Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 5.7

Quinta pregunta, mantra 7 — segundo verso: con el oṃkāra el sabio alcanza los tres mundos y también lo supremo, en calma, sin vejez, inmortal y sin miedo

ऋग्भिरेतं यजुर्भिरन्तरिक्षं सामभिर्यत्तत्कवयो वेदयन्ते । तमोंकारेण एव आयतनेन

अन्वेति । विद्वान् यत्तच्छान्तमजरममृतमभयं परं चेति ॥ ७ ॥

ṛgbhiretaṃ yajurbhirantarikṣaṃ sāmabhiryattatkavayo vedayante | tamoṃkāreṇa eva āyatanena

anveti | vidvān yattacchāntamajaramamṛtamabhayaṃ paraṃ ceti || 5-7 ||

Con los ṛcs, este [mundo]; con los yajus, el espacio intermedio; con los sāmans, aquel que los sabios conocen. Con el oṃkāra como único apoyo, el sabio alcanza ese [triple mundo]; y [con él alcanza también] aquello que es en calma, sin vejez, inmortal, sin miedo y supremo.

Palabra por palabra

ऋग्भिः3/3ऋच्-च्वाच् fcon los ṛcsएतम्2/1एतद् meste [mundo]यजुर्भिः3/3यजुस्-उस्धनुस् ncon los yajusअन्तरिक्षम्2/1अन्तरिक्ष-अफलम् nel espacio intermedioसामभिः3/3सामन्-न्नाम ncon los sāmansयत्2/1यद् nlo queतत्2/1तद् naquelloकवयः1/3कवि-इहरिः mlos sabiosवेदयन्तेIII/3√विद् (10 चुरादि A)लट्कर्तरिconocenतम्2/1तद् mese [mundo]ओंकारेण3/1ओंकार-अरामः mcon el oṃkāraएव0soloआयतनेन3/1आ+√यत् (1 भ्वादि A)ल्युट्आयतन-अफलम् ncomo apoyoअन्वेतिIII/1अनु+√इ (2 अदादि P)लट्कर्तरिalcanzaविद्वान्1/1√विद् (2 अदादि P)शतृ (→वसु)विद्वस्-स्विद्वस् mel sabioयत्2/1यद् nlo queतत्2/1तद् naquelloशान्तम्2/1√शम् (4 दिवादि P)क्तशान्त-अफलम् nen calmaअजरम्2/1अजर-अफलम् n[न विद्यते जरा यस्य तत्] BVsin vejezअमृतम्2/1√मृ (6 तुदादि A)क्तअमृत-अफलम् n[न मृतम्] नञ्-TPinmortalअभयम्2/1अभय-अफलम् n[न विद्यते भयं यस्य तत्] BVsin miedoपरम्2/1पर nsupremoच0yइति0(fin)

Anvaya (el verso en orden de prosa)

ऋग्भिः एतं (लोकम्), यजुर्भिः अन्तरिक्षं, सामभिः यत् तत् (ब्रह्मलोकम्) — (इति) कवयः वेदयन्ते । विद्वान् तम् (त्रिविधं लोकम्) ओंकारेण एव आयतनेन अन्वेति, यत् तत् शान्तम् अजरम् अमृतम् अभयं परं (ब्रह्म) च (अन्वेति) इति ॥

Con los ṛcs, este [mundo]; con los yajus, el espacio intermedio; con los sāmans, aquel [mundo de Brahmā]: así lo conocen los sabios. El sabio, solo con el oṃkāra como apoyo, alcanza ese [triple mundo]; y [alcanza] también aquello que es en calma, sin vejez, inmortal, sin miedo, el [Brahman] supremo.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: el segundo verso lo recoge todo

सर्वार्थसङ्ग्रहार्थः द्वितीयः मन्त्रः -

El segundo mantra tiene por fin recoger todo lo dicho:

Análisis palabra por palabra
सर्वार्थसङ्ग्रहार्थः1/1सर्वार्थसङ्ग्रहार्थ-अरामः m[सर्वेषाम् अर्थानां सङ्ग्रहः अर्थः यस्य सः] BVque tiene por fin recoger todo lo dichoद्वितीयः1/1द्वितीय-अरामः mel segundoमन्त्रः1/1मन्त्र-अरामः mmantra

Segmento 2 — glosa de ऋग्भिरेतं यजुर्भिरन्तरिक्षं सामभिर्यत्तत्कवयो वेदयन्ते

ऋग्भिरेतं लोकं मनुष्योपलक्षितम्। यजुर्भिरन्तरिक्षं सोमाधिष्ठितम्। सामभिर्यत्तद् ब्रह्मलोकम् इति तृतीयम्। कवयो मेधाविनः विद्यावन्तः एव, नाविद्वांसः, वेदयन्ते।

«Con los ṛcs» [se alcanza] «este» mundo, caracterizado por los hombres; «con los yajus, el espacio intermedio», presidido por la luna; «con los sāmans, aquel», el mundo de Brahmā: ese es el tercero. «Los sabios» —los inteligentes, solo los que tienen conocimiento, no los ignorantes— «lo conocen».

Análisis palabra por palabra
ऋग्भिः3/3ऋच्-च्वाच् fcon los ṛcsएतम्2/1एतद् mesteलोकम्2/1लोक-अरामः mmundoमनुष्योपलक्षितम्2/1उप+√लक्ष् (10 चुरादि U)क्तमनुष्योपलक्षित-अरामः m[मनुष्यैः उपलक्षितः] तृतीया-TPcaracterizado por los hombresयजुर्भिः3/3यजुस्-उस्धनुस् ncon los yajusअन्तरिक्षम्2/1अन्तरिक्ष-अफलम् nel espacio intermedioसोमाधिष्ठितम्2/1अधि+√स्था (1 भ्वादि P)क्तसोमाधिष्ठित-अफलम् n[सोमेन अधिष्ठितम्] तृतीया-TPpresidido por la lunaसामभिः3/3सामन्-न्नाम ncon los sāmansयत्2/1यद् nlo queतत्2/1तद् naquelloब्रह्मलोकम्2/1ब्रह्मलोक-अरामः m[ब्रह्मणः लोकः] षष्ठी-TPel mundo de Brahmāइति0asíतृतीयम्1/1तृतीय-अफलम् n[es] el terceroकवयः1/3कवि-इहरिः mlos sabiosमेधाविनः1/3मेधा+विनि (taddhita)मेधाविन्-इन्योगिन् mlos inteligentes (glosa)विद्यावन्तः1/3विद्या+मतुप् (taddhita)विद्यावत्-त्भगवत् mque tienen conocimientoएव0soloन0noअविद्वांसः1/3√विद् (2 अदादि P)शतृ (→वसु)अविद्वस्-स्विद्वस् m[न विद्वांसः] नञ्-TPlos ignorantesवेदयन्तेIII/3√विद् (10 चुरादि A)लट्कर्तरिconocen

Segmento 3 — glosa de तमोंकारेण एव आयतनेन अन्वेति विद्वान्

तं त्रिविधं लोकम् ओंकारेण साधनेन अपर-ब्रह्म-लक्षणम् अन्वेति अनुगच्छति विद्वान्।

«El sabio», «con el oṃkāra» como medio, «alcanza» (anugacchati) «ese» mundo triple, que tiene por marca el Brahman inferior.

Nota. Śaṅkara une vidvān a anveti, aunque la edición pone el daṇḍa entre ambos.

Análisis palabra por palabra
तम्2/1तद् meseत्रिविधम्2/1त्रिविध-अरामः m[तिस्रः विधाः यस्य तम्] BVtripleलोकम्2/1लोक-अरामः mmundoओंकारेण3/1ओंकार-अरामः mcon el oṃkāraसाधनेन3/1√साध् (5 स्वादि P)ल्युट्साधन-अफलम् ncomo medioअपरब्रह्मलक्षणम्2/1अपरब्रह्मलक्षण-अरामः m[अपरं ब्रह्म लक्षणं यस्य तम्] BVque tiene por marca el Brahman inferiorअन्वेतिIII/1अनु+√इ (2 अदादि P)लट्कर्तरिalcanzaअनुगच्छतिIII/1अनु+√गम् (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिllega (glosa)विद्वान्1/1√विद् (2 अदादि P)शतृ (→वसु)विद्वस्-स्विद्वस् mel sabio

Segmento 4 — glosa de यत्तच्छान्तमजरममृतम्

तेन एव ओंकारेण यत् तत् परं ब्रह्माक्षरं सत्यं पुरुषाख्यं शान्तं विमुक्तं जाग्रत्-स्वप्न-सुषुप्त्यादि-विशेष-सर्व-प्रपञ्च-विवर्जितम्। अत एव अजरं जरा-वर्जितम्। अमृतं मृत्यु-वर्जितम्।

Con ese mismo oṃkāra [alcanza] «aquello que» es el Brahman supremo, el imperecedero, lo real, llamado Puruṣa; «en calma», libre, exento de toda manifestación con sus particularidades de vigilia, sueño, sueño profundo y demás. Precisamente por eso, «sin vejez»: libre de la vejez. «Inmortal»: libre de la muerte.

Nota. Paramārthānanda: el meditador, ya en el mundo de Brahmā, se vuelve conocedor mediante la indagación sobre el oṃkāra (oṃkāra-vicāra) y así alcanza el Brahman supremo. Śaṅkara dice solo que lo alcanza con el oṃkāra como medio.

Análisis palabra por palabra
तेन3/1तद् mcon eseएव0mismoओंकारेण3/1ओंकार-अरामः moṃkāraयत्2/1यद् nlo queतत्2/1तद् naquelloपरम्2/1पर nsupremoब्रह्माक्षरम्2/1ब्रह्माक्षर-अफलम् n[ब्रह्म अक्षरम्] KDel Brahman imperecederoसत्यम्2/1सत्य-अफलम् nlo realपुरुषाख्यम्2/1पुरुषाख्य-अफलम् n[पुरुषः आख्या यस्य तत्] BVllamado Puruṣaशान्तम्2/1√शम् (4 दिवादि P)क्तशान्त-अफलम् nen calmaविमुक्तम्2/1वि+√मुच् (6 तुदादि U)क्तविमुक्त-अफलम् nlibreजाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यादिविशेषसर्वप्रपञ्चविवर्जितम्2/1वि+√वृज् (10 चुरादि U)क्त…विवर्जित-अफलम् n[जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यादिविशेषेण सर्वेण प्रपञ्चेन विवर्जितम्] तृतीया-TPexento de toda manifestación con sus particularidades de vigilia, sueño, sueño profundo y demásअतः0por esoएव0precisamenteअजरम्2/1अजर-अफलम् n[न विद्यते जरा यस्य तत्] BVsin vejezजरावर्जितम्2/1वि+√वृज् (10 चुरादि U)क्तजरावर्जित-अफलम् n[जरया वर्जितम्] तृतीया-TPlibre de la vejez (glosa)अमृतम्2/1√मृ (6 तुदादि A)क्तअमृत-अफलम् n[न मृतम्] नञ्-TPinmortalमृत्युवर्जितम्2/1वि+√वृज् (10 चुरादि U)क्तमृत्युवर्जित-अफलम् n[मृत्युना वर्जितम्] तृतीया-TPlibre de la muerte (glosa)

Segmento 5 — glosa de अभयं परं चेति

अत एव यस्माद् जरा-विक्रियादि-रहितम्। अतः अभयम्। यस्माद् एव अभयं तस्मात् परं निरतिशयम्। तदपि ओंकारेण आयतनेन गमन-साधनेन अन्वेतीत्यर्थः। इति-शब्दः वाक्य-परिसमाप्त्यर्थः॥ ७ ॥

Por eso mismo, puesto que está libre de la vejez y de las demás transformaciones, es «sin miedo». Y justamente porque es sin miedo, es «supremo»: nada lo supera. El sentido es: también a eso lo alcanza con el oṃkāra «como apoyo», como medio para llegar. La palabra iti indica el final de la frase. ॥7॥

Nota. Śaṅkara glosa आयतनेन por gamana-sādhanena, «medio para llegar»; Paramārthānanda, por «símbolo».

Análisis palabra por palabra
अतः0por esoएव0mismoयस्मात्5/1यद् npuesto queजराविक्रियादिरहितम्2/1√रह् (1 भ्वादि P)क्तजराविक्रियादिरहित-अफलम् n[जराविक्रियादिभिः रहितम्] तृतीया-TPlibre de la vejez y de las demás transformacionesअतः0por esoअभयम्2/1अभय-अफलम् n[न विद्यते भयं यस्य तत्] BVsin miedoयस्मात्5/1यद् nporqueएव0justamenteअभयम्2/1अभय-अफलम् n[न विद्यते भयं यस्य तत्] BVsin miedoतस्मात्5/1तद् npor esoपरम्2/1पर nsupremoनिरतिशयम्2/1निरतिशय-अफलम् n[निर्गतः अतिशयः यस्मात् तत्] BVinsuperable (glosa)तत्2/1तद् na esoअपि0tambiénओंकारेण3/1ओंकार-अरामः mcon el oṃkāraआयतनेन3/1आ+√यत् (1 भ्वादि A)ल्युट्आयतन-अफलम् ncomo apoyoगमनसाधनेन3/1√साध् (5 स्वादि P)ल्युट्गमनसाधन-अफलम् n[गमनस्य साधनम्] षष्ठी-TPcomo medio para llegar (glosa)अन्वेतिIII/1अनु+√इ (2 अदादि P)लट्कर्तरिalcanzaइति0asíअर्थः1/1अर्थ-अरामः m[es] el sentidoइतिशब्दः1/1इतिशब्द-अरामः mla palabra itiवाक्यपरिसमाप्त्यर्थः1/1वाक्यपरिसमाप्त्यर्थ-अरामः m[वाक्यस्य परिसमाप्तिः अर्थः यस्य सः] BVindica el final de la frase

॥ इति पञ्चमप्रश्ने सप्तमो मन्त्रः ॥
॥ इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्य-गोविन्दभगवत्-पूज्यपाद-शिष्य-श्रीमच्छंकरभगवतः कृतौ प्रश्नोपनिषद्भाष्ये पञ्चमः प्रश्नः ॥
Así, el séptimo mantra de la quinta pregunta. Así concluye la quinta pregunta en el comentario a la Praśna Upaniṣad, obra del venerable Śaṅkara, discípulo del venerado Govinda, maestro de paramahaṃsas errantes.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.