Saltar al contenido
प्रश्नभाष्यम्

Praśna Upaniṣad 6.4

Sexta pregunta, mantra 4 — el Puruṣa crea el prāṇa y, de él, las demás partes hasta el nombre

Sánscrito en

स प्राणमसृजत। प्राणाच्छ्रद्धां खं वायुर्ज्योतिरापः पृथिवीन्द्रियं मनः अन्नम्।

अन्नाद्वीर्यं तपो मन्त्राः कर्म लोकाः। लोकेषु च नाम च ॥ ४ ॥

sa prāṇamasṛjata | prāṇācchraddhāṃ khaṃ vāyurjyotirāpaḥ pṛthivīndriyaṃ manaḥ annam |

annādvīryaṃ tapo mantrāḥ karma lokāḥ | lokeṣu ca nāma ca || 6-4 ||

Él creó el prāṇa; del prāṇa, la fe, el espacio, el aire, el fuego, el agua, la tierra, los órganos, la mente y el alimento; del alimento, el vigor, la austeridad, los mantras, el rito y los mundos; y en los mundos, el nombre.

Palabra por palabra

सःsaḥ1/1तद्tad mélप्राणम्prāṇam2/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mel prāṇaअसृजतasṛjataIII/1√सृज्sṛj (6 तुदादिtudādi P)लङ्laṅकर्तरिkartari (forma A)creóप्राणात्prāṇāt5/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mdel prāṇaश्रद्धाम्śraddhām2/1श्रद्धाśraddhā-आāसीताsītā fla feखम्kham1/1खkha-अaफलम्phalam nel espacioवायुःvāyuḥ1/1वायुvāyu-उuगुरुःguruḥ mel aireज्योतिःjyotiḥ1/1ज्योतिस्jyotis-स्sमनस्manas nel fuegoआपःāpaḥ1/3अप्ap-प्p f (solo plural)el aguaपृथिवीpṛthivī1/1पृथिवीpṛthivī-ईīनदीnadī fla tierraइन्द्रियम्indriyam1/1इन्द्रियindriya-अaफलम्phalam nlos órganosमनःmanaḥ1/1मनस्manas-स्sमनस्manas nla menteअन्नम्annam1/1अन्नanna-अaफलम्phalam nel alimentoअन्नात्annāt5/1अन्नanna-अaफलम्phalam ndel alimentoवीर्यम्vīryam1/1वीर्यvīrya-अaफलम्phalam nel vigorतपःtapaḥ1/1तपस्tapas-स्sमनस्manas nla austeridadमन्त्राःmantrāḥ1/3मन्त्रmantra-अaरामःrāmaḥ mlos mantrasकर्मkarma1/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nel ritoलोकाःlokāḥ1/3लोकloka-अaरामःrāmaḥ mlos mundosलोकेषुlokeṣu7/3लोकloka-अaरामःrāmaḥ men los mundosचca0yनामnāma1/1नामन्nāman-न्nनामnāma nel nombreचca0también

Anvaya (el verso en orden de prosa)

सः प्राणम् असृजत । प्राणात् श्रद्धां खं वायुं ज्योतिः अपः पृथिवीम् इन्द्रियं मनः अन्नम्saḥ prāṇam asṛjata | prāṇāt śraddhāṃ khaṃ vāyuṃ jyotiḥ apaḥ pṛthivīm indriyaṃ manaḥ annam (असृजतasṛjata) । अन्नात् वीर्यं तपः मन्त्रान् कर्म लोकान्| annāt vīryaṃ tapaḥ mantrān karma lokān (असृजतasṛjata) । लोकेषु च नाम च| lokeṣu ca nāma ca (असृजतasṛjata) ॥||

Él creó el prāṇa. Del prāṇa [creó] la fe, el espacio, el aire, el fuego, el agua, la tierra, los órganos, la mente y el alimento. Del alimento, el vigor, la austeridad, los mantras, el rito y los mundos. Y en los mundos, el nombre.

Bhāṣya de Śaṅkara

Lee el comentario de Śaṅkara

Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.

Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.

Segmento 1 — avataraṇikā: el prāṇa, que lo rige todo, es creado por el Puruṣa

ईश्वरेण इव सर्वाधिकारी प्राणः पुरुषेण सृज्यते। कथम्īśvareṇa iva sarvādhikārī prāṇaḥ puruṣeṇa sṛjyate | katham?

El prāṇa, que tiene autoridad sobre todo, es creado por el Puruṣa como por un soberano. ¿Cómo?

Nota. Gambhirananda señala otra lectura, ईश्वरेणैवīśvareṇaiva («por el Señor mismo»). El mantra enumera las partes en nominativo (वायुःvāyuḥ, आपःāpaḥ, लोकाःlokāḥ); Śaṅkara las toma como objetos de असृजतasṛjata (glosa वायुंvāyuṃ), y así se hace en el anvaya.

Análisis palabra por palabra
ईश्वरेणīśvareṇa3/1ईश्वरīśvara-अaरामःrāmaḥ mpor un soberanoइवiva0comoसर्वाधिकारीsarvādhikārī1/1सर्वाधिकारsarvādhikāra+इनिini (taddhita)सर्वाधिकारिन्sarvādhikārin-इन्inयोगिन्yogin m[सर्वेषु अधिकारःsarveṣu adhikāraḥ] सप्तमीsaptamī-TPque tiene autoridad sobre todoप्राणःprāṇaḥ1/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mel prāṇaपुरुषेणpuruṣeṇa3/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mpor el Puruṣaसृज्यतेsṛjyateIII/1√सृज्sṛj (6 तुदादिtudādi P)लट्laṭकर्मणिkarmaṇies creadoकथम्katham0¿cómo?

Segmento 2 — glosa de स प्राणमसृजतsa prāṇamasṛjata

सःsaḥ पुरुषः उक्तpuruṣaḥ ukta-प्रकारेण ईक्षित्वाprakāreṇa īkṣitvā प्राणंprāṇaṃ हिरण्यगर्भाख्यं सर्वप्राणिhiraṇyagarbhākhyaṃ sarvaprāṇi-करणाधारम् अन्तरात्मानम्karaṇādhāram antarātmānam असृजतasṛjata सृष्टवान्।sṛṣṭavān |

«Él», el Puruṣa, tras reflexionar del modo dicho, «creó» (sṛṣṭavān) «el prāṇa», llamado Hiraṇyagarbha, soporte de los órganos de todos los seres, el ser interior.

Nota. असृजतasṛjata es forma ātmanepada de √सृज्sṛj (6 तुदादिtudādi P); Śaṅkara la glosa con सृष्टवान्sṛṣṭavān.

Análisis palabra por palabra
सःsaḥ1/1तद्tad mélपुरुषःpuruṣaḥ1/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mel Puruṣaउक्तप्रकारेणuktaprakāreṇa3/1उक्तप्रकारuktaprakāra-अaरामःrāmaḥ m[उक्तः प्रकारःuktaḥ prakāraḥ] KDdel modo dichoईक्षित्वाīkṣitvā0√ईक्ष्īkṣ (1 भ्वादिbhvādi A)क्त्वाktvātras reflexionarप्राणम्prāṇam2/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mel prāṇaहिरण्यगर्भाख्यम्hiraṇyagarbhākhyam2/1हिरण्यगर्भाख्यhiraṇyagarbhākhya-अaरामःrāmaḥ m[हिरण्यगर्भः आख्या यस्य सःhiraṇyagarbhaḥ ākhyā yasya saḥ] BVllamado Hiraṇyagarbhaसर्वप्राणिकरणाधारम्sarvaprāṇikaraṇādhāram2/1सर्वप्राणिकरणाधारsarvaprāṇikaraṇādhāra-अaरामःrāmaḥ m[सर्वेषां प्राणिनां करणानाम् आधारःsarveṣāṃ prāṇināṃ karaṇānām ādhāraḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPsoporte de los órganos de todos los seresअन्तरात्मानम्antarātmānam2/1अन्तरात्मन्antarātman-न्nआत्मन्ātman m[अन्तरः आत्माantaraḥ ātmā] KDel ser interiorअसृजतasṛjataIII/1√सृज्sṛj (6 तुदादिtudādi P)लङ्laṅकर्तरिkartari (forma A)creóसृष्टवान्sṛṣṭavān1/1√सृज्sṛj (6 तुदादिtudādi P)क्तवतुktavatuसृष्टवत्sṛṣṭavat-त्tभगवत्bhagavat mcreó (glosa)

Segmento 3 — glosa de प्राणाच्छ्रद्धाम्prāṇācchraddhām

अतःataḥ प्राणात्prāṇāt श्रद्धांśraddhāṃ सर्वप्राणिनां शुभsarvaprāṇināṃ śubha-कर्मkarma-प्रवृत्तिpravṛtti-हेतुhetu-भूताम्।bhūtām |

De ahí, «del prāṇa», [creó] «la fe», que es la causa de que todos los seres emprendan buenas acciones.

Análisis palabra por palabra
अतःataḥ0de ahíप्राणात्prāṇāt5/1प्राणprāṇa-अaरामःrāmaḥ mdel prāṇaश्रद्धाम्śraddhām2/1श्रद्धाśraddhā-आāसीताsītā fla feसर्वप्राणिनाम्sarvaprāṇinām6/3सर्वप्राणिन्sarvaprāṇin-इन्inयोगिन्yogin m[सर्वे प्राणिनःsarve prāṇinaḥ] KDde todos los seresशुभकर्मप्रवृत्तिहेतुभूताम्śubhakarmapravṛttihetubhūtām2/1√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaशुभकर्मप्रवृत्तिहेतुभूताśubhakarmapravṛttihetubhūtā-आāसीताsītā f[शुभेषु कर्मसु प्रवृत्तेः हेतुः भूताśubheṣu karmasu pravṛtteḥ hetuḥ bhūtā] TPque es la causa de que emprendan buenas acciones

Segmento 4 — los grandes elementos: el espacio y el aire

ततः कर्मtataḥ karma-फलोपभोगphalopabhoga-साधनाधिष्ठानानि कारणभूतानि महाभूतान्यसृजत।sādhanādhiṣṭhānāni kāraṇabhūtāni mahābhūtānyasṛjata | खंkhaṃ शब्दगुणम्।śabdaguṇam | वायुंvāyuṃ स्वेन स्पर्शेन कारणगुणेन च विशिष्टं द्विगुणम्।svena sparśena kāraṇaguṇena ca viśiṣṭaṃ dviguṇam |

Después creó los grandes elementos, que, como causas, son el soporte de los medios para disfrutar el fruto de la acción: «el espacio», cuya cualidad es el sonido; «el aire», dotado de su cualidad propia, el tacto, y de la cualidad de su causa: de dos cualidades.

Nota. Notas al pie (पाpā.भेदbheda): 71, शब्दगुणकम् इतिśabdaguṇakam iti; 72, वायुः स्वेन स्पर्शगुणेन शब्दगुणेन च विशिष्टः द्विगुणः इतिvāyuḥ svena sparśaguṇena śabdaguṇena ca viśiṣṭaḥ dviguṇaḥ iti.

Análisis palabra por palabra
ततःtataḥ0despuésकर्मफलोपभोगसाधनाधिष्ठानानिkarmaphalopabhogasādhanādhiṣṭhānāni2/3कर्मफलोपभोगसाधनाधिष्ठानkarmaphalopabhogasādhanādhiṣṭhāna-अaफलम्phalam n[कर्मफलानाम् उपभोगस्य साधनानाम् अधिष्ठानानिkarmaphalānām upabhogasya sādhanānām adhiṣṭhānāni] षष्ठीṣaṣṭhī-TPsoporte de los medios para disfrutar el fruto de la acciónकारणभूतानिkāraṇabhūtāni2/3√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaकारणभूतkāraṇabhūta-अaफलम्phalam n[कारणं भूतानिkāraṇaṃ bhūtāni] TPque son causasमहाभूतानिmahābhūtāni2/3महाभूतmahābhūta-अaफलम्phalam n[महान्ति भूतानिmahānti bhūtāni] KDlos grandes elementosअसृजतasṛjataIII/1√सृज्sṛj (6 तुदादिtudādi P)लङ्laṅकर्तरिkartari (forma A)creóखम्kham2/1खkha-अaफलम्phalam nel espacioशब्दगुणम्śabdaguṇam2/1शब्दगुणśabdaguṇa-अaफलम्phalam n[शब्दः गुणः यस्य तत्śabdaḥ guṇaḥ yasya tat] BVcuya cualidad es el sonidoवायुम्vāyum2/1वायुvāyu-उuगुरुःguruḥ mel aireस्वेनsvena3/1स्वsva mpropiaस्पर्शेनsparśena3/1स्पर्शsparśa-अaरामःrāmaḥ mcon el tactoकारणगुणेनkāraṇaguṇena3/1कारणगुणkāraṇaguṇa-अaरामःrāmaḥ m[कारणस्य गुणःkāraṇasya guṇaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPcon la cualidad de su causaचca0yविशिष्टम्viśiṣṭam2/1विvi+√शिष्śiṣ (7 रुधादिrudhādi P)क्तktaविशिष्टviśiṣṭa-अaरामःrāmaḥ mdotadoद्विगुणम्dviguṇam2/1द्विगुणdviguṇa-अaरामःrāmaḥ m[द्वौ गुणौ यस्य सःdvau guṇau yasya saḥ] BVde dos cualidades

Segmento 5 — los grandes elementos: el fuego, el agua y la tierra

तथाtathā ज्योतिःjyotiḥ स्वेन रूपेण पूर्वाभ्यां च विशिष्टं त्रिगुणं शब्दsvena rūpeṇa pūrvābhyāṃ ca viśiṣṭaṃ triguṇaṃ śabda-स्पर्शाभ्याम्। तथाsparśābhyām | tathā आपःāpaḥ रसेन गुणेन असाधारणेन पूर्वगुणानुप्रवेशेन च चतुर्गुणाः। तथा गन्धगुणेन पूर्वगुणानुप्रवेशेन च पञ्चगुणाrasena guṇena asādhāraṇena pūrvaguṇānupraveśena ca caturguṇāḥ | tathā gandhaguṇena pūrvaguṇānupraveśena ca pañcaguṇā पृथिवीpṛthivī। |

Igualmente, «el fuego», dotado de su cualidad propia, la forma, y de las dos anteriores, sonido y tacto: de tres cualidades. Igualmente, «el agua», de cuatro cualidades, por su cualidad exclusiva, el sabor, y por la entrada de las cualidades anteriores. Igualmente, «la tierra», de cinco cualidades, por la cualidad del olor y por la entrada de las cualidades anteriores.

Nota. Nota al pie 73 (पाpā.भेदbheda), sobre पूर्वाभ्यांpūrvābhyāṃ: पूर्वगुणाभ्याम् इतिpūrvaguṇābhyām iti. En esta frase Śaṅkara pasa al nominativo (आपःāpaḥ … चतुर्गुणाःcaturguṇāḥ, पञ्चगुणा पृथिवीpañcaguṇā pṛthivī).

Análisis palabra por palabra
तथाtathā0igualmenteज्योतिःjyotiḥ2/1ज्योतिस्jyotis-स्sमनस्manas nel fuegoस्वेनsvena3/1स्वsva npropiaरूपेणrūpeṇa3/1रूपrūpa-अaफलम्phalam ncon la formaपूर्वाभ्याम्pūrvābhyām3/2पूर्वpūrva mcon las dos anterioresचca0yविशिष्टम्viśiṣṭam2/1विvi+√शिष्śiṣ (7 रुधादिrudhādi P)क्तktaविशिष्टviśiṣṭa-अaफलम्phalam ndotadoत्रिगुणम्triguṇam2/1त्रिगुणtriguṇa-अaफलम्phalam n[त्रयः गुणाः यस्य तत्trayaḥ guṇāḥ yasya tat] BVde tres cualidadesशब्दस्पर्शाभ्याम्śabdasparśābhyām3/2शब्दस्पर्शśabdasparśa-अaरामःrāmaḥ m[शब्दः च स्पर्शः चśabdaḥ ca sparśaḥ ca] DVsonido y tactoतथाtathā0igualmenteआपःāpaḥ1/3अप्ap-प्p f (solo plural)el aguaरसेनrasena3/1रसrasa-अaरामःrāmaḥ mpor el saborगुणेनguṇena3/1गुणguṇa-अaरामःrāmaḥ mcualidadअसाधारणेनasādhāraṇena3/1असाधारणasādhāraṇa-अaरामःrāmaḥ m[न साधारणःna sādhāraṇaḥ] नञ्nañ-TPexclusivaपूर्वगुणानुप्रवेशेनpūrvaguṇānupraveśena3/1अनुanu+प्रpra+√विश्viś (6 तुदादिtudādi P)घञ्ghañपूर्वगुणानुप्रवेशpūrvaguṇānupraveśa-अaरामःrāmaḥ m[पूर्वेषां गुणानाम् अनुप्रवेशःpūrveṣāṃ guṇānām anupraveśaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor la entrada de las cualidades anterioresचca0yचतुर्गुणाःcaturguṇāḥ1/3चतुर्गुणाcaturguṇā-आāसीताsītā f[चत्वारः गुणाः यासां ताःcatvāraḥ guṇāḥ yāsāṃ tāḥ] BVde cuatro cualidadesतथाtathā0igualmenteगन्धगुणेनgandhaguṇena3/1गन्धगुणgandhaguṇa-अaरामःrāmaḥ m[गन्धः गुणःgandhaḥ guṇaḥ] KDpor la cualidad del olorपूर्वगुणानुप्रवेशेनpūrvaguṇānupraveśena3/1अनुanu+प्रpra+√विश्viś (6 तुदादिtudādi P)घञ्ghañपूर्वगुणानुप्रवेशpūrvaguṇānupraveśa-अaरामःrāmaḥ m[पूर्वेषां गुणानाम् अनुप्रवेशःpūrveṣāṃ guṇānām anupraveśaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPpor la entrada de las cualidades anterioresचca0yपञ्चगुणाpañcaguṇā1/1पञ्चगुणाpañcaguṇā-आāसीताsītā f[पञ्च गुणाः यस्याः साpañca guṇāḥ yasyāḥ sā] BVde cinco cualidadesपृथिवीpṛthivī1/1पृथिवीpṛthivī-ईīनदीnadī fla tierra

Segmento 6 — los órganos y la mente

तथा तैरेव भूतैः आरब्धम्tathā taireva bhūtaiḥ ārabdham इन्द्रियंindriyaṃ द्विप्रकारं बुद्ध्यर्थं कर्मार्थं च दशdviprakāraṃ buddhyarthaṃ karmārthaṃ ca daśa-संख्यम्। तस्य च ईश्वरम् अन्तस्थं संशयsaṃkhyam | tasya ca īśvaram antasthaṃ saṃśaya-संकल्पsaṃkalpa-लक्षणंlakṣaṇaṃ मनःmanaḥ। |

Igualmente [creó] «los órganos», constituidos por esos mismos elementos, de dos clases —para el conocimiento y para la acción— y diez en número; y «la mente», señora de ellos, que está dentro y se caracteriza por la duda y la resolución.

Nota. Notas al pie (पाpā.भेदbheda): 74, दशसंख्याकमितिdaśasaṃkhyākamiti; 75, संशयविकल्पादिलक्षणमितिsaṃśayavikalpādilakṣaṇamiti.

Análisis palabra por palabra
तथाtathā0igualmenteतैःtaiḥ3/3तद्tad npor esosएवeva0mismosभूतैःbhūtaiḥ3/3√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaभूतbhūta-अaफलम्phalam nelementosआरब्धम्ārabdham2/1आā+√रभ्rabh (1 भ्वादिbhvādi A)क्तktaआरब्धārabdha-अaफलम्phalam nconstituidosइन्द्रियम्indriyam2/1इन्द्रियindriya-अaफलम्phalam nlos órganosद्विप्रकारम्dviprakāram2/1द्विप्रकारdviprakāra-अaफलम्phalam n[द्वौ प्रकारौ यस्य तत्dvau prakārau yasya tat] BVde dos clasesबुद्ध्यर्थम्buddhyartham0para el conocimientoकर्मार्थम्karmārtham0para la acciónचca0yदशसंख्यम्daśasaṃkhyam2/1दशसंख्यdaśasaṃkhya-अaफलम्phalam n[दश संख्या यस्य तत्daśa saṃkhyā yasya tat] BVdiez en númeroतस्यtasya6/1तद्tad nde ellosचca0yईश्वरम्īśvaram2/1ईश्वरīśvara-अaफलम्phalam (aquí n)señoraअन्तस्थम्antastham2/1√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi P)कkaअन्तस्थantastha-अaफलम्phalam n[अन्तः तिष्ठति इतिantaḥ tiṣṭhati iti] उपपदupapada-TPque está dentroसंशयसंकल्पलक्षणम्saṃśayasaṃkalpalakṣaṇam2/1संशयसंकल्पलक्षणsaṃśayasaṃkalpalakṣaṇa-अaफलम्phalam n[संशयः संकल्पः च लक्षणं यस्य तत्saṃśayaḥ saṃkalpaḥ ca lakṣaṇaṃ yasya tat] BVcaracterizada por la duda y la resoluciónमनःmanaḥ2/1मनस्manas-स्sमनस्manas nla mente

Segmento 7 — el alimento y, del alimento, el vigor

एवं प्राणिनां कार्यं करणं च सृष्ट्वा तत्स्थित्यर्थं व्रीहिevaṃ prāṇināṃ kāryaṃ karaṇaṃ ca sṛṣṭvā tatsthityarthaṃ vrīhi-यवादिyavādi-लक्षणम्lakṣaṇam अन्नम्annam। ततश्च | tataśca अन्नाद्annād अद्यमानाद्adyamānād वीर्यंvīryaṃ सामर्थ्यं बलं सर्वsāmarthyaṃ balaṃ sarva-कर्मkarma-प्रवृत्तिpravṛtti-साधनम्।sādhanam |

Así, tras crear el efecto y el instrumento de los seres, [creó] para su sustento «el alimento», que consiste en arroz, cebada, etc. Y de ahí, «del alimento» que se come, «el vigor» —la capacidad, la fuerza—, que es el medio para emprender toda acción.

Nota. Nota al pie 76 (पाpā.भेदbheda), sobre करणंkaraṇaṃ: कारणमितिkāraṇamiti.

Análisis palabra por palabra
एवम्evam0asíप्राणिनाम्prāṇinām6/3प्राणिन्prāṇin-इन्inयोगिन्yogin mde los seresकार्यम्kāryam2/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ण्यत्ṇyatकार्यkārya-अaफलम्phalam nel efectoकरणम्karaṇam2/1√कृkṛ (8 तनादिtanādi U)ल्युट्lyuṭकरणkaraṇa-अaफलम्phalam nel instrumentoचca0yसृष्ट्वाsṛṣṭvā0√सृज्sṛj (6 तुदादिtudādi P)क्त्वाktvātras crearतत्स्थित्यर्थम्tatsthityartham0para su sustentoव्रीहियवादिलक्षणम्vrīhiyavādilakṣaṇam2/1व्रीहियवादिलक्षणvrīhiyavādilakṣaṇa-अaफलम्phalam n[व्रीहियवादयः लक्षणं यस्य तत्vrīhiyavādayaḥ lakṣaṇaṃ yasya tat] BVque consiste en arroz, cebada, etc.अन्नम्annam2/1अन्नanna-अaफलम्phalam nel alimentoततःtataḥ0de ahíचca0yअन्नात्annāt5/1अन्नanna-अaफलम्phalam ndel alimentoअद्यमानात्adyamānāt5/1√अद्ad (2 अदादिadādi P)यक्yak+शानच्śānac (कर्मणिkarmaṇi)अद्यमानadyamāna-अaफलम्phalam nque se comeवीर्यम्vīryam2/1वीर्यvīrya-अaफलम्phalam nel vigorसामर्थ्यम्sāmarthyam2/1समर्थsamartha+ष्यञ्ṣyañ (taddhita)सामर्थ्यsāmarthya-अaफलम्phalam nla capacidad (glosa)बलम्balam2/1बलbala-अaफलम्phalam nla fuerzaसर्वकर्मप्रवृत्तिसाधनम्sarvakarmapravṛttisādhanam2/1सर्वकर्मप्रवृत्तिसाधनsarvakarmapravṛttisādhana-अaफलम्phalam n[सर्वेषु कर्मसु प्रवृत्तेः साधनम्sarveṣu karmasu pravṛtteḥ sādhanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPmedio para emprender toda acción

Segmento 8 — la austeridad y los mantras

तद्वीर्यवतां च प्राणिनांtadvīryavatāṃ ca prāṇināṃ तपःtapaḥ विशुद्धिviśuddhi-साधनं संकीर्यमाणानाम्।sādhanaṃ saṃkīryamāṇānām | मन्त्राmantrāः तपोविशुद्धान्तर्बहिःकरणेभ्यः कर्मḥ tapoviśuddhāntarbahiḥkaraṇebhyaḥ karma-साघनsāghana-भूताः ऋग्यजुःbhūtāḥ ṛgyajuḥ-सामाथर्वाङ्गिरसः।sāmātharvāṅgirasaḥ |

Y para esos seres dotados de vigor, que caen en la impureza, [creó] «la austeridad», medio de purificación. [Creó] «los mantras» —Ṛk, Yajus, Sāman y Atharvāṅgiras—, que son el medio del rito para quienes han purificado con la austeridad sus órganos internos y externos.

Análisis palabra por palabra
तद्वीर्यवताम्tadvīryavatām6/3तद्वीर्यtadvīrya+मतुप्matup (taddhita)तद्वीर्यवत्tadvīryavat-त्tभगवत्bhagavat m[तत् वीर्यम्tat vīryam] KDdotados de ese vigorचca0yप्राणिनाम्prāṇinām6/3प्राणिन्prāṇin-इन्inयोगिन्yogin mpara los seresतपःtapaḥ2/1तपस्tapas-स्sमनस्manas nla austeridadविशुद्धिसाधनम्viśuddhisādhanam2/1विशुद्धिसाधनviśuddhisādhana-अaफलम्phalam n[विशुद्धेः साधनम्viśuddheḥ sādhanam] षष्ठीṣaṣṭhī-TPmedio de purificaciónसंकीर्यमाणानाम्saṃkīryamāṇānām6/3सम्sam+√कॄkṝ (6 तुदादिtudādi P)यक्yak+शानच्śānac (कर्मणिkarmaṇi)संकीर्यमाणsaṃkīryamāṇa-अaरामःrāmaḥ mque caen en la impurezaमन्त्राःmantrāḥ1/3मन्त्रmantra-अaरामःrāmaḥ mlos mantrasतपोविशुद्धान्तर्बहिःकरणेभ्यःtapoviśuddhāntarbahiḥkaraṇebhyaḥ4/3तपोविशुद्धान्तर्बहिःकरणtapoviśuddhāntarbahiḥkaraṇa-अaरामःrāmaḥ m[तपसा विशुद्धानि अन्तर्बहिःकरणानि येषां तेtapasā viśuddhāni antarbahiḥkaraṇāni yeṣāṃ te] BVpara quienes han purificado con la austeridad sus órganos internos y externosकर्मसाघनभूताःkarmasāghanabhūtāḥ1/3√भूbhū (1 भ्वादिbhvādi P)क्तktaकर्मसाधनभूतkarmasādhanabhūta-अaरामःrāmaḥ m (⚠️ impreso साघनsāghana)[कर्मणः साधनं भूताःkarmaṇaḥ sādhanaṃ bhūtāḥ] TPque son el medio del ritoऋग्यजुःसामाथर्वाङ्गिरसःṛgyajuḥsāmātharvāṅgirasaḥ1/3ऋग्यजुःसामाथर्वाङ्गिरस्ṛgyajuḥsāmātharvāṅgiras-स्sवेधस्vedhas m[ऋक् च यजुः च साम च अथर्वाङ्गिरसः चṛk ca yajuḥ ca sāma ca atharvāṅgirasaḥ ca] DVṚk, Yajus, Sāman y Atharvāṅgiras

Segmento 9 — el rito, los mundos y el nombre

ततःtataḥ कर्मkarma अग्निहोत्रादिagnihotrādi-लक्षणम्। ततोlakṣaṇam | tato लोकाlokāः कर्मणां फलम्। तेषुḥ karmaṇāṃ phalam | teṣu चca लोकेषु सृष्टानां प्राणिनांlokeṣu sṛṣṭānāṃ prāṇināṃ नामnāma चca ‘देवदत्तःdevadattaḥ’ ‘यज्ञदत्तःyajñadattaḥ’ इत्यादि।ityādi |

Después, «el rito», como el agnihotra, etc. Después, «los mundos», que son el fruto de los ritos. «Y» en esos mundos, «el nombre» de los seres creados: «Devadatta», «Yajñadatta», etc.

Análisis palabra por palabra
ततःtataḥ0despuésकर्मkarma2/1कर्मन्karman-न्nनामnāma nel ritoअग्निहोत्रादिलक्षणम्agnihotrādilakṣaṇam2/1अग्निहोत्रादिलक्षणagnihotrādilakṣaṇa-अaफलम्phalam n[अग्निहोत्रादि लक्षणं यस्य तत्agnihotrādi lakṣaṇaṃ yasya tat] BVcomo el agnihotra, etc.ततःtataḥ0despuésलोकाःlokāḥ1/3लोकloka-अaरामःrāmaḥ mlos mundosकर्मणाम्karmaṇām6/3कर्मन्karman-न्nनामnāma nde los ritosफलम्phalam1/1फलphala-अaफलम्phalam n[son] el frutoतेषुteṣu7/3तद्tad men esosचca0yलोकेषुlokeṣu7/3लोकloka-अaरामःrāmaḥ mmundosसृष्टानाम्sṛṣṭānām6/3√सृज्sṛj (6 तुदादिtudādi P)क्तktaसृष्टsṛṣṭa-अaरामःrāmaḥ mcreadosप्राणिनाम्prāṇinām6/3प्राणिन्prāṇin-इन्inयोगिन्yogin mde los seresनामnāma2/1नामन्nāman-न्nनामnāma nel nombreचca0tambiénदेवदत्तःdevadattaḥ1/1देवदत्तdevadatta-अaरामःrāmaḥ mDevadattaयज्ञदत्तःyajñadattaḥ1/1यज्ञदत्तyajñadatta-अaरामःrāmaḥ mYajñadattaइत्यादिityādi0etc.

Segmento 10 — las partes, creadas según la avidyā, vuelven a disolverse en el Puruṣa

एवमेताः कलाः प्राणिनाम् अविद्यादिevametāḥ kalāḥ prāṇinām avidyādi-दोषdoṣa-बीजापेक्षया सृष्टाःbījāpekṣayā sṛṣṭāḥ, तैमिरिकtaimirika-दृष्टिdṛṣṭi-सृष्टाः इवsṛṣṭāḥ iva, द्विचन्द्रdvicandra-मशकmaśaka-मक्षिकाद्याः स्वप्नmakṣikādyāḥ svapna-दृक्सृष्टाः इव चdṛksṛṣṭāḥ iva ca, सर्वपदार्थाः पुनः तस्मिन् एव पुरुषे प्रलीयन्ते हित्वा नामsarvapadārthāḥ punaḥ tasmin eva puruṣe pralīyante hitvā nāma-रूपादिrūpādi-विभागम्॥ ४ ॥vibhāgam || 4 ||

Así, estas partes han sido creadas según las semillas que son los defectos de los seres, empezando por la avidyā, como las dos lunas, los mosquitos, las moscas, etc., que crea la vista de quien padece timira, y como lo que crea quien sueña; y todas las cosas vuelven a disolverse en ese mismo Puruṣa, abandonando la división de nombre, forma, etc. ॥||4॥ ||

Nota. Se sigue a Gambhirananda al referir द्विचन्द्रdvicandra-मशकmaśaka-मक्षिकाद्याःmakṣikādyāḥ a la vista del que padece timira (enfermedad de la vista). La puntuación de la edición permitiría unirlo a स्वप्नsvapna-दृक्सृष्टाःdṛksṛṣṭāḥ: «como las dos lunas, mosquitos, moscas, etc., creados por quien sueña».

Análisis palabra por palabra
एवम्evam0asíएताःetāḥ1/3एतद्etad festasकलाःkalāḥ1/3कलाkalā-आāसीताsītā fpartesप्राणिनाम्prāṇinām6/3प्राणिन्prāṇin-इन्inयोगिन्yogin mde los seresअविद्यादिदोषबीजापेक्षयाavidyādidoṣabījāpekṣayā3/1अपapa+√ईक्ष्īkṣ (1 भ्वादिbhvādi A)अa (गुरोश्च हलःgurośca halaḥ)अविद्यादिदोषबीजापेक्षाavidyādidoṣabījāpekṣā-आāसीताsītā f[अविद्या आदिः येषां ते दोषाः एव बीजानिavidyā ādiḥ yeṣāṃ te doṣāḥ eva bījāni; तेषाम् अपेक्षाteṣām apekṣā] BV+KD+षष्ठीṣaṣṭhī-TPsegún las semillas que son los defectos, empezando por la avidyāसृष्टाःsṛṣṭāḥ1/3√सृज्sṛj (6 तुदादिtudādi P)क्तktaसृष्टाsṛṣṭā-आāसीताsītā fcreadasतैमिरिकदृष्टिसृष्टाःtaimirikadṛṣṭisṛṣṭāḥ1/3√सृज्sṛj (6 तुदादिtudādi P)क्तktaतैमिरिकदृष्टिसृष्टtaimirikadṛṣṭisṛṣṭa-अaरामःrāmaḥ m[तैमिरिकस्य दृष्ट्या सृष्टाःtaimirikasya dṛṣṭyā sṛṣṭāḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPcreados por la vista de quien padece timiraइवiva0comoद्विचन्द्रमशकमक्षिकाद्याःdvicandramaśakamakṣikādyāḥ1/3द्विचन्द्रमशकमक्षिकाद्यdvicandramaśakamakṣikādya-अaरामःrāmaḥ m[द्विचन्द्रः मशकः मक्षिका आद्याः येषां तेdvicandraḥ maśakaḥ makṣikā ādyāḥ yeṣāṃ te] BVlas dos lunas, los mosquitos, las moscas, etc.स्वप्नदृक्सृष्टाःsvapnadṛksṛṣṭāḥ1/3√सृज्sṛj (6 तुदादिtudādi P)क्तktaस्वप्नदृक्सृष्टsvapnadṛksṛṣṭa-अaरामःrāmaḥ m[स्वप्नदृशा सृष्टाःsvapnadṛśā sṛṣṭāḥ] तृतीयाtṛtīyā-TPcreados por quien sueñaइवiva0comoचca0yसर्वपदार्थाःsarvapadārthāḥ1/3सर्वपदार्थsarvapadārtha-अaरामःrāmaḥ m[सर्वे पदार्थाःsarve padārthāḥ] KDtodas las cosasपुनःpunaḥ0de nuevoतस्मिन्tasmin7/1तद्tad men eseएवeva0mismoपुरुषेpuruṣe7/1पुरुषpuruṣa-अaरामःrāmaḥ mPuruṣaप्रलीयन्तेpralīyanteIII/3प्रpra+√लीlī (4 दिवादिdivādi A)लट्laṭकर्तरिkartarise disuelvenहित्वाhitvā0√हाhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi P)क्त्वाktvāabandonandoनामरूपादिविभागम्nāmarūpādivibhāgam2/1विvi+√भज्bhaj (1 भ्वादिbhvādi U)घञ्ghañनामरूपादिविभागnāmarūpādivibhāga-अaरामःrāmaḥ m[नाम रूपम् आदिः यस्य तस्य विभागःnāma rūpam ādiḥ yasya tasya vibhāgaḥ] BV+षष्ठीṣaṣṭhī-TPla división de nombre, forma, etc.

॥ इति षष्ठप्रश्ने चतुर्थो मन्त्रः ॥|| iti ṣaṣṭhapraśne caturtho mantraḥ ||
Así, el cuarto mantra de la sexta pregunta.

अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Las upaniṣads se leen con el comentario de Śaṅkara, dentro del recorrido de la escuela.