre ellosतम्tam2/1तद्tad ma eseसाधकम्sādhakam2/1√साध्sādh (5 स्वादिsvādi P)ण्वुल्ṇvulसाधकsādhaka-अaरामःrāmaḥ maspiranteजगत्याम्jagatyām7/1जगतीjagatī-ईīनदीnadī fen la tierraमनुष्यलोकम्manuṣyalokam2/1मनुष्यलोकmanuṣyaloka-अaरामःrāmaḥ m[मनुष्याणां लोकःmanuṣyāṇāṃ lokaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPal mundo de los hombresएवeva0precisamenteऋचःṛcaḥ1/3ऋच्ṛc-च्cवाच्vāc flos ṛcsउपनयन्तेupanayanteIII/3उपupa+√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)लट्laṭकर्तरिkartariconducenउपनिगमयन्तिupanigamayantiIII/3उपupa+निni+√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarillevan (glosa)ऋचःṛcaḥ1/3ऋच्ṛc-च्cवाच्vāc flos ṛcsऋग्वेदरूपाṛgvedarūpā1/1ऋग्वेदरूपाṛgvedarūpā-आāसीताsītā f[ऋग्वेदः रूपं यस्याः साṛgvedaḥ rūpaṃ yasyāḥ sā] BVque tiene la forma del Ṛgvedaहिhi0porqueओंकारस्यoṃkārasya6/1ओंकारoṃkāra-अaरामःrāmaḥ mdel oṃkāraप्रथमाprathamā1/1प्रथमाprathamā-आāसीताsītā fla primeraएकमात्राekamātrā1/1एकमात्राekamātrā-आāसीताsītā f[एका मात्राekā mātrā] KDúnica mātrāअभिध्याताabhidhyātā1/1अभिabhi+√ध्यैdhyai (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअभिध्याताabhidhyātā-आāसीताsītā fsobre la que meditóतेनtena3/1तद्tad npor eso

Segmento 4 — glosa de स तत्र तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया संपन्नो महिमानमनुभवतिsa tatra tapasā brahmacaryeṇa śraddhayā saṃpanno mahimānamanubhavati

सsa तत्रtatra मनुष्यmanuṣya-जन्मनि द्विजाग्र्यः सन्janmani dvijāgryaḥ san तपसाtapasā ब्रह्मचर्येणbrahmacaryeṇa श्रद्धयाśraddhayā चca संपन्नोsaṃpanno महिमानंmahimānaṃ विभूतिम्vibhūtim अनुभवतिanubhavati। न वीत | na vīta-श्रद्धः यथेष्टśraddhaḥ yatheṣṭa-चेष्टः भवति। योगceṣṭaḥ bhavati | yoga-भ्रष्टः कदाचिदपि न दुर्गतिं गच्छति॥ ३ ॥bhraṣṭaḥ kadācidapi na durgatiṃ gacchati || 3 ||

«Él», «allí», en el nacimiento humano, siendo el primero entre los nacidos dos veces, «dotado de austeridad, castidad» y «fe», «experimenta grandeza» (vibhūtim). No se vuelve alguien sin fe que actúa a su antojo. El que ha caído del yoga nunca va a mal destino. ॥||3॥ ||

Análisis palabra por palabra
सःsaḥ1/1तद्tad mélतत्रtatra0allíमनुष्यजन्मनिmanuṣyajanmani7/1मनुष्यजन्मन्manuṣyajanman-न्nनामnāma n[मनुष्यस्य जन्मmanuṣyasya janma] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el nacimiento humanoद्विजाग्र्यःdvijāgryaḥ1/1अग्रagra+यत्yat (taddhita)द्विजाग्र्यdvijāgrya-अaरामःrāmaḥ m[द्विजेषु अग्र्यःdvijeṣu agryaḥ] सप्तमीsaptamī-TPel primero entre los nacidos dos vecesसन्san1/1√अस्as (2 अदादिadādi P)शतृśatṛसत्sat-त्tपचत्pacat msiendoतपसाtapasā3/1तपस्tapas-स्sमनस्manas nde austeridadब्रह्मचर्येणbrahmacaryeṇa3/1√चर्car (1 भ्वादिbhvādi P)यत्yatब्रह्मचर्यbrahmacarya-अaफलम्phalam nde castidadश्रद्धयाśraddhayā3/1श्रत्śrat+√धाdhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi U)अङ्aṅश्रद्धाśraddhā-आāसीताsītā fde feचca0yसंपन्नःsaṃpannaḥ1/1सम्sam+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तktaसंपन्नsaṃpanna-अaरामःrāmaḥ mdotadoमहिमानम्mahimānam2/1महिमन्mahiman-न्nआत्मन्ātman mgrandezaविभूतिम्vibhūtim2/1विvi+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinविभूतिvibhūti-इiमतिmati fesplendor (glosa)अनुभवतिanubhavatiIII/1अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariexperimentaनna0noवीतश्रद्धःvītaśraddhaḥ1/1वीतश्रद्धvītaśraddha-अaरामःrāmaḥ m[वीता श्रद्धा यस्य सःvītā śraddhā yasya saḥ] BVsin feयथेष्टचेष्टःyatheṣṭaceṣṭaḥ1/1यथेष्टचेष्टyatheṣṭaceṣṭa-अaरामःrāmaḥ m[यथेष्टं चेष्टा यस्य सःyatheṣṭaṃ ceṣṭā yasya saḥ] BVque actúa a su antojoभवतिbhavatiIII/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise vuelveयोगभ्रष्टःyogabhraṣṭaḥ1/1√भ्रंश्bhraṃś (4 दिवादिdivādi P)क्तktaयोगभ्रष्टyogabhraṣṭa-अaरामःrāmaḥ m[योगात् भ्रष्टःyogāt bhraṣṭaḥ] पञ्चमीpañcamī-TPel que ha caído del yogaकदाचित्kadācit0nuncaअपिapi0(con नna) en absolutoनna0noदुर्गतिम्durgatim2/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinदुर्गतिdurgati-इiमतिmati f[दुष्टा गतिःduṣṭā gatiḥ] KDa mal destinoगच्छतिgacchatiIII/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartariva

॥ इति पञ्चमप्रश्ने तृतीयो मन्त्रः ॥|| iti pañcamapraśne tṛtīyo mantraḥ ||
Así, el tercer mantra de la quinta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.