Sexta pregunta, mantra 6 — el verso: conoced al Puruṣa en quien están fijadas las partes como los radios en el cubo, para que la muerte no os aflija
अरा इव रथनाभौ कला यस्मिन् प्रतिष्ठिताः
तं वेद्यं पुरुषं वेद यथा मा वो मृत्युः परिव्यथा इति ॥ ६ ॥
arā iva rathanābhau kalā yasmin pratiṣṭhitāḥ
taṃ vedyaṃ puruṣaṃ veda yathā mā vo mṛtyuḥ parivyathā iti || 6-6 ||
Se ha de conocer a ese Puruṣa digno de ser conocido, en quien están fijadas las partes como los radios en el cubo de la rueda del carro, para que la muerte no os aflija [, discípulos].
Palabra por palabra
अराः1/3अर-अरामः mlos radiosइव0comoरथनाभौ7/1रथनाभि-इमति f[रथस्य नाभिः] षष्ठी-TPen el cubo de la rueda del carroकलाः1/3कला-आसीता flas partesयस्मिन्7/1यद् men quienप्रतिष्ठिताः1/3प्रति+√स्था (1 भ्वादि P)क्तप्रतिष्ठिता-आसीता festán fijadasतम्2/1तद् ma eseवेद्यम्2/1√विद् (2 अदादि P)ण्यत्वेद्य-अरामः mdigno de ser conocidoपुरुषम्2/1पुरुष-अरामः mPuruṣaवेदIII/1√विद् (2 अदादि P)लट् (विदो लटो वा)कर्तरिconozcaयथा0para queमा0noवः2/3युष्मद्a vosotrosमृत्युः1/1मृत्यु-उगुरुः mla muerteपरिव्यथाःIII/1परि+√व्यथ् (1 भ्वादि A)forma chāndasa (con मा)aflijaइति0(fin del verso)
Se ha de conocer a ese Puruṣa digno de ser conocido, en quien están fijadas las partes como los radios en el cubo del carro, para que la muerte no os aflija.
Bhāṣya de Śaṅkara
Lee el comentario de Śaṅkara
Déjanos tu correo y se abre toda la Biblioteca Vedanta: el bhāṣya íntegro de cada verso, el análisis gramatical completo y los PDF de cada texto. Solo una vez.
Te escribiremos sobre Vedanta. Puedes darte de baja cuando quieras.
«Como los radios», que componen la rueda del carro, «en el cubo» de la rueda del carro: así como [los radios], insertados como corresponde, dependen de él, así [las partes]; ese es el sentido.
Análisis palabra por palabra
अराः1/3अर-अरामः mlos radiosरथचक्रपरिवाराः1/3रथचक्रपरिवार-अरामः m[रथचक्रस्य परिवाराः] षष्ठी-TPque componen la rueda del carroइव0comoरथनाभौ7/1रथनाभि-इमति f[रथस्य नाभिः] षष्ठी-TPen el cubo del carroरथचक्रस्य6/1रथचक्र-अफलम् n[रथस्य चक्रम्] षष्ठी-TPde la rueda del carroनाभौ7/1नाभि-इमति fen el cuboयथाप्रवेशिताः1/3प्र+√विश् (6 तुदादि P)णिच्+क्तयथाप्रवेशित-अरामः m[यथा प्रवेशिताः]insertados como correspondeतदाश्रयाः1/3तदाश्रय-अरामः m[सः आश्रयः येषां ते] BVdependen de élभवन्तिIII/3√भू (1 भ्वादि P)लट्कर्तरिsonयथा0así comoतथा0asíइति0esteअर्थः1/1अर्थ-अरामः m[es] el sentido
Segmento 2 — glosa de कला यस्मिन् प्रतिष्ठिताः तं वेद्यं पुरुषं वेद
«Las partes», empezando por el prāṇa, «están fijadas» en el Puruṣa «en quien» [se apoyan] en los momentos de su origen, permanencia y disolución. «A ese Puruṣa», que es el ser de las partes, «digno de ser conocido» (vedanīyam) —llamado Puruṣa por ser pleno, o por yacer en la ciudad [del cuerpo]—, «se ha de conocer» (jānīyāt).
Nota. Śaṅkara glosa वेद con जानीयात् («se ha de conocer»). Paramārthānanda menciona otra lectura, वेदयथा («conoced»), que Śaṅkara no sigue. Las dos etimologías de पुरुष (por ser pleno, पूर्ण; por yacer en la ciudad, पुरि शयनात्) son de Śaṅkara.
Análisis palabra por palabra
कलाः1/3कला-आसीता flas partesप्राणाद्याः1/3प्राणाद्या-आसीता f[प्राणः आद्यः यासां ताः] BVempezando por el prāṇaयस्मिन्7/1यद् men quienपुरुषे7/1पुरुष-अरामः men el Puruṣaप्रतिष्ठिताः1/3प्रति+√स्था (1 भ्वादि P)क्तप्रतिष्ठिता-आसीता festán fijadasउत्पत्तिस्थितिलयकालेषु7/3उत्पत्तिस्थितिलयकाल-अरामः m[उत्पत्तिः च स्थितिः च लयः च; तेषां कालाः] DV+षष्ठी-TPen los momentos de origen, permanencia y disoluciónतम्2/1तद् ma eseपुरुषम्2/1पुरुष-अरामः mPuruṣaकलानाम्6/3कला-आसीता fde las partesआत्मभूतम्2/1√भू (1 भ्वादि P)क्तआत्मभूत-अरामः m[आत्मा भूतः] TPque es el serवेद्यम्2/1√विद् (2 अदादि P)ण्यत्वेद्य-अरामः mdigno de ser conocidoवेदनीयम्2/1√विद् (2 अदादि P)अनीयर्वेदनीय-अरामः mque debe conocerse (glosa)पूर्णत्वात्5/1पूर्ण+त्व (taddhita)पूर्णत्व-अफलम् npor ser plenoपुरुषम्2/1पुरुष-अरामः m[llamado] Puruṣaपुरि7/1पुर्-र् fen la ciudadशयनात्5/1√शी (2 अदादि A)ल्युट्शयन-अफलम् npor yacerवा0oवेदIII/1√विद् (2 अदादि P)लट् (विदो लटो वा)कर्तरिconozcaजानीयात्III/1√ज्ञा (9 क्र्यादि P)विधिलिङ्कर्तरिse ha de conocer (glosa)
Segmento 3 — glosa de यथा मा वो मृत्युः परिव्यथा इति
यथा हे शिष्याः मावो युष्मान् मृत्युःपरिव्यथाः मा परिव्यथयतु। न चेद् विज्ञायेत पुरुषः मृत्यु-निमित्तां व्यथाम् आपन्नाः दुःखिन एव यूयं स्थ। अतः तन्मा भूद् युष्माकम् इत्यभिप्रायः॥ ६ ॥
«Para que», oh discípulos, «la muerte no os» (yuṣmān) «aflija» (mā parivyathayatu). Si no se conociera al Puruṣa, caeríais en el tormento que causa la muerte y seguiríais siendo desdichados. Por eso [se dice]: que eso no os suceda; esa es la intención. ॥6॥
Nota. परिव्यथाः es forma védica (chāndasa): la desinencia -थाः es formalmente de segunda persona, pero el sujeto es मृत्युः; Śaṅkara la glosa con मा परिव्यथयतु («que no aflija», लोट् causativo, tercera persona).
Usamos cookies propias necesarias y, si aceptas, las de Google Analytics y Meta (Facebook e Instagram) para medir las visitas y mostrar nuestros cursos a quien ya nos conoce. Más información
