Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 5.4

Quinta pregunta, mantra 4 — quien medita con dos mātrās se une a la mente; los yajus lo elevan al mundo de la luna, y de allí vuelve

Sánscrito en

अथ यदि द्विमात्रेण मनसि संपद्यते । सः अन्तरिक्षं यजुर्भिरुन्नीयते सोमलोकम् । स

सोमलोके विभूतिमनुभूय पुनरावर्त्तते ॥ ४ ॥

atha yadi dvimātreṇa manasi saṃpadyate | saḥ antarikṣaṃ yajurbhirunnīyate somalokam | sa

somaloke vibhūtimanubhūya punarāvarttate || 5-4 ||

Y si [medita en el oṃkāra] con dos mātrās, se une a la mente. Los yajus lo elevan al espacio intermedio, al mundo de la luna. Tras experimentar su esplendor en el mundo de la luna, vuelve de nuevo.

Palabra por palabra

अथatha0yयदिyadi0siद्विमात्रेणdvimātreṇa3/1द्विमात्रdvimātra-अaरामःrāmaḥ m[द्वे मात्रे यस्य तेनdve mātre yasya tena] BVcon dos mātrāsमनसिmanasi7/1मनस्manas-स्sमनस्manas na la menteसंपद्यतेsaṃpadyateIII/1सम्sam+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarise uneसःsaḥ1/1तद्tad mélअन्तरिक्षम्antarikṣam2/1अन्तरिक्षantarikṣa-अaफलम्phalam nal espacio intermedioयजुर्भिःyajurbhiḥ3/3यजुस्yajus-उस्usधनुस्dhanus npor los yajusउन्नीयतेunnīyateIII/1उत्ut+√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)लट्laṭकर्मणिkarmaṇies elevadoसोमलोकम्somalokam2/1सोमलोकsomaloka-अaरामःrāmaḥ m[सोमस्य लोकःsomasya lokaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPal mundo de la lunaसःsaḥ1/1तद्tad mélसोमलोकेsomaloke7/1सोमलोकsomaloka-अaरामःrāmaḥ m[सोमस्य लोकःsomasya lokaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el mundo de la lunaविभूतिम्vibhūtim2/1विvi+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinविभूतिvibhūti-इiमतिmati fesplendorअनुभूयanubhūya0अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)ल्यप्lyaptras experimentarपुनःpunaḥ0de nuevoआवर्त्ततेāvarttateIII/1आā+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartarivuelve

Anvaya (el verso en orden de prosa)

अथ यदि द्विमात्रेणatha yadi dvimātreṇa (ओंकारम् अभिध्यायीतoṃkāram abhidhyāyīta, तदाtadā) मनसि संपद्यते । सः यजुर्भिः अन्तरिक्षं सोमलोकम् उन्नीयते । सः सोमलोके विभूतिम् अनुभूय पुनः आवर्तते ॥manasi saṃpadyate | saḥ yajurbhiḥ antarikṣaṃ somalokam unnīyate | saḥ somaloke vibhūtim anubhūya punaḥ āvartate ||

Y si [medita en el oṃkāra] con dos mātrās, se une a la mente. Los yajus lo elevan al espacio intermedio, al mundo de la luna. Él, tras experimentar esplendor en el mundo de la luna, vuelve de nuevo.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — glosa de अथ यदि द्विमात्रेण मनसि संपद्यतेatha yadi dvimātreṇa manasi saṃpadyate

अथatha पुनःpunaḥ यदिyadi द्विमात्राdvimātrā-विभागज्ञःvibhāgajñaḥ द्विमात्रेणdvimātreṇa विशिष्टम् ओंकारम् अभिध्यायीत स्वप्नात्मकेviśiṣṭam oṃkāram abhidhyāyīta svapnātmake मनसिmanasi मननीये यजुर्मये सोमmananīye yajurmaye soma-दैवत्येdaivatye संपद्यतेsaṃpadyate एकाग्रतया आत्मभावं गच्छति।ekāgratayā ātmabhāvaṃ gacchati |

«Y» además, «si» el que conoce la división de las dos mātrās medita en el oṃkāra cualificado «por dos mātrās», «se une a la mente» —la que tiene la naturaleza del sueño, la que ha de ser meditada, la que consiste en los yajus y tiene por deidad a la luna—: por la concentración llega a identificarse con ella.

Nota. Śaṅkara resume luego «dos mātrās» como dvitīya-mātrā-rūpa, «de la forma de la segunda mātrā»; Gambhirananda traduce «as possessed of the second letter» (la u). Paramārthānanda: meditación con predominio de la u, cuyo objeto es Hiraṇyagarbha; manas es la mente total (Hiraṇyagarbha), y el mundo de la luna, el svarga.

Análisis palabra por palabra
अथatha0yपुनःpunaḥ0ademásयदिyadi0siद्विमात्राविभागज्ञःdvimātrāvibhāgajñaḥ1/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaद्विमात्राविभागज्ञdvimātrāvibhāgajña-अaरामःrāmaḥ m[द्वयोः मात्रयोः विभागं जानाति इतिdvayoḥ mātrayoḥ vibhāgaṃ jānāti iti] उपपदupapada-TPel que conoce la división de las dos mātrāsद्विमात्रेणdvimātreṇa3/1द्विमात्रdvimātra-अaरामःrāmaḥ m[द्वे मात्रे यस्य तेनdve mātre yasya tena] BVpor dos mātrāsविशिष्टम्viśiṣṭam2/1विvi+√शिष्śiṣ (7 रुधादिrudhādi P)क्तktaविशिष्टviśiṣṭa-अaरामःrāmaḥ mcualificadoओंकारम्oṃkāram2/1ओंकारoṃkāra-अaरामःrāmaḥ men el oṃkāraअभिध्यायीतabhidhyāyītaIII/1अभिabhi+√ध्यैdhyai (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartari (forma A)meditaस्वप्नात्मकेsvapnātmake7/1स्वप्नात्मकsvapnātmaka-अaफलम्phalam n[स्वप्नः आत्मा यस्य तस्मिन्svapnaḥ ātmā yasya tasmin] BVque tiene la naturaleza del sueñoमनसिmanasi7/1मनस्manas-स्sमनस्manas na la menteमननीयेmananīye7/1√मन्man (4 दिवादिdivādi A)अनीयर्anīyarमननीयmananīya-अaफलम्phalam nque ha de ser meditadaयजुर्मयेyajurmaye7/1यजुस्yajus+मयट्mayaṭ (taddhita)यजुर्मयyajurmaya-अaफलम्phalam nque consiste en los yajusसोमदैवत्येsomadaivatye7/1सोमदैवत्यsomadaivatya-अaफलम्phalam n[सोमः देवता यस्य तस्मिन्somaḥ devatā yasya tasmin] BVque tiene por deidad a la lunaसंपद्यतेsaṃpadyateIII/1सम्sam+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarise uneएकाग्रतयाekāgratayā3/1एकाग्रekāgra+तल्tal (taddhita)एकाग्रताekāgratā-आāसीताsītā fpor la concentraciónआत्मभावम्ātmabhāvam2/1आत्मभावātmabhāva-अaरामःrāmaḥ m[आत्मनः भावःātmanaḥ bhāvaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPidentidad consigoगच्छतिgacchatiIII/1√गम्gam (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarillega

Segmento 2 — glosa de सः अन्तरिक्षं यजुर्भिरुन्नीयते सोमलोकम्saḥ antarikṣaṃ yajurbhirunnīyate somalokam

सःsaḥ एवं संपन्नःevaṃ saṃpannaḥ, मृतःmṛtaḥ अन्तरिक्षम्antarikṣam अन्तरिक्षाधारं द्वितीयantarikṣādhāraṃ dvitīya-मात्राmātrā-रूपं द्वितीयrūpaṃ dvitīya-मात्राmātrā-रूपैः एवrūpaiḥ eva यजुर्भिःyajurbhiḥ उन्नीयतेunnīyate सोमलोकम्। सौम्यं जन्म प्रापयन्ति तं यजूंषि इत्यर्थः।somalokam | saumyaṃ janma prāpayanti taṃ yajūṃṣi ityarthaḥ |

«Él», así unido, al morir, «es elevado por los yajus», que tienen la forma de la segunda mātrā, «al espacio intermedio», al mundo de la luna, que se apoya en el espacio intermedio y tiene la forma de la segunda mātrā. Es decir: los yajus le hacen alcanzar un nacimiento lunar.

Análisis palabra por palabra
सःsaḥ1/1तद्tad mélएवम्evam0asíसंपन्नःsaṃpannaḥ1/1सम्sam+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)क्तktaसंपन्नsaṃpanna-अaरामःrāmaḥ munidoमृतःmṛtaḥ1/1√मृmṛ (6 तुदादिtudādi A)क्तktaमृतmṛta-अaरामःrāmaḥ mal morirअन्तरिक्षम्antarikṣam2/1अन्तरिक्षantarikṣa-अaफलम्phalam nal espacio intermedioअन्तरिक्षाधारम्antarikṣādhāram2/1अन्तरिक्षाधारantarikṣādhāra-अaरामःrāmaḥ m[अन्तरिक्षम् आधारः यस्य तम्antarikṣam ādhāraḥ yasya tam] BVque se apoya en el espacio intermedioद्वितीयमात्रारूपम्dvitīyamātrārūpam2/1द्वितीयमात्रारूपdvitīyamātrārūpa-अaरामःrāmaḥ m[द्वितीया मात्रा रूपं यस्य तम्dvitīyā mātrā rūpaṃ yasya tam] BVque tiene la forma de la segunda mātrāद्वितीयमात्रारूपैःdvitīyamātrārūpaiḥ3/3द्वितीयमात्रारूपdvitīyamātrārūpa-अaफलम्phalam n[द्वितीया मात्रा रूपं येषां तैःdvitīyā mātrā rūpaṃ yeṣāṃ taiḥ] BVque tienen la forma de la segunda mātrāएवeva0precisamenteयजुर्भिःyajurbhiḥ3/3यजुस्yajus-उस्usधनुस्dhanus npor los yajusउन्नीयतेunnīyateIII/1उत्ut+√नीnī (1 भ्वादिbhvādi U)लट्laṭकर्मणिkarmaṇies elevadoसोमलोकम्somalokam2/1सोमलोकsomaloka-अaरामःrāmaḥ m[सोमस्य लोकःsomasya lokaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPal mundo de la lunaसौम्यम्saumyam2/1सोमsoma+taddhitaसौम्यsaumya-अaफलम्phalam nlunarजन्मjanma2/1जन्मन्janman-न्nनामnāma nun nacimientoप्रापयन्तिprāpayantiIII/3प्रpra+√आप्āp (5 स्वादिsvādi P)णिच्ṇicलट्laṭकर्तरिkartarihacen alcanzarतम्tam2/1तद्tad ma élयजूंषिyajūṃṣi1/3यजुस्yajus-उस्usधनुस्dhanus nlos yajusइतिiti0asíअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[es] el sentido

Segmento 3 — glosa de स सोमलोके विभूतिमनुभूय पुनरावर्त्ततेsa somaloke vibhūtimanubhūya punarāvarttate

सsa तत्रtatra विभूतिमनुभूयvibhūtimanubhūya सोमलोकेsomaloke, मनुष्यलोकं प्रतिmanuṣyalokaṃ prati पुनरावर्त्ततेpunarāvarttate॥ ४ ॥ || 4 ||

«Él», «tras experimentar» allí «esplendor», «en el mundo de la luna», «vuelve de nuevo» hacia el mundo de los hombres. ॥||4॥ ||

Análisis palabra por palabra
सःsaḥ1/1तद्tad mélतत्रtatra0allíविभूतिम्vibhūtim2/1विvi+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तिन्ktinविभूतिvibhūti-इiमतिmati fesplendorअनुभूयanubhūya0अनुanu+√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)ल्यप्lyaptras experimentarसोमलोकेsomaloke7/1सोमलोकsomaloka-अaरामःrāmaḥ m[सोमस्य लोकःsomasya lokaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el mundo de la lunaमनुष्यलोकम्manuṣyalokam2/1मनुष्यलोकmanuṣyaloka-अaरामःrāmaḥ m[मनुष्याणां लोकःmanuṣyāṇāṃ lokaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel mundo de los hombresप्रतिprati0haciaपुनःpunaḥ0de nuevoआवर्त्ततेāvarttateIII/1आā+√वृत्vṛt (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartarivuelve

॥ इति पञ्चमप्रश्ने चतुर्थो मन्त्रः ॥|| iti pañcamapraśne caturtho mantraḥ ||
Así, el cuarto mantra de la quinta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.