Saltar al contenido
भगवद्गीता

Bhagavad Gītā 3.35

Sánscrito en

श्रेयान् स्वधर्मो विगुणः परधर्मात् स्वनुष्ठितात् ।

स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः ॥ ३.३५ ॥

śreyān svadharmo viguṇaḥ paradharmāt svanuṣṭhitāt |

svadharme nidhanaṃ śreyaḥ paradharmo bhayāvahaḥ || 3.35 ||

Mejor es el propio dharma, aunque imperfecto, que el dharma ajeno bien cumplido. Mejor es morir en el propio dharma: el dharma ajeno trae peligro.

«Better is one's own imperfectly performed dharma than the well-performed dharma of another. Death in one's own dharma is better. The dharma of another is fraught with fear. — Swami Dayānanda, vía Grammatical Analysis of Bhagavad Gītā»

Palabra por palabra

श्रेयान्śreyān1/1श्रेयस्śreyas-स्sadj. mईयसुन्īyasunmejorस्वधर्मःsvadharmaḥ1/1धर्मdharma-अaरामःrāmaḥ m[स्वस्य धर्मःsvasya dharmaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel propio dharmaविगुणःviguṇaḥ1/1गुणguṇa-अaadj. m[विगताः गुणाः यस्य सःvigatāḥ guṇāḥ yasya saḥ] BVimperfecto, sin méritoपरधर्मात्paradharmāt5/1धर्मdharma-अaरामःrāmaḥ mविभक्तेvibhakte[परस्य धर्मःparasya dharmaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPque el dharma ajenoस्वनुष्ठितात्svanuṣṭhitāt5/1अनुanu+√स्थाsthā (1 भ्वादिbhvādi U)क्तktaअनुष्ठितanuṣṭhita-अaरामःrāmaḥ m[सु अनुष्ठितात्su anuṣṭhitāt] प्रादिprādi-TPbien cumplidoस्वधर्मेsvadharme7/1धर्मdharma-अaरामःrāmaḥ m[स्वस्य धर्मःsvasya dharmaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPen el propio dharmaनिधनम्nidhanam1/1निni+√धाdhā (3 जुहोत्यादिjuhotyādi U)ल्युट्lyuṭनिधनnidhana-अaफलम्phalam nla muerteश्रेयःśreyaḥ1/1श्रेयस्śreyas-स्sadj. nईयसुन्īyasunmejorपरधर्मःparadharmaḥ1/1धर्मdharma-अaरामःrāmaḥ m[परस्य धर्मःparasya dharmaḥ] षष्ठीṣaṣṭhī-TPel dharma ajenoभयावहःbhayāvahaḥ1/1आā+√वह्vah (1 भ्वादिbhvādi U)अच्acआवहāvaha-अaadj. m[भयम् आवहति इतिbhayam āvahati iti] उपपदupapada-TPtrae peligro

Anvaya (el verso en orden de prosa)

विगुणः स्वधर्मः स्वनुष्ठितात् परधर्मात् श्रेयान्। स्वधर्मे निधनं श्रेयः। परधर्मो भयावहः ॥viguṇaḥ svadharmaḥ svanuṣṭhitāt paradharmāt śreyān | svadharme nidhanaṃ śreyaḥ | paradharmo bhayāvahaḥ ||

El propio dharma, aunque imperfecto, es mejor que el dharma ajeno bien cumplido. Morir en el propio dharma es mejor. El dharma ajeno trae peligro.

Explicación

Bhagavad Gītā 3.35 dice que es mejor cumplir el propio dharma, aunque sea de forma imperfecta, que el dharma de otro bien cumplido. Svadharma no es una vocación que haya que descubrir ni un propósito vital: es lo que a uno le toca hacer en la situación en la que está. Y hacer lo que le toca a otro, dice el verso, trae miedo.

Qué es svadharma

śreyān svadharmo viguṇaḥ: mejor es el propio dharma, aunque imperfecto.

Dharma aquí, explica Swami Dayananda, significa acción: lo que uno tiene que hacer. Svadharma es el propio deber.

¿Y quién lo dicta? En una sociedad donde cada papel tenía sus deberes bien definidos, cada uno sabía lo que se esperaba de él. Hoy esos sistemas no funcionan así, y Swami Dayananda no propone resucitarlos. Pero hay algo que sigue siendo cierto: en cualquier situación hay una respuesta que le corresponde a uno. El deber no hace falta que te lo digan. Se vuelve evidente cuando uno mira la situación tal como es.

Si no está claro, se puede preguntar a alguien con más experiencia. Lo que no se hace es buscarlo en el entusiasmo.

Lo que no es

Hoy circula una idea muy distinta: «encuentra tu dharma». Tu dharma sería tu pasión, tu don, eso que te hace vibrar, y la vida consistiría en descubrirlo y dedicarse a ello.

El verso dice casi lo contrario. Viguṇa significa imperfecto, sin atractivo. Swami Dayananda lo glosa así: el propio deber puede no tener ningún rasgo seductor, ni agradable, ni rentable, ni cómodo. Y aun así es mejor para uno que el deber de otro.

El dharma no se elige por lo que gusta. Los gustos y aversiones aparecen en la mente sin que uno los pida; lo que uno elige es si los sigue o no. Lo explicamos en el glosario: dharma.

El portero y el perno

Swami Dayananda pone dos ejemplos que no se olvidan.

Un portero de fútbol se aburre porque el balón nunca llega. Ve a los demás correr y decide correr también. El resultado es un desastre. Si el balón no le llega, es que el otro equipo no marca; si le llega a menudo, ya tendrá acción.

El otro es un perno en una máquina. El pistón se burla de él: «yo no paro, y tú ahí, quieto». El perno, al final, se convence. Empieza a moverse, feliz: «ahora yo también hago». Y se cae. Detrás se cae el pistón, y la máquina se para. Todo porque uno quiso hacer el trabajo de otro.

¿Qué es mejor para el perno, moverse o estar quieto? La pregunta no tiene sentido. Los trabajos son distintos, no mejores. Estar quieto también cuesta, si es lo que toca. Que se lo digan al celador de una unidad de cuidados intensivos.

Por qué el dharma ajeno trae miedo

paradharmo bhayāvahaḥ: el dharma ajeno trae peligro, trae miedo.

Swami Dayananda lo lee en la vida corriente. Quien deja lo que le toca por lo que es más cómodo, más rentable o más vistoso vive con conflicto, arrepentimiento y culpa: lo que había que hacer se omitió, lo que no había que hacer se hizo. Uno va muriendo cada día mientras vive.

Por eso el verso dice que es mejor incluso morir en el propio dharma. Al menos uno muere sabiendo que hizo lo que tenía que hacer.

Esto no significa que no se pueda cambiar de trabajo. Swami Dayananda lo aclara expresamente. Lo que el verso corrige es el criterio: no se elige lo que hay que hacer mirando lo que parece hacer feliz a otro.

Para qué

Cuando la meta es mokṣa, desaparece la competencia. Qué trabajo tiene uno deja de importar; importa cómo lo hace. Y lo que se gana haciendo lo que toca es una mente madura, preparada para el conocimiento de uno mismo.

Ahí el svadharma se vuelve karma-yoga: lo que toca, hecho con la conciencia de Īśvara, y lo que llega, recibido como prasāda (2.48). El capítulo 3 entero se estudia en el curso de la Bhagavad Gītā.

प्रश्नाः

Preguntas frecuentes

¿Qué significa Bhagavad Gītā 3.35?

Que es mejor cumplir el propio deber, aunque sea imperfectamente, que el deber de otro bien cumplido; que es mejor morir en el propio deber, y que el deber ajeno trae miedo.

¿Qué es svadharma según la Bhagavad Gītā?

El propio deber: lo que a uno le corresponde hacer en la situación en que está. Swami Dayananda explica que se vuelve evidente al mirar la situación tal como es, sin necesidad de que nadie lo dicte.

¿Svadharma significa encontrar tu propósito o tu pasión?

No. El verso dice que el propio dharma puede ser viguṇa, sin atractivo, y aun así es mejor que el de otro. No se elige por lo que gusta, sino por lo que toca hacer.

¿Por qué el dharma ajeno «trae miedo»?

Porque quien abandona lo que le toca por lo que le parece más cómodo o más rentable vive en conflicto, arrepentimiento y culpa. Swami Dayananda lo describe como ir muriendo cada día mientras se vive.

¿El verso prohíbe cambiar de trabajo?

No. Swami Dayananda aclara que se puede cambiar de trabajo. Lo que el verso corrige es el criterio: no se decide qué hacer imitando lo que hacen otros o persiguiendo solo la comodidad.

भाष्यम्bhāṣyamLeer el comentario de Śaṅkara a este verso
Íntegro, frase a frase, con su traducción y su análisis gramatical.
अध्ययनम्

Estos textos se estudian con un maestro

Los dieciocho capítulos con el comentario de Śaṅkara, en la tradición de Swami Dayananda.