kriyāsu bāhyābhyantaramadhyamāsu samyak prayuktāsu na kampate jñaḥ || 5-6 ||
Las tres mātrās están sujetas a la muerte. [Pero cuando se] emplean unidas entre sí, no de manera indistinta, en las acciones exterior, interior e intermedia, bien realizadas, el conocedor no vacila.
Palabra por palabra
तिस्रःtisraḥ1/3त्रिtri flas tresमात्राःmātrāḥ1/3मात्राmātrā-आāसीताsītā fmātrāsमृत्युमत्यःmṛtyumatyaḥ1/3मृत्युmṛtyu+मतुप्matup (taddhita)मृत्युमतीmṛtyumatī-ईīनदीnadī fsujetas a la muerteप्रयुक्ताःprayuktāḥ1/3प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaप्रयुक्ताprayuktā-आāसीताsītā fempleadasअन्योन्यसक्ताःanyonyasaktāḥ1/3√सञ्ज्sañj (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअन्योन्यसक्ताanyonyasaktā-आāसीताsītā f[अन्योन्यं सक्ताःanyonyaṃ saktāḥ] द्वितीयाdvitīyā-TPunidas entre síअनविप्रयुक्ताःanaviprayuktāḥ1/3विvi+प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaअनविप्रयुक्ताanaviprayuktā-आāसीताsītā f[न अविप्रयुक्ताःna aviprayuktāḥ] नञ्nañ-TPno de manera indistintaक्रियासुkriyāsu7/3√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)शśaक्रियाkriyā-आāसीताsītā fen las accionesबाह्याभ्यन्तरमध्यमासुbāhyābhyantaramadhyamāsu7/3बाह्याभ्यन्तरमध्यमाbāhyābhyantaramadhyamā-आāसीताsītā f[बाह्या च अभ्यन्तरा च मध्यमा चbāhyā ca abhyantarā ca madhyamā ca] DVexterior, interior e intermediaसम्यक्samyak0bienप्रयुक्तासुprayuktāsu7/3प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaप्रयुक्ताprayuktā-आāसीताsītā frealizadasनna0noकम्पतेkampateIII/1√कम्प्kamp (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartarivacilaज्ञःjñaḥ1/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaज्ञjña-अaरामःrāmaḥ mel conocedor
Las tres mātrās están sujetas a la muerte. [Pero] empleadas unidas entre sí, no de manera indistinta, cuando las acciones exterior, interior e intermedia están bien realizadas, el conocedor no vacila.
Bhāṣya de Śaṅkara
Lee el comentario de Śaṅkara
Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.
Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.
Segmento 1 — glosa de तिस्रः मात्रा मृत्युमत्यःtisraḥ mātrā mṛtyumatyaḥ
«Las tres» —las que son en número tres, llamadas a, u y m— «mātrās» del oṃkāra «están sujetas a la muerte»: mṛtyumatyaḥ son aquellas en las que hay muerte. No han rebasado el dominio de la muerte; es decir, están al alcance de la muerte.
Análisis palabra por palabra
तिस्रःtisraḥ1/3त्रिtri flas tresत्रिसंख्याकाःtrisaṃkhyākāḥ1/3त्रिसंख्याकाtrisaṃkhyākā-आāसीताsītā f[त्रयः संख्या यासां ताःtrayaḥ saṃkhyā yāsāṃ tāḥ] BVen número tresअकारोकारमकाराख्याःakārokāramakārākhyāḥ1/3अकारोकारमकाराख्याakārokāramakārākhyā-आāसीताsītā f[अकारः उकारः मकारः इति आख्याः यासां ताःakāraḥ ukāraḥ makāraḥ iti ākhyāḥ yāsāṃ tāḥ] BVllamadas a, u y mओंकारस्यoṃkārasya6/1ओंकारoṃkāra-अaरामःrāmaḥ mdel oṃkāraमात्राःmātrāḥ1/3मात्राmātrā-आāसीताsītā fmātrāsमृत्युमत्यःmṛtyumatyaḥ1/3मृत्युmṛtyu+मतुप्matup (taddhita)मृत्युमतीmṛtyumatī-ईīनदीnadī fsujetas a la muerteमृत्युःmṛtyuḥ1/1मृत्युmṛtyu-उuगुरुःguruḥ mla muerteयासाम्yāsām6/3यद्yad fen las queविद्यतेvidyateIII/1√विद्vid (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarihayताःtāḥ1/3तद्tad fesasमृत्युमत्यःmṛtyumatyaḥ1/3मृत्युmṛtyu+मतुप्matup (taddhita)मृत्युमतीmṛtyumatī-ईīनदीnadī f[son] mṛtyumatyaḥमृत्युगोचरात्mṛtyugocarāt5/1मृत्युगोचरmṛtyugocara-अaरामःrāmaḥ m[मृत्योः गोचरःmṛtyoḥ gocaraḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPdel dominio de la muerteअनतिक्रान्ताःanatikrāntāḥ1/3अतिati+√क्रम्kram (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअनतिक्रान्ताanatikrāntā-आāसीताsītā f[न अतिक्रान्ताःna atikrāntāḥ] नञ्nañ-TPque no han rebasadoमृत्युगोचराःmṛtyugocarāḥ1/3मृत्युगोचरmṛtyugocara-अaरामःrāmaḥ m[मृत्योः गोचराःmṛtyoḥ gocarāḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPal alcance de la muerteएवeva0precisamenteइतिiti0asíअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[es] el sentido
Segmento 2 — glosa de प्रयुक्ताः अन्योन्यसक्ताःprayuktāḥ anyonyasaktāḥ
Esas [mātrās] se «emplean» en los actos de meditación en el Ser. Además, «unidas entre sí»: ligadas una con otra.
Análisis palabra por palabra
ताःtāḥ1/3तद्tad fesasआत्मनःātmanaḥ6/1आत्मन्ātman-न्nआत्मन्ātman men el Serध्यानक्रियासुdhyānakriyāsu7/3√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)शśaध्यानक्रियाdhyānakriyā-आāसीताsītā f[ध्यानस्य क्रियाःdhyānasya kriyāḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen los actos de meditaciónप्रयुक्ताःprayuktāḥ1/3प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaप्रयुक्ताprayuktā-आāसीताsītā fse empleanकिंचkiṃca0ademásअन्योन्यसक्ताःanyonyasaktāḥ1/3√सञ्ज्sañj (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaअन्योन्यसक्ताanyonyasaktā-आāसीताsītā f[अन्योन्यं सक्ताःanyonyaṃ saktāḥ] द्वितीयाdvitīyā-TPunidas entre síइतरेतरसंबद्धाःitaretarasaṃbaddhāḥ1/3सम्sam+√बन्ध्bandh (9 क्र्यादिkryādi P)क्तktaइतरेतरसंबद्धाitaretarasaṃbaddhā-आāसीताsītā f[इतरेतरं संबद्धाःitaretaraṃ saṃbaddhāḥ] द्वितीयाdvitīyā-TPligadas una con otra (glosa)
Segmento 3 — glosa de अनविप्रयुक्ताःanaviprayuktāḥ: la doble negación
अनविप्रयुक्ताःanaviprayuktāḥविशेषेण एकैकviśeṣeṇa ekaika-विषये एव प्रयुक्ताः विप्रयुक्ताः। न तथा विप्रयुक्ताः अविप्रयुक्ताः। नाविप्रयुक्ताः अनविप्रयुक्ताः।viṣaye eva prayuktāḥ viprayuktāḥ | na tathā viprayuktāḥ aviprayuktāḥ | nāviprayuktāḥ anaviprayuktāḥ |
«No de manera indistinta» (anaviprayuktāḥ): viprayuktāḥ son las que se emplean de manera distinta, cada una solo en su propio objeto. Las que no se emplean así, de manera distinta, son aviprayuktāḥ. Y las que no son aviprayuktāḥ son anaviprayuktāḥ.
Nota. Paramārthānanda lee también una doble negación que refuerza, pero entiende viprayukta como «bien empleado»: las mātrās deben usarse adecuadamente, representando a Virāṭ, Hiraṇyagarbha y el antaryāmin. Śaṅkara explica viprayukta como «empleado de manera distinta, cada una en su objeto», y lo precisa en el segmento siguiente.
Análisis palabra por palabra
अनविप्रयुक्ताःanaviprayuktāḥ1/3विvi+प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaअनविप्रयुक्ताanaviprayuktā-आāसीताsītā f[न अविप्रयुक्ताःna aviprayuktāḥ] नञ्nañ-TPno de manera indistintaविशेषेणviśeṣeṇa3/1विvi+√शिष्śiṣ (7 रुधादिrudhādi P)घञ्ghañविशेषviśeṣa-अaरामःrāmaḥ mde manera distintaएकैकविषयेekaikaviṣaye7/1एकैकविषयekaikaviṣaya-अaरामःrāmaḥ m[एकैकः विषयःekaikaḥ viṣayaḥ] KDcada una en su propio objetoएवeva0soloप्रयुक्ताःprayuktāḥ1/3प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaप्रयुक्ताprayuktā-आāसीताsītā fempleadasविप्रयुक्ताःviprayuktāḥ1/3विvi+प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaविप्रयुक्ताviprayuktā-आāसीताsītā f[son] viprayuktāḥनna0noतथाtathā0asíविप्रयुक्ताःviprayuktāḥ1/3विvi+प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaविप्रयुक्ताviprayuktā-आāसीताsītā fempleadas de manera distintaअविप्रयुक्ताःaviprayuktāḥ1/3विvi+प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaअविप्रयुक्ताaviprayuktā-आāसीताsītā f[न विप्रयुक्ताःna viprayuktāḥ] नञ्nañ-TP[son] aviprayuktāḥनna0noअविप्रयुक्ताःaviprayuktāḥ1/3विvi+प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaअविप्रयुक्ताaviprayuktā-आāसीताsītā f[न विप्रयुक्ताःna viprayuktāḥ] नञ्nañ-TPaviprayuktāḥअनविप्रयुक्ताःanaviprayuktāḥ1/3विvi+प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaअनविप्रयुक्ताanaviprayuktā-आāसीताsītā f[न अविप्रयुक्ताःna aviprayuktāḥ] नञ्nañ-TP[son] anaviprayuktāḥ
¿Qué son, entonces? Las empleadas, sí, de manera distinta, pero en un solo tiempo de meditación, en las tres «acciones, exterior, interior e intermedia»: los actos de yoga que consisten en meditar en los Puruṣas cuyos estados son la vigilia, el sueño y el sueño profundo. «Bien realizadas»: puestas en práctica correctamente en el momento de la meditación.
Análisis palabra por palabra
किम्kim0¿qué?तर्हिtarhi0entoncesविशेषेणviśeṣeṇa3/1विvi+√शिष्śiṣ (7 रुधादिrudhādi P)घञ्ghañविशेषviśeṣa-अaरामःrāmaḥ mde manera distintaएकस्मिन्ekasmin7/1एकeka men un soloप्रयुक्ताःprayuktāḥ1/3प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaप्रयुक्ताprayuktā-आāसीताsītā fempleadasएवeva0síध्यानकालेdhyānakāle7/1ध्यानकालdhyānakāla-अaरामःrāmaḥ m[ध्यानस्य कालःdhyānasya kālaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPtiempo de meditaciónतिसृषुtisṛṣu7/3त्रिtri fen las tresक्रियासुkriyāsu7/3√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)शśaक्रियाkriyā-आāसीताsītā faccionesबाह्याभ्यन्तरमध्यमासुbāhyābhyantaramadhyamāsu7/3बाह्याभ्यन्तरमध्यमाbāhyābhyantaramadhyamā-आāसीताsītā f[बाह्या च अभ्यन्तरा च मध्यमा चbāhyā ca abhyantarā ca madhyamā ca] DVexterior, interior e intermediaजाग्रत्स्वप्नसुषुप्तस्थानपुरुषाभिध्यानलक्षणासुjāgratsvapnasuṣuptasthānapuruṣābhidhyānalakṣaṇāsu7/3जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तस्थानपुरुषाभिध्यानलक्षणाjāgratsvapnasuṣuptasthānapuruṣābhidhyānalakṣaṇā-आāसीताsītā f[जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तस्थानानां पुरुषाणाम् अभिध्यानं लक्षणं यासां तासुjāgratsvapnasuṣuptasthānānāṃ puruṣāṇām abhidhyānaṃ lakṣaṇaṃ yāsāṃ tāsu] BVque consisten en meditar en los Puruṣas de la vigilia, el sueño y el sueño profundoयोगक्रियासुyogakriyāsu7/3√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)शśaयोगक्रियाyogakriyā-आāसीताsītā f[योगस्य क्रियाःyogasya kriyāḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen los actos de yogaसम्यक्samyak0bienप्रयुक्तासुprayuktāsu7/3प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)क्तktaप्रयुक्ताprayuktā-आāसीताsītā frealizadasसम्यक्samyak0correctamenteध्यानकालेdhyānakāle7/1ध्यानकालdhyānakāla-अaरामःrāmaḥ m[ध्यानस्य कालःdhyānasya kālaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el momento de la meditaciónप्रयोजितासुprayojitāsu7/3प्रpra+√युज्yuj (7 रुधादिrudhādi U)णिच्ṇic+क्तktaप्रयोजिताprayojitā-आāसीताsītā fpuestas en práctica (glosa)
Segmento 5 — glosa de न कम्पते ज्ञःna kampate jñaḥ
नnaकम्पतेkampateन चलति।na calati |ज्ञःjñaḥयोगी। यथोक्तyogī | yathokta-विभागज्ञः ओंकारस्य इत्यर्थः। न तस्य एवंविदः चलनमुपपद्यते। यस्माद् जाग्रत्vibhāgajñaḥ oṃkārasya ityarthaḥ | na tasya evaṃvidaḥ calanamupapadyate | yasmād jāgrat-स्वप्नsvapna-सुषुप्तsuṣupta-पुरुषाः सह स्थानैः मात्राpuruṣāḥ saha sthānaiḥ mātrā-त्रयtraya-रूपेण ओंकारात्मरूपेण दृष्टाः स ह्येवं विद्वान् सर्वात्मभूतः ओंकारमयः कुतो वा चलेत्rūpeṇa oṃkārātmarūpeṇa dṛṣṭāḥ sa hyevaṃ vidvān sarvātmabhūtaḥ oṃkāramayaḥ kuto vā calet, कस्मिन् वा॥ ६ ॥kasmin vā || 6 ||
«El conocedor», el yogui —es decir, el que conoce la división del oṃkāra tal como se ha expuesto—, «no vacila»: no se mueve. Para quien así conoce no cabe movimiento. Porque ha visto a los Puruṣas de la vigilia, el sueño y el sueño profundo, junto con sus estados, en la forma de las tres mātrās, como el oṃkāra mismo; y quien así sabe se ha vuelto el ser de todo, hecho de oṃkāra: ¿desde dónde podría moverse, o hacia dónde? ॥||6॥ ||
Nota. Paramārthānanda: el jña es quien llega a ser jñānī en el mundo de Brahmā, y na kampate significa que no lo sacude nada de lo que trae el prārabdha. Śaṅkara lo explica por la identidad con el todo (sarvātmabhūtaḥ): no hay lugar desde el que ni hacia el que moverse.
Análisis palabra por palabra
नna0noकम्पतेkampateIII/1√कम्प्kamp (1 भ्वादिbhvādi A)लट्laṭकर्तरिkartarivacilaनna0noचलतिcalatiIII/1√चल्cal (1 भ्वादिbhvādi P)लट्laṭकर्तरिkartarise mueve (glosa)ज्ञःjñaḥ1/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaज्ञjña-अaरामःrāmaḥ mel conocedorयोगीyogī1/1योगिन्yogin-इन्inयोगिन्yogin mel yogui (glosa)यथोक्तविभागज्ञःyathoktavibhāgajñaḥ1/1√ज्ञाjñā (9 क्र्यादिkryādi P)कkaयथोक्तविभागज्ञyathoktavibhāgajña-अaरामःrāmaḥ m[यथोक्तं विभागं जानाति इतिyathoktaṃ vibhāgaṃ jānāti iti] उपपदupapada-TPel que conoce la división tal como se ha expuestoओंकारस्यoṃkārasya6/1ओंकारoṃkāra-अaरामःrāmaḥ mdel oṃkāraइतिiti0asíअर्थःarthaḥ1/1अर्थartha-अaरामःrāmaḥ m[es] el sentidoनna0noतस्यtasya6/1तद्tad mpara élएवंविदःevaṃvidaḥ6/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)क्विप्kvipएवंविद्evaṃvid-द्dजगत्jagat (aquí m)[एवं वेत्ति इतिevaṃ vetti iti] उपपदupapada-TPque así conoceचलनम्calanam1/1√चल्cal (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭचलनcalana-अaफलम्phalam nmovimientoउपपद्यतेupapadyateIII/1उपupa+√पद्pad (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartaricabeयस्मात्yasmāt5/1यद्yad nporqueजाग्रत्स्वप्नसुषुप्तपुरुषाःjāgratsvapnasuṣuptapuruṣāḥ1/3जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तपुरुषjāgratsvapnasuṣuptapuruṣa-अaरामःrāmaḥ m[जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तानां पुरुषाःjāgratsvapnasuṣuptānāṃ puruṣāḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPlos Puruṣas de la vigilia, el sueño y el sueño profundoसहsaha0junto conस्थानैःsthānaiḥ3/3√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)ल्युट्lyuṭस्थानsthāna-अaफलम्phalam nsus estadosमात्रात्रयरूपेणmātrātrayarūpeṇa3/1मात्रात्रयरूपmātrātrayarūpa-अaफलम्phalam n[मात्रात्रयम् एव रूपम्mātrātrayam eva rūpam] KDen la forma de las tres mātrāsओंकारात्मरूपेणoṃkārātmarūpeṇa3/1ओंकारात्मरूपoṃkārātmarūpa-अaफलम्phalam n[ओंकारः एव आत्मरूपम्oṃkāraḥ eva ātmarūpam] KDcomo el oṃkāra mismoदृष्टाःdṛṣṭāḥ1/3√दृश्dṛś (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaदृष्टdṛṣṭa-अaरामःrāmaḥ mhan sido vistosसःsaḥ1/1तद्tad mélहिhi0puesएवम्evam0asíविद्वान्vidvān1/1√विद्vid (2 अदादिadādi P)शतृśatṛ (→वसुvasu)विद्वस्vidvas-स्sविद्वस्vidvas mque sabeसर्वात्मभूतःsarvātmabhūtaḥ1/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaसर्वात्मभूतsarvātmabhūta-अaरामःrāmaḥ m[सर्वात्मा भूतःsarvātmā bhūtaḥ] TPvuelto el ser de todoओंकारमयःoṃkāramayaḥ1/1ओंकारoṃkāra+मयट्mayaṭ (taddhita)ओंकारमयoṃkāramaya-अaरामःrāmaḥ mhecho de oṃkāraकुतःkutaḥ0किम्kim+तसिल्tasil (taddhita)¿desde dónde?वाvā0oचलेत्caletIII/1√चल्cal (1 भ्वादिbhvādi P)विधिलिङ्vidhiliṅकर्तरिkartaripodría moverseकस्मिन्kasmin7/1किम्kim n¿hacia dónde?वाvā0o
॥ इति पञ्चमप्रश्ने षष्ठो मन्त्रः ॥|| iti pañcamapraśne ṣaṣṭho mantraḥ || Así, el sexto mantra de la quinta pregunta.
अध्ययनम्
Estos textos se estudian con un maestro
Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.
Usamos cookies propias necesarias y, si aceptas, las de Google Analytics y Meta (Facebook e Instagram) para medir las visitas y mostrar nuestros cursos a quien ya nos conoce. Más información